'Squid Game' als doodvonnis: Noord-Korea executeert scholieren om Zuid-Koreaanse series

De getuigenissen schetsen een hard beeld. Tieners en zelfs middelbare scholieren zouden publiekelijk zijn geëxecuteerd, naar werkkampen zijn gestuurd of publiekelijk vernederd vanwege het bekijken van verboden buitenlandse media. Het gaat niet alleen om series als Squid Game, maar ook om Zuid-Koreaanse films en K-pop.

Een geïnterviewde verklaarde dat in de provincie Yanggang, vlak bij de Chinese grens, mensen zijn geëxecuteerd voor het kijken naar Squid Game. Radio Free Asia documenteerde in 2021 een executie in de naburige provincie Noord-Hamgyong vanwege het verspreiden van de serie. Amnesty concludeert: “Gezamenlijk wijzen deze berichten uit verschillende provincies op meerdere executies die verband houden met de series.”

De repressie is verscherpt onder leider Kim Jong Un. In 2020 voerde zijn regime de Anti-Reactionary Thought and Culture Act in. Deze wet bestempelt Zuid-Koreaanse media als “verrotte ideologie die het revolutionaire bewustzijn van het volk verlamt.”

Volgens Amnesty staat op het bekijken of bezitten van Zuid-Koreaanse drama’s, films of muziek een straf van vijf tot vijftien jaar dwangarbeid. Wie materiaal verspreidt of groepsvertoningen organiseert, riskeert zwaardere straffen. Daar kan zelfs de doodstraf onder vallen.

In 2024 toonde CNN beelden van twee Noord-Koreaanse tieners die tot jarenlange dwangarbeid werden veroordeeld voor het kijken en verspreiden van Zuid-Koreaanse drama’s. Een recent VN-rapport waarschuwde eveneens dat het regime publieke executies inzet om angst te zaaien, ook bij overtredingen rond buitenlandse informatie.

Uit de interviews blijkt dat geld een doorslaggevende rol speelt. Choi Suvin, 39, die in 2019 vluchtte, zegt: “Mensen worden voor dezelfde daad opgepakt, maar de straf hangt volledig af van geld.” Volgens hem verkopen families hun huis om 5.000 tot 10.000 dollar bijeen te brengen om vrij te komen uit heropvoedingskampen.

Kim Joonsik, 28, werd drie keer betrapt op het kijken van Zuid-Koreaanse drama’s voordat hij in 2019 vertrok. Hij ontliep een zware straf omdat zijn familie connecties had. “Wanneer middelbare scholieren worden betrapt en hun familie geld heeft, krijgen ze meestal alleen een waarschuwing. Ik heb geen officiële straf gekregen omdat wij connecties hadden.”

Anderen hadden die bescherming niet. Drie vriendinnen van Kims zus kregen in de late jaren 2010 jarenlange kampstraffen omdat hun families geen steekpenningen konden betalen.

Meerdere vluchtelingen vertelden dat zij als kind verplicht publieke executies moesten bijwonen. De autoriteiten noemden dat “ideologische opvoeding”. Kim Eunju, 40, die in 2019 vluchtte, herinnert zich: “Toen we 16 of 17 waren en op de middelbare school zaten, werden we naar executies gebracht en moesten we alles aanzien. Mensen werden geëxecuteerd omdat ze Zuid-Koreaanse media hadden bekeken of verspreid. Dat noemden ze ideologische opvoeding: als jij kijkt, overkomt jou hetzelfde.”

Amnesty beschrijft ook het optreden van een speciale politie-eenheid, de zogenoemde “109 Group”. Deze eenheid voert huiszoekingen en straatcontroles uit zonder bevel. Vijftien geïnterviewden beschreven hun werkwijze. Een vluchteling citeerde agenten die zeiden: “We willen jullie niet zwaar straffen, maar we moeten onze superieuren omkopen om ons eigen leven te redden.”

Ondanks de zware straffen blijven buitenlandse media wijdverspreid in Noord-Korea. USB-sticks worden vanuit China het land binnengesmokkeld. Series en muziek worden bekeken op laptops en draagbare apparaten.

Een geïnterviewde zei: “Arbeiders kijken er openlijk naar, partijfunctionarissen kijken er trots naar, veiligheidsagenten kijken er stiekem naar en politieagenten kijken er zonder zorgen naar. Iedereen weet dat iedereen kijkt, ook degenen die de invallen uitvoeren.”

Volgens Amnesty sluiten de recente getuigenissen aan bij jarenlange rapportages van Zuid-Koreaanse functionarissen, VN-onderzoekers en door de Verenigde Staten gefinancierde omroepen. Publieke executies en werkkampstraffen voor het luisteren naar verboden radiozenders of het delen van Zuid-Koreaanse films zijn eerder vastgelegd.

Sarah Brooks, adjunct-regionaal directeur van Amnesty International, vatte het scherp samen: “Deze getuigenissen laten zien hoe Noord-Korea dystopische wetten handhaaft waardoor het kijken naar een Zuid-Koreaanse tv-serie je het leven kan kosten, tenzij je het je kunt veroorloven om te betalen.”