ACM verwacht dat jaarlijkse gasnetkosten richting 2050 stijgen naar €790

Dat is bijna vier keer zoveel. De stijging komt niet in de eerste plaats doordat er meer gas wordt gebruikt. Het tegenovergestelde gebeurt: steeds meer huishoudens stappen van aardgas af.

De leidingen, aansluitingen en andere onderdelen van het gasnet moeten ondertussen worden onderhouden, aangepast of verwijderd. Die kosten worden straks over een kleinere groep gebruikers verdeeld.

De ACM publiceerde de nieuwe raming op 28 augustus.

Als uitgangspunt gebruikt de toezichthouder een huishouden met een jaarverbruik van 1.000 kubieke meter gas. Dat huishouden betaalde in 2025 ongeveer €200 aan transporttarieven.

De totale gasrekening bedroeg in het voorbeeld gemiddeld €1.680. De netkosten vormden daarmee ongeveer 12 procent van de rekening.

Richting 2050 kan het transporttarief stijgen naar €790 per jaar. Wanneer de gasprijs en energiebelasting verder gelijk zouden blijven, neemt het aandeel van de netkosten toe tot ongeveer 35 procent van de totale gasrekening.

De €790 is geen al vastgesteld tarief voor 2050. Het is een raming op basis van huidige beleidsdoelen en verwachte ontwikkelingen. De werkelijke rekening hangt af van politieke keuzes, het tempo van verduurzaming en de manier waarop kosten worden verdeeld.

Een gasleiding wordt niet goedkoper zodra een paar bewoners in een straat een warmtepomp nemen. Zolang andere woningen aangesloten blijven, moet het netwerk veilig functioneren.

De netbeheerder blijft leidingen controleren, storingen oplossen en onderdelen vervangen. Uiteindelijk moeten ongebruikte aansluitingen en gasleidingen mogelijk worden verwijderd.

Wanneer een miljoen huishoudens die kosten betalen, is het bedrag per aansluiting lager dan wanneer nog maar een kleine groep overblijft.

Daarmee ontstaat een lastig probleem. Mensen die vroeg van het gas af gaan, ontsnappen aan de toekomstige gasnetkosten. De achterblijvers betalen juist steeds meer.

Dat zijn niet noodzakelijk huishoudens die bewust weigeren te verduurzamen.

Een huurder kan niet altijd eigenhandig een warmtepomp installeren, de woning isoleren of de gasaansluiting laten verwijderen. Daarvoor is vaak medewerking van de verhuurder nodig.

Ook bewoners van appartementen zijn afhankelijk van besluiten binnen de vereniging van eigenaars. Een individuele appartementseigenaar kan het gezamenlijke verwarmingssysteem niet zomaar vervangen.

In sommige wijken is bovendien nog geen geschikt alternatief beschikbaar. Een warmtenet kan ontbreken en het elektriciteitsnet kan te vol zijn voor grootschalige aansluiting van warmtepompen.

De ACM spreekt daarom over huishoudens en bedrijven die op het gasnet moeten “achterblijven”. Juist voor deze groep kunnen de stijgende tarieven hard aankomen.

De ACM stelt maximumtarieven voor netbeheerders vast. Daarbij geldt als uitgangspunt dat efficiënte kosten via de tarieven mogen worden terugverdiend.

De toezichthouder kan de kosten enigszins over de tijd verdelen, maar kan huishoudens die helemaal geen gebruik meer maken van het gasnet niet zonder nieuwe regeling laten meebetalen.

Een theoretische mogelijkheid is een verwijderingsbijdrage voor mensen die van het gas af gaan. De ACM vindt dat echter niet aantrekkelijk, omdat zo’n rekening verduurzaming juist kan afremmen.

De politiek heeft meer mogelijkheden. De overheid kan besluiten een deel van de kosten uit de algemene middelen te betalen. Dan worden de kosten over alle belastingbetalers verdeeld in plaats van alleen over de resterende gasgebruikers.

Ook kan opnieuw worden gekeken naar de verplichting om ongebruikte leidingen volledig te verwijderen.

Huishoudens hoeven niet te vrezen dat de netbeheerder volgend jaar ineens €790 in rekening brengt. De raming beslaat een periode van ongeveer 25 jaar.

De stijging kan geleidelijk verlopen en onderweg veranderen. Wanneer mensen sneller of juist langzamer van het gas af gaan, verandert ook de verdeling van de kosten.

Voor individuele huishoudens blijft vooral belangrijk welke verduurzaming technisch en financieel mogelijk is. Minder gas gebruiken verlaagt het verbruiksdeel van de rekening, maar de vaste netkosten verdwijnen pas wanneer de aansluiting werkelijk wordt beëindigd.

De waarschuwing van de ACM is daarom vooral bedoeld om nu een politieke keuze af te dwingen. Zonder andere verdeling kan een krimpend gasnet een steeds duurdere voorziening worden voor precies de groep die niet gemakkelijk kan vertrekken.