Erfbelasting onder vuur: wanneer moet je eigenlijk betalen over een erfenis?

Voor jouw portemonnee is vooral de praktische vraag belangrijk: wanneer betaal je eigenlijk erfbelasting? En hoeveel kan dat zijn?

Belangrijk om meteen duidelijk te maken: door deze discussie verandert er vandaag niets aan de erfbelasting. Het gaat om onderzoek en politiek debat, niet om een nieuwe wet.

Toch is het onderwerp relevant. De omvang van erfenissen neemt toe, en daarmee groeit ook de politieke discussie over de vraag of vermogen zwaarder moet worden belast bij overdracht naar de volgende generatie. Volgens NOS is de verwachting dat de omvang van erfenissen fors blijft toenemen.

Je betaalt pas erfbelasting als de waarde van wat je erft hoger is dan jouw vrijstelling. Die vrijstelling hangt af van je relatie met de overledene.

Voor 2026 gelden volgens de Belastingdienst onder meer deze vrijstellingen: een partner heeft een vrijstelling van €828.035, een kind, pleegkind of stiefkind €26.230, een kleinkind €26.230, een kind met een beperking €78.671, een ouder €62.110 en een andere erfgenaam, zoals een broer, zus of vriend, €2.769.

Is de waarde van je erfenis lager dan of gelijk aan je vrijstelling, dan betaal je geen erfbelasting. Is de waarde hoger, dan betaal je belasting over het bedrag boven je vrijstelling.

Het tarief hangt af van je relatie met de overledene en de waarde van de erfenis. In 2026 betalen partners en kinderen 10 procent over het belaste deel tot €158.669 en 20 procent over het deel daarboven. Kleinkinderen en verdere afstammelingen betalen 18 procent en 36 procent. Overige erfgenamen betalen 30 procent en 40 procent.

Dat verschil is groot. Een kind betaalt dus veel minder erfbelasting dan bijvoorbeeld een vriend of verre verwant.

Stel: een kind erft €100.000 in 2026. De vrijstelling is €26.230. Overblijft een belast bedrag van €73.770. Omdat dit onder de eerste tariefgrens valt, betaalt het kind daar 10 procent erfbelasting over. Dat is €7.377.

Een partner die hetzelfde bedrag erft, betaalt meestal niets, omdat de partnervrijstelling veel hoger is. Een vriend die €100.000 erft, heeft slechts €2.769 vrijstelling en betaalt daarna het hogere tarief voor overige erfgenamen.

Niet altijd. Maar als de Belastingdienst je een aangiftebrief stuurt, moet je aangifte erfbelasting doen. Ook als je denkt dat je niets hoeft te betalen, is het verstandig de situatie goed te controleren. De Belastingdienst heeft aparte informatie over aangifte doen, gegevens verzamelen, uitstel aanvragen en gevolgen van te laat of onvolledig aangifte doen.

Bij twijfel is advies van een notaris of belastingadviseur verstandig, zeker als er een woning, onderneming, buitenlandse bezittingen of meerdere erfgenamen zijn.

Erfbelasting raakt familie, verdriet en geld tegelijk. Voorstanders zien het als manier om vermogensongelijkheid te beperken. Tegenstanders vinden dat de overheid opnieuw belasting heft over vermogen waar tijdens het leven vaak al belasting over is betaald.

Dat maakt het onderwerp politiek explosief. Maar voor erfgenamen telt vooral de praktische werkelijkheid: hoeveel blijft er over, wanneer moet je betalen en kun je de belasting wel voldoen als de erfenis vooral uit een woning bestaat?

Erfbelasting klinkt ingewikkeld, maar de eerste stap is eenvoudig: kijk naar je relatie met de overledene en je vrijstelling. Pas daarna kun je berekenen of je belasting betaalt.

De discussie over hogere belasting op grote erfenissen zal voorlopig doorgaan. Maar voor nu gelden de huidige vrijstellingen en tarieven van 2026.

Wie een erfenis verwacht of een nalatenschap wil regelen, doet er verstandig aan niet te wachten tot het moment van overlijden. Een goed testament, duidelijke afspraken en tijdige planning kunnen later veel belastingstress en familieruzie voorkomen.