Noorwegen haalt 8 procent, ABP nog geen 4: jouw pensioen betaalt de rekening voor groene idealen

Die vergelijking kwam deze week voorbij bij WNL. Econoom Martin Visser en EW-hoofdredacteur Hella Hueck bespraken daar hoe de Nederlandse pensioenfondsen presteren. Het beeld is niet fraai. Houdt het verschil in rendement aan, dan loopt het volgens een berekening die Visser aanhaalde op tot ongeveer 400 miljard euro aan gemist rendement in vijftien jaar.

Vierhonderd miljard. Dat is geen afrondingsverschil. Dat is jouw pensioen.

En het is niet alleen een verhaal over het verleden. Over 2025 haalden de Nederlandse pensioenfondsen volgens de vergelijking bij WNL als enige in een rijtje industrielanden een negatief rendement. ABP zelf meldde over heel 2025 een beleggingsresultaat van -1,6 procent. Dat de dekkingsgraad toch steeg, kwam door de rente, niet door slim beleggen.

Visser noemt een deel van de verklaring zelf: strenge regels en het afdekken van risico's kosten rendement. Maar hij wijst ook op iets anders. Een pensioenfonds is er volgens hem voor één ding, en dat is rendement. En soms rijst de verdenking dat er politieke redenen achter de keuzes zitten.

In oktober 2021 besloot ABP om voor 15 miljard euro aan fossiele beleggingen te verkopen. Dat gebeurde na jaren van druk. De actiegroep Fossielvrij NL voerde er sinds 2014 campagne voor, 21 waterschappen stuurden een petitie en een georganiseerde groep deelnemers zette het bestuur onder druk. Fossielvrij NL vierde het besluit als een overwinning.

Hueck wees er bij WNL op wat er daarna gebeurde: bedrijven als Shell en BP presteerden juist sterk. De opbrengst daarvan ging aan de ABP-deelnemers voorbij. ABP meldt zelf dat het inmiddels ruim 25 miljard euro in duurzame energie en klimaat heeft gestoken, met als doel 30 miljard in 2030.

Het bleef niet bij olie en gas. ABP stapte ook uit Tesla, vanwege het salarispakket van Elon Musk, en uit onder meer Google en Facebook. DDS schreef eerder over hoe ABP de techreuzen liet vallen en over de verkoop van Caterpillar-aandelen vanwege de discussie over Israël. Juist de Amerikaanse techbedrijven waren de afgelopen jaren de grote motor van de beurs.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Hier zit het echte probleem. Een leraar of politieagent kan niet zelf een pensioenfonds kiezen. Deelname is verplicht. Je kunt niet zeggen: ik wil liever dat mijn geld zo veel mogelijk oplevert. Het bestuur beslist, en een luidruchtige actiegroep telt blijkbaar zwaarder dan de stille deelnemer die gewoon een goed pensioen wil.

En het wordt alleen maar belangrijker. In het nieuwe pensioenstelsel, waar de fondsen nu naartoe gaan, krijgt iedere deelnemer een eigen potje. Elke procent die het fonds laat liggen, zie je dan direct terug in dat potje. Jonge deelnemers beleggen daarin zelfs met meer risico. Wat een verkeerde keuze kost, betalen zij dus nog harder.

Dat is het tegenargument. Het Noorse fonds heeft geen pensioenen uit te keren op korte termijn, kan veel langer vooruit kijken en hoeft zich niet aan de Nederlandse regels te houden. Een deel van het verschil komt daar vandaan.

Klopt. Dat is ook het punt niet. Het punt is dat ABP er bovenop nog zelf koos om winstgevende sectoren uit te sluiten om idealistische en politieke redenen. Die keuze stond nergens in een wet. Die kwam uit de bestuurskamer, onder druk van activisten.

De Tweede Kamer, die vandaag nog over pensioenen debatteerde, moet drie dingen regelen. Pensioenfondsen moeten wettelijk verplicht worden om rendement voor de deelnemer voorop te zetten. Elke uitsluiting om ideologische redenen moet eerst door de deelnemers zelf worden goedgekeurd, niet door een bestuur en een actiegroep. En fondsen moeten elk jaar openbaar maken wat hun uitsluitingen de deelnemers hebben gekost, in euro's.

Wie verplicht moet sparen, heeft recht op een fonds dat voor hem werkt, niet voor de activist die het hardst roept.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.