Duitsland laat vrachtwagens in 15 deelstaten ook op zondag rijden: extra drukte dreigt op vakantieroutes

Deze zomer is dat beeld anders. Door de extreem lage waterstanden in de Rijn, de Elbe en andere Duitse rivieren hebben vrijwel alle Duitse deelstaten het weekendverbod voor een deel van het vrachtverkeer versoepeld. Goederen die niet meer of slechts beperkt per binnenvaartschip kunnen worden vervoerd, mogen tijdelijk over de weg.

Volgens de meest recente inventarisatie gaat het inmiddels om vijftien van de zestien deelstaten. Alleen Saksen-Anhalt houdt vooralsnog vast aan de normale landelijke regels. Saksen sloot zich op 12 augustus alsnog aan nadat die deelstaat eerder in de week nog geen noodzaak voor een algemene uitzondering zag.

De maatregel moet tekorten bij fabrieken en distributiebedrijven voorkomen. Voor Nederlandse vakantiegangers heeft hij een minder prettige bijwerking: op routes die in augustus toch al druk zijn, kunnen in het weekend meer vrachtwagens verschijnen.

Het is belangrijk om de uitzondering niet groter te maken dan zij is. Duitsland heeft het zondagse vrachtwagenverbod niet volledig afgeschaft. De versoepeling is bedoeld voor transporten die aantoonbaar in de plaats komen van vervoer over water.

Dat gaat bijvoorbeeld om grondstoffen, olieproducten, mineralen, chemische goederen en onderdelen voor de industrie. Ook lege ritten die rechtstreeks met zo’n transport samenhangen, kunnen onder de regeling vallen. Uitzonderlijk zware of zeer grote transporten vallen er in veel deelstaten niet onder.

Toch kan het aantal vrachtwagens aanzienlijk oplopen. Een binnenvaartschip kan een lading vervoeren waarvoor tientallen of zelfs honderden vrachtwagens nodig zijn. Wanneer schepen door laagwater nog maar een deel van hun normale lading meenemen, moet een grote hoeveelheid vracht ergens anders terechtkomen.

De Financial Times beschrijft hoe grote Duitse industrielanden de beperkingen versoepelden om de gevolgen voor fabrieken en leveranciers te beperken. Vooral de waterstand bij Kaub, een belangrijk knelpunt tussen Mainz en Koblenz, baart de scheepvaart zorgen.

Onder normale omstandigheden mogen vrachtwagens van meer dan 7,5 ton die bedrijfsmatig goederen vervoeren op zon- en feestdagen tussen 00.00 en 22.00 uur niet rijden. Ook vrachtwagens met een aanhanger vallen onder het verbod.

Het Duitse Bundesamt für Logistik und Mobilität legt uit dat het verbod op het hele Duitse wegennet geldt. Er zijn altijd al uitzonderingen geweest, bijvoorbeeld voor bepaalde verse en snel bederfelijke levensmiddelen.

In juli en augustus komt daar een extra zomers verbod bij. Op zaterdagen tussen 07.00 en 20.00 uur mogen zware vrachtwagens op geselecteerde vakantieroutes niet rijden. Ook op dat verbod kunnen de tijdelijke laagwatermaatregelen een uitzondering maken.

Het gevolg is dat juist op zaterdag en zondag meer vrachtverkeer kan rijden dan vakantiegangers uit eerdere jaren gewend zijn.

Voor Nederlandse automobilisten zijn vooral de routes door Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts, Hessen en Baden-Württemberg belangrijk. Daar lopen verbindingen richting Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Zuid-Duitsland.

De A3 richting Frankfurt, de A5 richting Karlsruhe en Bazel en de A61 langs de westelijke Rijnoever zijn bekende vakantieroutes. Ook de A6, A7, A8 en A81 kunnen drukker worden wanneer vracht van de rivier naar de weg verschuift.

Het betekent niet dat iedere route voortdurend vastloopt. Wel neemt de kans toe op snelheidsverschillen, inhaalmanoeuvres en langere files bij wegwerkzaamheden. Duitsland heeft bovendien al jaren te maken met veel brugreparaties en werkzaamheden aan snelwegen. Extra vrachtverkeer komt dus boven op een wegennet dat op verschillende plaatsen al kwetsbaar is.

Automobilisten met een caravan of vouwwagen merken dat eerder dan bestuurders van een gewone personenauto. Inhalen duurt langer en bij hellingen ontstaan sneller treintjes van langzaam verkeer.

De Rijn is een van de belangrijkste goederenroutes van Europa. Via de rivier worden ladingen vanuit de havens van Rotterdam, Amsterdam en Antwerpen naar het Duitse achterland gebracht. Bedrijven langs de Rijn zijn afhankelijk van de aanvoer van brandstoffen, ertsen, chemische producten en industriële grondstoffen.

Door het lage water kunnen schepen minder diep liggen en daarom veel minder meenemen. Wordt een schip te zwaar beladen, dan bestaat het risico dat het de bodem raakt. Vervoerders moeten dus met kleinere ladingen varen of extra schepen inzetten.

De Duitse binnenvaartsector waarschuwde volgens Reuters zelfs dat de Rijn bij verder dalende waterstanden tijdelijk in twee afzonderlijk bevaarbare delen kan worden gesplitst. Op het ondiepe gedeelte rond Kaub zou doorgaand vrachtverkeer dan vrijwel onmogelijk worden.

Dat verklaart waarom Duitse deelstaten bereid zijn een verkeersmaatregel te versoepelen die al meer dan vijftig jaar bestaat.

Nederlanders die de komende week naar of door Duitsland rijden, kunnen het beste niet blind vertrouwen op de rust die zij normaal op zondag verwachten. Een vroege vertrektijd kan helpen, maar ook dan kunnen bij grote knooppunten files ontstaan.

Kijk kort voor vertrek naar de actuele verkeersinformatie en houd rekening met extra tijd rond het Ruhrgebied, Frankfurt, Karlsruhe en Stuttgart. Wie een lange rit maakt, doet er bovendien verstandig aan niet tot het laatste moment te wachten met tanken of laden. Duitse parkeerplaatsen kunnen sneller vollopen wanneer meer vrachtwagenchauffeurs onderweg zijn en hun verplichte rust moeten nemen.

De versoepeling loopt niet in elke deelstaat op dezelfde datum af. Sommige uitzonderingen gelden tot eind augustus, andere kunnen tot in september doorlopen. Nieuwe regenval kan de situatie verbeteren, maar waterstanden reageren niet overal onmiddellijk.

Voor de Duitse economie is de maatregel bedoeld als noodventiel. Voor Nederlandse vakantiegangers betekent hij vooral dat de klassieke rustige zondag op de Autobahn deze zomer niet vanzelfsprekend is.