Geen snelle aanval maar een slijtageslag: Iran wil Washington politiek breken

Voor Teheran draait het conflict niet om een snelle overwinning. De Iraanse strategie is juist gericht op uithoudingsvermogen. Het regime verwacht geen directe militaire overwinning op Washington, maar wil de politieke wil van de Verenigde Staten breken door tijd, kosten en risico’s te verhogen.

Volgens analisten heeft Iran al jaren rekening gehouden met een confrontatie met de VS. Danny Citrinowicz, voormalig hoofd van de Iran-afdeling binnen de Israëlische militaire inlichtingendienst, stelt dat recente aanvallen weinig hebben veranderd aan het strategische evenwicht. “Ondanks de operationele successen van Israël en de Verenigde Staten is strategisch gezien weinig veranderd,” zei hij tegen Newsweek. Iran bouwde zijn raketmacht juist voor dit soort scenario’s.

Hoewel nucleaire installaties schade opliepen, beschikt Teheran nog altijd over hoogverrijkt materiaal en de capaciteit om verrijking opnieuw op te starten. De nucleaire kaart blijft daarmee een belangrijk drukmiddel.

Belangrijker nog is volgens Citrinowicz dat Iran leert van iedere confrontatie. “Iran leert. Om maximale schade toe te brengen in een toekomstig conflict zal Teheran zich aanpassen.” Dat betekent meer ondergrondse installaties, verspreide infrastructuur en systemen die blijven functioneren zelfs na zware bombardementen.

President Donald Trump heeft ondertussen de militaire druk opgevoerd. Amerikaanse vliegdekschepen, waaronder de USS Abraham Lincoln en de USS Gerald R. Ford, opereren in de regio rond de Perzische Golf. Een Amerikaanse F-35C schoot al een Iraanse drone neer boven de Arabische Zee, een signaal dat het conflict elk moment kan escaleren.

Iran beschikt over geografische voordelen, een groot raketarsenaal en een netwerk van regionale bondgenoten. Het land kan scheepvaart in de Straat van Hormuz verstoren, een cruciale route voor de wereldwijde oliehandel. Alleen al de dreiging daarvan kan energieprijzen laten stijgen en economische druk creëren op Washington en Europese bondgenoten.

Iran vecht zelden alleen. Via de zogenoemde Axis of Resistance kan Teheran meerdere fronten openen tegelijk. Groeperingen in Irak, Jemen, Libanon en elders vormen een indirecte militaire buffer.

Citrinowicz waarschuwt dat Iran hiermee een duidelijke strategie volgt: de VS en Israël dwingen om tegelijk op meerdere plaatsen te vechten. Dat verspreidt militaire aandacht en verhoogt de politieke kosten van een langdurige campagne.

De Houthi-beweging in Jemen liet eerder zien hoe effectief asymmetrische oorlogvoering kan zijn. Door aanvallen op handelsschepen nam het verkeer door het Suezkanaal drastisch af en stegen wereldwijde transportkosten. Zulke acties raken niet alleen militaire doelen, maar de wereldeconomie zelf.

Niet iedereen in Washington is overtuigd dat de VS een duidelijke eindstrategie heeft. Nate Swanson, voormalig medewerker van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, stelde dat de doelstellingen van een mogelijke militaire campagne onduidelijk blijven. “Het is mogelijk dat de regering een duidelijke strategie heeft. Het is ook mogelijk dat de president zonder helder einddoel in het conflict wordt geduwd,” aldus Swanson.

Tegelijk groeit binnen Iran de druk van hardliners die vinden dat het land harder moet terugslaan. Iran weet dat het militair niet kan winnen van de Verenigde Staten, maar probeert de Amerikaanse besluitvorming te beïnvloeden door verliezen, economische schade of stijgende olieprijzen te veroorzaken. Iran hoeft volgens Swanson de oorlog niet te winnen. Een “bloedneus” voor de VS kan al voldoende zijn om het Amerikaanse beleid te veranderen.