EU deelt megaboete uit aan Google: consument kreeg mogelijk niet de voordeligste keuzes

De boete bestaat uit twee afzonderlijke bedragen. Google krijgt €460 miljoen opgelegd vanwege de manier waarop diensten in zoekresultaten werden weergegeven. De overige €430 miljoen heeft betrekking op de voorwaarden in de Play Store.

Voor consumenten draait de zaak uiteindelijk om twee vragen: krijg je bij een zoekopdracht werkelijk de beste resultaten te zien en mag een appaanbieder je vertellen dat hetzelfde abonnement elders goedkoper verkrijgbaar is?

De Digital Markets Act bevat bijzondere regels voor grote technologiebedrijven die een poortwachterspositie hebben. Deze bedrijven beheren diensten die voor consumenten en ondernemingen vrijwel onmisbaar zijn geworden. Google Search en de Google Play Store vallen onder die regels.

Een poortwachter mag zijn eigen diensten niet automatisch voortrekken ten opzichte van concurrenten. De rangschikking moet volgens de wet onder transparante, eerlijke en niet-discriminerende voorwaarden plaatsvinden.

De Europese Commissie concludeert dat Google daar niet aan heeft voldaan. Bij zoekopdrachten naar onder meer winkels, hotels, vervoer en sport zou Google zijn eigen diensten opvallender hebben weergegeven. Ze verschenen bijvoorbeeld hoger op de pagina of kregen uitgebreidere afbeeldingen en filters.

Concurrerende vergelijkingssites of boekingsdiensten kregen volgens Brussel niet dezelfde zichtbaarheid. Daardoor kan een consument eerder op de eigen dienst van Google klikken, zelfs wanneer een andere aanbieder een betere prijs of meer geschikte keuze heeft.

Voor deze overtreding is de boete van €460 miljoen opgelegd. De Europese Commissie heeft de twee besluiten en bedragen officieel bekendgemaakt.

Het tweede deel van de boete gaat over Google Play. Appontwikkelaars moeten gebruikers volgens de Digital Markets Act kunnen informeren over aanbiedingen buiten de appwinkel. Ze mogen consumenten bijvoorbeeld doorsturen naar hun eigen website of een andere appwinkel.

Dat is financieel relevant omdat een aankoop of abonnement buiten de Play Store goedkoper kan zijn. Wanneer een platform commissie rekent over iedere betaling, kan de aanbieder die kosten verwerken in de prijs. Op de eigen website bestaat mogelijk ruimte voor een lager tarief.

Volgens de Commissie maakte Google het voor appontwikkelaars te moeilijk om zulke alternatieven onder de aandacht te brengen. Ontwikkelaars konden niet vrij communiceren en overeenkomsten sluiten via het distributiekanaal van hun keuze.

Google mag volgens Brussel wel een redelijke vergoeding vragen wanneer het via de Play Store een nieuwe klant voor een ontwikkelaar aanbrengt. De hoogte en duur van bepaalde vergoedingen gingen volgens de Commissie echter verder dan onder de Europese regels is toegestaan.

Voor deze zogenoemde anti-steeringpraktijken bedraagt de boete €430 miljoen.

De boete levert gebruikers van Google of Android niet automatisch een vergoeding op. Het geld wordt niet verdeeld onder mensen die mogelijk een aanbieding hebben gemist of een abonnement via de Play Store hebben afgesloten.

Evenmin staat vast dat digitale abonnementen meteen goedkoper worden. Ontwikkelaars bepalen hun eigen prijzen en hoeven een besparing op platformkosten niet volledig aan de klant door te geven.

De mogelijke verandering zit vooral in de keuzevrijheid. Wanneer appontwikkelaars duidelijker mogen vertellen dat een abonnement op hun website voordeliger is, kunnen consumenten prijzen gemakkelijker vergelijken. Ook kunnen concurrerende winkel-, hotel- en vervoersdiensten een betere kans krijgen om zichtbaar te worden in Google Search.

Bij de volgende digitale aankoop blijft het daarom verstandig om niet automatisch in de app af te rekenen. Controleer ook de officiële website van de aanbieder. Een streamingabonnement, cloudpakket of andere digitale dienst kan daar een ander tarief of een ruimere abonnementsvorm hebben.

Google is het niet eens met de Europese beoordeling. Het bedrijf stelt dat zijn diensten zijn ontworpen om gebruikers snel bruikbare antwoorden te geven. Gedwongen veranderingen zouden volgens Google de kwaliteit van populaire diensten kunnen verminderen en mogelijk ook veiligheidsrisico’s veroorzaken.

Het bedrijf heeft al wijzigingen getest in zowel de presentatie van zoekresultaten als de regels voor de Play Store. De Commissie erkent dat Google op onderdelen vooruitgang heeft geboekt, maar vindt dat de vastgestelde overtredingen daarmee niet volledig zijn opgelost.

Google kan de besluiten juridisch aanvechten. Een procedure kan jaren duren. De opdracht om de gewraakte praktijken te beëindigen blijft ondertussen van groot belang, omdat bij voortdurende overtredingen nieuwe financiële sancties kunnen volgen.

Voor de gemiddelde gebruiker verandert Google niet van de ene op de andere dag. De zoekmachine blijft werken en de Play Store verdwijnt niet. Wel onderstreept de zaak dat de volgorde van digitale keuzes niet altijd neutraal tot stand komt.

Bij het zoeken naar een hotel, vlucht, product of abonnement loont het daarom om verder te kijken dan het eerste grote informatievak. Vergelijk de prijs via meerdere websites en controleer bij apps ook het aanbod buiten de appwinkel.

De boete van €890 miljoen is enorm, maar de structurele gevolgen kunnen uiteindelijk belangrijker zijn. Wanneer Google concurrenten zichtbaarder moet maken en ontwikkelaars vrijer naar goedkopere kanalen mogen verwijzen, krijgt de consument mogelijk meer echte keuze aan de digitale kassa.