Jan van de Beek luidt de noodklok: Asielmigrant kost Nederland gemiddeld 800.000 euro

Van de Beek werkte mee aan het rapport Grenzeloze Verzorgingsstaat: de gevolgen van immigratie voor de overheidsfinanciën, dat hij in 2021 publiceerde met Hans Roodenburg, Joop Hartog en Gerrit Kreffer. Daarin wordt migratie niet moreel beoordeeld, maar financieel doorgerekend. Wat komt er binnen via belastingen en wat gaat eruit via uitkeringen, toeslagen, zorg en onderwijs?

De uitkomsten zijn volgens hem duidelijk. "Een asielmigrant kost de Nederlandse staat gemiddeld 800.000 euro over zijn hele leven. Als je het terugrekent tot één erkend asielverzoek en je neemt nareizigers mee, kom je op ongeveer 1,3 miljoen euro uit."

In de podcast spreekt Van de Beek over Nederland als migratiemagneet. "Die toont aan: hoe meer je een verzorgingsstaat bent, hoe meer arme of laaggeschoolde migranten je aantrekt." Dat mechanisme is volgens hem structureel. Hoe uitgebreider het sociale vangnet, hoe groter de aantrekkingskracht op groepen met een zwakke sociaaleconomische positie.

"En de paradox is: hoe slechter je immigratie gaat, hoe groter de kans dat je in Nederland blijft. Omgekeerd: als migranten beter geschoold zijn en hun kinderen hogere prestaties halen op school, hebben ze een grotere neiging om snel uit Nederland te vertrekken. De kansarme migranten blijven plakken aan de Nederlandse verzorgingsstaat."

Dat beeld schuurt met het politieke verhaal dat migratie noodzakelijk is om de arbeidsmarkt te versterken. Volgens Van de Beek geldt dat slechts voor specifieke groepen. Migranten uit landen als India, Zuid-Korea en Japan noemt hij "supermobiel". "Ze zijn hier een tijdje en gaan dan weer weg. Ze hebben een lange kans op uitkeringen en de criminaliteit is heel laag." Deze groepen leveren vaak geld op. "Er is een enorme verscheidenheid."

De berekeningen zijn gebaseerd op microdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek. In samenwerking met de Universiteit van Amsterdam kreeg het onderzoeksteam toegang tot gegevens van alle toen zeventien miljoen inwoners. "We hadden data van alle toen zeventien miljoen Nederlanders: belastingaangiften, uitkeringen en toeslagen, met bedragen tot achter de komma nauwkeurig. In combinatie met rapporten over vergrijzing konden wij overal een prijskaartje aan hangen."

Volgens Van de Beek kost migratie Nederland per saldo geld. "We zijn een verzorgingsstaat. Er zijn meer netto ontvangers dan netto betalers en dan hapert de machine." Hij voegt daaraan toe dat de financiële druk nu nog beperkt zichtbaar is. "In Nederland wordt het heel erg gemaskeerd omdat we zo rijk zijn." Dat neemt volgens hem niet weg dat de onderliggende rekensom negatief uitvalt.

Van de Beek benadrukt dat zijn analyse beperkt is tot overheidsfinanciën. "De fiscale lens waardoor ik kijk is heel beperkend. Een Indiër die aan de Zuidas werkt en in Amstelveen woont, geen woord Nederlands spreekt, nooit met zijn Nederlandse buren spreekt en in zijn Indiase bubbel zit, maar wel veel geld oplevert voor de schatkist, kun je onmogelijk geïntegreerd noemen."

Toch raken zijn cijfers aan de kern van het migratiedebat. Als asielmigratie structureel hoge kosten met zich meebrengt, terwijl beter presterende groepen vaker weer vertrekken, rijst de vraag of het huidige beleid economisch houdbaar is. De berekeningen van Van de Beek geven geen politiek oordeel, maar ze dwingen wel tot een scherpe heroverweging van de financiële consequenties van asielmigratie in een rijk maar kwetsbaar systeem van sociale zekerheid.