Naar inhoud springen

Staatssecretaris Van Bruggen (D66) stuurt veroordeelden met twee jaar cel vier weken eerder naar huis, want de gevangenissen zitten voor 99 procent vol

Binnenland•

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Voeg DDS toe op Google
Volg ons op Google Nieuws
Je bent beroofd, bedreigd of in elkaar geslagen. De dader krijgt van de rechter een jaar cel, of anderhalf. Recht gedaan, denk je. Maar vanaf eind november kan hij tot vier weken eerder thuis zitten. Niet omdat hij zich zo goed gedraagt, maar omdat er geen cel meer vrij is. Dat schrijft staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) maandag aan de Tweede Kamer.
In haar Kamerbrief zegt ze dat ze "genoodzaakt" is. Officieel heet het eindverlof. In de praktijk betekent het: eerder naar huis.

Niet twee weken, maar vier

Tot nu toe mochten gevangenen al tot 14 dagen eerder weg, als hun straf niet langer was dan een jaar. Ook dat was al een noodgreep. Nu gaat Van Bruggen een stap verder. Het eindverlof wordt maximaal 28 dagen. En het geldt voortaan voor straffen tot twee jaar.
Wie is veroordeeld voor ernstig geweld of een zedenmisdrijf, valt erbuiten. Dat is het minste. Want alle andere daders gaan gewoon eerder de deur uit. De inbreker, de oplichter, de dief. Ook vrouwelijke gevangenen krijgen voortaan eindverlof, tot 14 dagen.
Het vonnis van de rechter is in Den Haag een richtlijn geworden.

99 procent vol

Hoe erg het is, staat in de beslisnota bij de brief. De gevangenissen voor mannen zitten gemiddeld rond de 99 procent vol. De politie stelde maximaal 100 politiecellen beschikbaar als noodopvang voor gedetineerden. Begin november was ook die ruimte overschreden. Volgens Van Bruggen blijven er "structureel tientallen arrestanten" achter op politiebureaus, en dat aantal loopt op.
De ambtenaren rekenden ook andere opties door. Helemaal geen arrestanten meer oppakken, bijvoorbeeld. Of mensen rechtstreeks uit de politiecel naar huis sturen. Zitten de politiecellen vol, dan maakt de uitvoering volgens de nota per geval een afweging. Dan kan het ook betekenen dat "struikelcontacten" niet meer worden binnengehaald: iemand met een openstaande straf, die de politie toevallig tegenkomt.
Dit is geen pech. Dit is jarenlang wegkijken. Een vorige staatssecretaris riep eind 2024 al code zwart af voor het gevangeniswezen, meldt NU.nl. Sindsdien is er gepraat, gerapporteerd en een actieplan geschreven. Het resultaat: daders gaan nu nog eerder naar huis.

"Een wrange boodschap"

Van Bruggen weet heel goed wat ze doet. "Het verruimen van het eindverlof is een ingrijpende maatregel die mij niet licht valt", schrijft ze. En ook: "Ik erken dat dit een wrange boodschap is voor onze maatschappij en in het bijzonder voor slachtoffers."
Haar eigen ambtenaren zijn nog duidelijker. Het eerste nadeel is dat deze optie "afdoet aan de straf die de rechter heeft opgelegd", staat in de nota. En voor de positie van slachtoffers is het "een nadelige optie". Ook de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming uitte zorgen, over de uitvoerbaarheid.
Een wrange boodschap. Dat is het enige wat het slachtoffer krijgt.

Eerst cellen, dan het pluche

Ondertussen zit het kabinet al vier dagen in crisisberaad over zijn eigen toekomst. Over een doorstart, over posten, over wie met wie verder kan. Maar een oplossing voor de cellen ligt er niet. De eerste voortgangsrapportage over het actieplan komt pas aan het eind van het jaar.
De gewone Nederlander vraagt geen wonderen. Hij wil dat een straf ook een straf is. Dus: bouw cellen, desnoods tijdelijke. Zet de straf van wie eerder gaat niet in de kast, maar laat hem die alsnog uitzitten. En laat geen enkele dader eerder gaan zolang er nog slachtoffers zijn die op hun recht wachten.
Een land dat zijn vonnissen niet meer uitvoert, is geen rechtsstaat meer, maar een wachtkamer.
DDS op WhatsApp. Je kunt DDS ook volgen via ons WhatsApp-kanaal.
Ga verder met lezen
loading
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten

Loading