Een kleine scheur boven een deur of langs een kozijn lijkt aanvankelijk misschien onschuldig. Bij aanhoudende droogte kan zo’n beschadiging echter wijzen op een veel groter probleem onder de woning. Het aantal meldingen over mogelijke funderingsschade is deze zomer sterk gestegen. Bij het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek komen momenteel ongeveer 36 tot 40 meldingen per week binnen. In dezelfde periode vorig jaar waren dat er circa twintig.
De lage grondwaterstand kan verschillende soorten funderingen aantasten. Houten palen kunnen gaan rotten wanneer ze langere tijd boven het grondwater komen te staan. Bij
woningen op klei- of veengrond kan de bodem krimpen, waardoor een huis plaatselijk verzakt.
Dat gebeurt zelden overal precies even snel. Het gevolg is dat een woning scheef kan trekken. De eerste zichtbare aanwijzingen zijn soms klemmende ramen, deuren die niet meer goed sluiten of scheuren in metselwerk en binnenmuren.
€11 miljard voor 120.000 woningen
De financiële gevolgen kunnen enorm zijn. De Autoriteit Financiële Markten meldde eerder dit jaar dat ongeveer een half miljoen eigenaren een woning met een kwetsbare fundering hebben.
Bij ruim 120.000 woningen zijn de problemen volgens de toezichthouder zo ernstig dat herstel noodzakelijk is. De totale herstelopgave voor deze groep wordt geraamd op €11 miljard. Dat staat in het
onderzoek van de AFM naar de financiering van funderingsherstel.
Wanneer €11 miljard wordt verdeeld over 120.000 woningen, komt dat neer op gemiddeld ongeveer €91.700 per woning. Het gaat nadrukkelijk om een rekenkundig gemiddelde. Bij het ene huis kan een plaatselijke ingreep volstaan, terwijl bij een ander pand de vloer open moet en een volledig nieuwe fundering nodig is.
De kosten kunnen daardoor sterk afwijken van het gemiddelde bedrag.
Schade meestal niet verzekerd
Voor huiseigenaren is er nog een onaangename boodschap: funderingsproblemen zijn meestal niet verzekerd. Een woonverzekering dekt doorgaans plotselinge en onvoorziene gebeurtenissen, maar geen schade die langzaam door bodemdaling, droogte, paalrot of achterstallig onderhoud ontstaat.
De eigenaar moet herstel daarom in beginsel zelf financieren. Dat kan met spaargeld, een aanvullende hypotheek of een speciale lening, maar die mogelijkheden zijn niet voor iedereen bereikbaar.
Volgens de AFM kunnen de meeste getroffen eigenaren de kosten niet volledig uit hun vrij beschikbare vermogen betalen. Bij ruim 25.000 eigenaren lijkt het bovendien niet verantwoord om het ontbrekende bedrag te lenen.
Daardoor kan een gezin in een bijzonder moeilijke positie belanden: niets doen maakt de schade mogelijk groter, maar direct herstellen is financieel onhaalbaar.
Uitstellen kan de rekening verder verhogen
Een funderingsprobleem verdwijnt gewoonlijk niet vanzelf wanneer het weer begint te regenen. Een tijdelijk hogere grondwaterstand kan de achterliggende schade niet ongedaan maken.
Wanneer de woning verder verzakt, kunnen ook leidingen, kozijnen, vloeren en muren beschadigd raken. Uiteindelijk kan uitstel niet alleen tot hogere herstelkosten leiden, maar eveneens de verkoopwaarde van de woning aantasten.
Een koper of hypotheekverstrekker kan vragen stellen zodra scheuren, scheefstand of een bekend funderingsrisico zichtbaar worden. Bij verkoop bestaat zelfs het risico dat de opbrengst onvoldoende is om de resterende hypotheek en herstelkosten te dekken.
Dat verklaart waarom de AFM aandacht vraagt voor tijdige signalering en verantwoorde financieringsmogelijkheden.
Niet iedere scheur betekent funderingsschade
Tegelijkertijd is paniek bij iedere haarscheur onnodig. Scheuren kunnen ook ontstaan door normale werking van materialen, verbouwingen, temperatuurverschillen of plaatselijke beschadigingen.
Relevant wordt het vooral wanneer meerdere signalen tegelijk optreden. Denk aan:
-
diagonale of snel groeiende scheuren;
-
ramen en deuren die plotseling klemmen;
-
zichtbare scheefstand van vloeren of gevels;
-
ruimte tussen kozijnen en muren;
-
verzakkingen bij vergelijkbare woningen in dezelfde straat;
-
terugkerende schade nadat een scheur eerder is gerepareerd.
Wie veranderingen wil volgen, kan de lengte en breedte van een scheur vastleggen met gedateerde foto’s. Dat vervangt geen technisch onderzoek, maar maakt wel zichtbaar of de situatie zich verder ontwikkelt.
De
actuele berichtgeving over de droogte laat zien dat de meldingen waarschijnlijk nog niet hun hoogtepunt hebben bereikt. Na de zomervakantie kunnen meer eigenaren nieuwe schade ontdekken.
Daarmee is funderingsschade een van de grootste verborgen financiële risico’s op de
woningmarkt. Een huis kan op papier enkele tonnen waard zijn, terwijl onder de vloer een rekening van tienduizenden euro’s groeit. Met een gemiddelde herstelopgave van ongeveer €92.000 is een verdachte scheur geen detail dat een eigenaar jarenlang gedachteloos moet overschilderen.