Grootste spionagezaak in decennia: NCTV-mol Ab el M. voor de rechter voor landverraad

Het is ruim 27 maanden geleden dat de paniek uitbrak in de Haagse justitietoren. Ab el M., de man die binnen de NCTV werd gezien als een "instituut" en "onaantastbaar" was, werd op Schiphol in de kraag gevat met een ticket naar Marokko en een tas vol staatsgeheimen.

Laat dat even inzinken. De man die verantwoordelijk was voor onze veiligheid, die toegang had tot de diepste krochten van de staatsgeheimen, zou jarenlang een dubbelrol hebben gespeeld. Volgens insiders was "niemand belangrijker voor de Nederlandse veiligheid dan hij". En precies die arrogantie van de ambtelijke top heeft ons in deze ellende gestort.

De omvang van het lek is werkelijk hallucinant. Justitie heeft maar liefst 46 terabyte aan informatie in beslag genomen bij deze meneer. Volgens de officier van justitie staat dat gelijk aan 11,5 miljard A4'tjes. De veiligheid van de Nederlandse Staat is hiermee direct in het geding geweest.

En wat deed Ab met al die informatie? Volgens justitie reisde hij volgens een vast patroon naar Marokko: printen op kantoor, thuis scannen, en hup, het vliegtuig in . In onderschepte berichten sprak hij over het leveren van een "medicijn" aan "meneer X", vermoedelijk een agent van de Marokkaanse dienst DGED.

Het pijnlijkste aan dit hele verhaal is de rol van de leidinggevenden, waaronder voormalig NCTV-baas en oud-premier Dick Schoof. Ab el M. genoot "bijna onbeperkt vertrouwen" en privileges waar anderen slechts van konden dromen. Collega's bij de politie hadden al lang een ongemakkelijk gevoel bij zijn dubbele petten, maar de top in Den Haag keek weg.

Schoof en huidig NCTV-baas Pieter-Jaap Aalbersberg zijn achter gesloten deuren gehoord als getuige. Wat ze daar hebben gezegd blijft geheim, maar het feit dat ze moesten opdraven zegt genoeg. Ze hebben een spion in het hart van onze democratie laten opereren.

De verdediging van El M. is zo mogelijk nog arroganter dan zijn vermeende daden. Zijn advocaat stelde eerder: "Mijn cliënt werkte niet alleen met staatsgeheimen, hij ís een staatsgeheim". Hij ontkent alles en beweert dat het telefoonnummer van de Marokkaanse geheime dienst eigenlijk van een familielid was.

Het is nu aan de rechter om te oordelen. Maar één ding is zeker: de mythe van de onfeilbare overheid is met deze zaak definitief aan diggelen geslagen. Terwijl het partijkartel bezig is met het vormen van weer een slap minderheidskabinetje, liggen onze staatsgeheimen op straat in Rabat.