Tot 20 miljard zorgfraude per jaar, maar jij betaalt straks 400 euro eigen risico: Schippers geeft toe dat haar aanpak faalde

Edith Schippers, van 2010 tot 2017 minister van Volksgezondheid, zei het bij WNL Op Zondag. De gangbare schatting is dat er jaarlijks zo'n tien miljard euro aan zorggeld verloren gaat door fraude. „Het kan ook zomaar vijftien of twintig miljard zijn”, zei Schippers.

Hoe dat gaat, is bekend. Uren declareren die nooit zijn gewerkt. Zorg in rekening brengen die nooit is geleverd. Geld wegsluizen via bv's en bankrekeningen, en uitgeven aan vakanties, luxe auto's en casinobezoek. Bij bedragen van tien miljard per jaar gaat het niet om een paar rotte appels, maar om een hele industrie die leeft van jouw premie.

Nieuwsuur vond een zorgondernemer die patiënten meenam naar het casino, en die werd niet eens vervolgd. Een ander liet kwetsbare patiënten als dagbesteding henneptoppen knippen. Volgens WNL zijn er honderden van zulke verhalen.

Schippers zelf drukt zich opvallend zacht uit. „Dit zijn zeer zorgelijke dingen”, zei ze. „Criminaliteit is er in de hele samenleving”, en de gelegenheid maakt de dief. Dat klopt. Maar dan moet je die gelegenheid dus niet tien jaar lang openzetten.

Zet die bedragen eens naast je eigen rekening. Het eigen risico gaat in 2027 naar 400 euro, en de zorgpremie komt volgens de ramingen uit op gemiddeld 169 euro per maand. Elk jaar wordt de zorg duurder, en elk jaar krijgt de gewone Nederlander te horen dat er nu eenmaal bezuinigd moet worden.

Tien miljard euro aan fraude is verdeeld over alle volwassen Nederlanders bijna 700 euro per persoon per jaar. Bij twintig miljard is het het dubbele. Dat is meer dan je hele eigen risico.

Bedenk wat er met dat geld had gekund. Een lager eigen risico, een lagere premie, kortere wachtlijsten, meer handen aan het bed. In plaats daarvan verdwijnt het in de zakken van mensen die met nepdeclaraties rijk worden.

Een zorgstelsel dat zich door fraudeurs laat leegroven, vraagt elk jaar meer van de eerlijke betaler. Wie in de rij staat voor een operatie, wie wacht op thuiszorg of wie zijn eigen risico niet kan betalen, betaalt mee aan het casinobezoek van een zorgcowboy.

Het pijnlijke is dat Schippers zelf jarenlang de baas was op het ministerie. In 2015 kwam ze met een actieplan tegen zorgfraude. Volgens de Algemene Rekenkamer werkte dat plan in 2022 niet of nauwelijks. Zelfs na bewezen fraude werden fraudeurs niet echt gestopt.

Schippers zegt nu dat ze veel wilde, maar dat de wet in de weg zat. Zorgverzekeraars mochten om privacyredenen niet nagaan of zorg echt was geleverd. Dat is een verklaring, maar geen excuus. Wie minister is, kan wetten veranderen. Daar is een minister voor.

En let op hoe dat privacy-argument werkt. Van de gewone Nederlander weet de overheid alles: je inkomen, je spaargeld, je zorgkosten. Maar bij een zorgbedrijf dat miljoenen declareert, mocht niemand even kijken of de zorg er ook echt was.

Tien jaar plannen, en de fraudeur kreeg nooit last van Den Haag. Het geld bleef wegstromen, kabinet na kabinet, en de VVD zat er al die tijd bij.

En nu? Minister Mirjam Sterk (CDA) kwam in juni met een pakket maatregelen: strengere eisen voor nieuwe zorgaanbieders, een vergunningsplicht, een verklaring omtrent het gedrag voor bestuurders en meer opsporing. Daarvoor is tot 50 miljoen euro per jaar beschikbaar.

Klinkt stevig. Maar de wet die de toegang tot de zorg strenger moet maken, gaat volgens de Kamerbrief pas in 2028 naar de Tweede Kamer. En tegenover een fraude van tien miljard of meer per jaar staat dus hooguit 50 miljoen extra voor de aanpak.

Schippers zei het zelf: „Het moet gaan over de pakkans en om optreden.” Daar heeft ze gelijk in. Een fraudeur die weet dat hij niet wordt gepakt, en als hij wel wordt gepakt nauwelijks straf krijgt, gaat gewoon door.

Schippers zei ook dat het niet werkt als fraudeurs nauwelijks straf krijgen. De zorgondernemer die patiënten naar het casino meenam, werd niet eens vervolgd. Zo leert elke zorgcowboy dat stelen uit de zorgpot loont, en dat het risico kleiner is dan bij een winkeldiefstal.

Nodig is dus geen nieuw rapport. Laat zorgverzekeraars controleren of de zorg echt is geleverd. Zet fraudeurs voor het leven uit de zorg. Haal het gestolen geld terug, tot de laatste euro. En geef de gewone Nederlander dat geld terug via een lager eigen risico.

Zolang dat niet gebeurt, ben jij de sukkel die betaalt: elke maand opnieuw via je premie, en elk jaar opnieuw via je eigen risico. Den Haag laat jou elk jaar meer betalen, terwijl het de fraudeurs al twintig jaar laat lopen.