MATT DAMON KLAPT UIT DE SCHOOL: Netflix eist dat films 'gedumpt' worden voor smartphone-verslaafde zombies

Matt Damon en zijn boezemvriend Ben Affleck waren te gast bij Rogan om hun nieuwe Netflix-film The Rip te promoten. Maar in plaats van het standaard promopraatje, gaven de twee een inkijkje in de keuken van de moderne 'content-industrie'. En die keuken is ranzig. Het gaat niet meer om kunst, het gaat niet meer om een verhaal vertellen. Het gaat om het vasthouden van de aandacht van een gedrogeerde bevolking die niet meer in staat is om anderhalf uur naar een scherm te kijken zonder tussendoor drie keer hun Instagram-feed te checken.

Damon legde haarfijn uit hoe het vroeger ging, in de tijd dat films nog cinema waren. "De standaardmanier om een actiefilm te maken die we leerden was: je hebt meestal drie grote actiescenes. Eén in de eerste akte, één in de tweede, en één in de derde", aldus Damon. Dat is logisch. Dat is opbouw. Je bewaart het beste voor het laatst. "Je besteedt het meeste geld aan die in de derde akte. Dat is je finale", legde hij uit.

Maar die tijd is voorbij. De algoritme-bazen bij Netflix hebben berekend dat de moderne kijker direct geprikkeld moet worden, anders zapt hij weg naar een TikTok-filmpje van tien seconden. "En nu zeggen ze: 'Kunnen we een grote [actiescene] in de eerste vijf minuten krijgen? We willen dat mensen blijven hangen'", vertelde Damon.

Het is de clickbait-isering van de filmkunst. Alles moet nu, alles moet snel, en er is geen tijd meer voor karakterontwikkeling of sfeeropbouw. Als het niet binnen vijf minuten ontploft, is de gemiddelde Zoomer alweer afgehaakt. Het is culturele armoede van de bovenste plank.

Maar het meest stuitende is de eis over de dialoog. Damon onthulde dat er achter de schermen discussies zijn over het herhalen van "het plot drie of vier keer in de dialoog" om rekening te houden met mensen die op hun telefoon zitten.

"Het zou niet vreselijk zijn als je het plot drie of vier keer herhaalt in de dialoog, want mensen zitten op hun telefoon terwijl ze kijken", is wat de bonzen tegen de acteurs en regisseurs zeggen.

Laat dit even op u inwerken. U wordt als kijker gewoon in uw gezicht uitgelachen. Netflix gaat er vanuit dat u te dom of te verslaafd bent om een film te volgen. Dus laten ze de hoofdpersoon halverwege de film nog maar eens zeggen: "Dus, we moeten de bom onschadelijk maken voordat de klok op nul staat, anders ontploft de stad!" En tien minuten later nog een keer. En vlak voor het einde nog een keer.

Het is alsof je naar Dora the Explorer kijkt, maar dan voor volwassenen. "Zie jij de bom? Ik zie de bom ook! Zullen we de bom onschadelijk maken?" Het vernietigt elke vorm van subtiliteit, mysterie en intelligentie in een script. Het degradeert scenarioschrijvers tot kleuterjuffen die een verhaal moeten voorlezen aan een klas vol drukke kinderen die niet willen luisteren.

Gelukkig was daar Ben Affleck, die nog een sprankje hoop bood in deze duisternis. Hij onderbrak zijn vriend om te benadrukken dat de formule van de streamer niet de enige manier is. Hij wees op de recente Netflix-hitserie Adolescence als een lichtend voorbeeld.

"Als je kijkt naar Adolescence, die deed niets van die onzin", zei Affleck in zijn kenmerkende directe stijl. "En het is f*cking geweldig. En het is donker ook. Het is tragisch en intens".

Affleck beschreef scènes waarin er lange shots zijn van de achterkant van hoofden, waarin mensen in een auto stappen en niemand iets zegt. Stilte. Beeldtaal. Sfeer. Precies de dingen die volgens de algoritmes 'saai' zijn, maar die cinema juist zo krachtig maken. Volgens Affleck bewijst dit succes dat "je de trucs niet hoeft te doen" om het publiek te plezieren.

Maar Damon, wellicht de realist van de twee, noemde dit soort shows "de uitzondering". En daar zit de pijn. Ja, er wordt af en toe nog iets goeds gemaakt. Maar de standaard, de massa-productie, wordt afgestemd op de laagste gemene deler: de smartphone-zombie.

Wat dit nieuwsbericht laat zien, gaat veel verder dan alleen films. Het is een symptoom van een zieke samenleving. We hebben onszelf afhankelijk gemaakt van constante dopamine-kicks. We kunnen niet meer alleen zijn met onze gedachten, we kunnen niet meer focussen op één ding tegelijk. We 'consumeren' content in plaats van dat we kunst ervaren.

Netflix is niet de oorzaak, maar wel de grote facilitator van dit verval. In plaats van de kijker uit te dagen en op te voeden, buigen ze mee met de waan van de dag. Ze geven de verslaafde nog een shotje. "Hier, een explosie in minuut één! Hier, een uitleg van het plot in minuut tien, voor het geval je net een appje van je moeder beantwoordde!"

Het is de taak van kunstenaars - en journalisten, en politici - om de lat hóger te leggen, niet lager. Als we accepteren dat alles 'haplaar' gemaakt moet worden voor mensen met een concentratiestoornis, dan eindigen we in een wereld waarin Shakespeare wordt herschreven in emoticons en waarin Beethoven wordt ingekort tot een ringtone van 15 seconden.

Damon en Affleck hebben alarm geslagen. Het is nu aan ons, de consument, om te bewijzen dat we meer zijn dan data-punten voor een algoritme. Leg die telefoon weg. Kijk die film. En als het plot vier keer wordt uitgelegd, zet hem dan uit. Weiger om behandeld te worden als een idioot. Want als we dit pikken, verdienen we ook niet beter.