Eerst drie dagen, nu acht: waar bereiden Den Haag en de NAVO ons eigenlijk op voor?

Het advies van acht dagen komt van het Clingendael Instituut en de Erasmus Universiteit. Het ministerie van Landbouw gaf de opdracht, meldde de NOS vorige week. Hun redenering: supermarkten hebben nauwelijks voorraad, een cyberaanval op hun logistiek kan binnen twee tot drie dagen tot lege schappen leiden en Nederland is afhankelijk van ingevoerd veevoer, kunstmest en brandstof. In het Kamerdebat werden daarna droogte, de oorlog in Oekraïne en een sluiting van de Straat van Hormuz genoemd.

Zelfs staatssecretaris Silvio Erkens (VVD) vond het te ver gaan. Hij neemt het advies niet over. Voorlopig blijft het drie dagen.

Maar kijk naar de richting. In maart 2025 lanceerde de Europese Commissie een paraatheidsstrategie: burgers moeten minstens 72 uur zelf kunnen overleven, er komen crisisoefeningen en paraatheid moet zelfs in het onderwijs terechtkomen. Als dreigingen noemde Brussel onder meer sabotage, cyberaanvallen en gewapend conflict.

In november startte het kabinet de campagne Denk vooruit. Je moet een noodpakket in huis halen, een noodplan maken en met je buren overleggen, omdat noodsituaties door "geopolitieke ontwikkelingen" waarschijnlijker worden. Welke ontwikkelingen? Dat bleef vaag.

Een maand later stond Rutte in Berlijn. Daar zei hij: "We moeten ons voorbereiden op oorlog zoals onze grootouders die hebben meegemaakt." En: "Wij zijn het volgende doelwit van Rusland." Volgens hem kan Rusland binnen vijf jaar klaar zijn om de NAVO aan te vallen. Deze week nog liet de hoogste NAVO-militair weten dat het bondgenootschap op scherp staat.

Eerst een noodpakket voor 72 uur. Dan ook nog een noodplan en overleg met de buren. Nu acht dagen eten in huis. Leg het naast elkaar en je ziet het patroon.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Er zit een tweede kant aan dit verhaal. Erkens zei in het debat letterlijk: "Zelfvoorziening is een illusie." De verantwoordelijkheid voor voorraden boven de drie dagen wil hij bij supermarkten en distributiecentra leggen.

Maar wie maakt zelfvoorziening tot een illusie? SGP-Kamerlid André Flach waarschuwde in hetzelfde debat dat het stikstofbeleid de voedselzekerheid bedreigt. In Gelderland stemden de Provinciale Staten deze week voor stikstofstroken van maximaal 500 meter rond de Veluwe, met op termijn een verbod op kunstmest. Den Haag beperkt de eigen voedselproductie en vertelt de burger vervolgens dat hij zelf maar moet zorgen dat hij een week vooruit kan.

Zo werkt het dus. Eerst maak je een land afhankelijk. Dan maak je de mensen bang. En daarna leg je de verantwoordelijkheid bij de burger en de supermarkt.

Dat is het tegenargument. Poetin voert oorlog in Oekraïne en niemand hoeft naïef te zijn over het Kremlin.

Klopt. Dat is ook het punt niet. Het punt is dat de burger stap voor stap in een oorlogsstemming wordt gepraat, terwijl niemand in Den Haag uitlegt wat er wordt gedaan om een oorlog te voorkomen. Er wordt gepraat over paraatheid, noodpakketten en voorraden. Over diplomatie, de-escalatie en het beëindigen van oorlogen hoor je veel minder.

En een paar dagen eten in huis hebben is prima. Zelfredzaamheid is een goede eigenschap, daar heb je geen Brusselse strategie voor nodig. Maar dat is iets anders dan een overheid die elk jaar de lat hoger legt en zegt: bereid je voor op wat onze grootouders meemaakten.

De Tweede Kamer moet het kabinet laten uitleggen welk concreet scenario achter het noodpakket, de campagne Denk vooruit en nu het advies van acht dagen zit. Geen vage "geopolitieke ontwikkelingen", maar een eerlijk verhaal. Stop met angstcampagnes zonder onderbouwing. Investeer in plaats daarvan in eigen voedselproductie, in plaats van de boer weg te saneren en de burger te laten hamsteren. En zet diplomatie weer bovenaan, in plaats van oorlogsretoriek.

Een land dat zijn eigen boeren beperkt en zijn burgers steeds banger maakt, bereidt zich niet voor op een crisis. Het veroorzaakt er een.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.