2.571 doden en digitale blackout: Elon Musk biedt demonstranten in Iran gratis internet aan

Volgens Ahmad Ahmadian, directeur van de Amerikaanse non-profitorganisatie Holistic Resilience, zijn Starlink-accounts in Iran die eerder inactief waren opnieuw online gezet. Ook zijn de abonnementskosten kwijtgescholden. “Het is een kwestie van aansluiten en verbinding maken. Zet de satellietterminal op een plek met vrij zicht op de hemel en je kunt aan de slag,” zei hij tegen CNN.

Het Iraanse regime heeft de afgelopen dagen vrijwel alle internet- en telecomverbindingen platgelegd. Mensenrechtenorganisaties spreken van een van de grootste digitale blackouts die het land ooit heeft gekend. Tegelijkertijd loopt het geweld op straat verder uit de hand. Volgens HRANA, een in de Verenigde Staten gevestigde Iraanse mensenrechtenorganisatie, zijn inmiddels 2.571 doden geverifieerd. Een week eerder ging het nog om enkele honderden. Door de communicatieblokkade wordt onafhankelijke verificatie steeds moeilijker.

Juist daar speelt Starlink een rol. Ahmadian stelt dat satellietinternet in sommige gevallen “de enige manier is om informatie het land uit te krijgen”. Beelden en berichten die Iran alsnog verlaten, komen vrijwel altijd via deze route naar buiten.

Toch moet de impact niet worden overschat. Iran telt ruim 92 miljoen inwoners. Schattingen gaan uit van ongeveer 50.000 Starlink-ontvangers in het land, grotendeels binnengesmokkeld. Dat betekent dat slechts een klein deel van de bevolking daadwerkelijk toegang kan krijgen tot het netwerk.

Bovendien probeert het regime actief de signalen te verstoren. Volgens experts wordt tot 80 procent van de satellietverbindingen gejamd. Daarbij zou gebruik worden gemaakt van militaire technieken die vergelijkbaar zijn met Russische verstoringen van Starlink in Oekraïne. Iran heeft het gebruik van Starlink officieel strafbaar gesteld en beschouwt het als een middel voor spionage en sabotage.

Voor gebruikers zijn de risico’s extreem. Het regime kan signalen opsporen en zo activisten lokaliseren. In theorie kan het gebruik van satellietinternet leiden tot arrestatie of zelfs executie. Om die reden delen activisten hun beelden vaak alleen op specifieke momenten, wanneer de afstand tot een satelliet het kleinst is en de verbinding het sterkst.

Starlink ontwikkelt zich steeds meer tot een geopolitiek instrument. Eerder speelde het netwerk al een cruciale rol in Oekraïne. Nu fungeert het als een klein maar belangrijk venster op wat zich in Iran afspeelt. Mensenrechtenorganisaties benadrukken dat uitbreiding van deze toegang niet alleen meer informatie oplevert, maar mogelijk ook een afschrikkend effect heeft op verder geweld dat anders volledig in het duister zou plaatsvinden.