Jubelton aan oom telt mee voor legitieme van kleinzoon, maar voor €50.000 in plaats van €100.000

Een schenking aan je oom of tante kan flink meetellen als je je legitieme portie opeist, ook als die jaren vóór het overlijden is gedaan. In een zaak bij de rechtbank Rotterdam telde een jubelton uit 2013 mee, terwijl oma pas in 2021 overleed. Wel voor €50.000, niet voor de €100.000 die de moeder van de kleinzoon stelde.

De rechtbank stelde de legitieme van de minderjarige kleinzoon op 30 september 2026 vast op €24.476,72, plus wettelijke rente vanaf 15 oktober 2024. Zijn oom, die volgens het testament alles erfde, moet hem als executeur binnen een maand de hele erfenis van €15.819,66 betalen.

De zaak laat zien hoe zo'n berekening werkt en welk detail het verschil maakte: de belastingaangiften van oma.

Oma had twee zonen. Een van hen overleed op 20 juni 2011, jaren vóór zijn moeder. In haar testament benoemde oma de andere zoon tot enig erfgenaam en executeur. De zoon van haar overleden zoon kreeg een legaat van 25 procent van het netto saldo van de erfenis, zijn moeder een legaat van 2 procent.

Een kleinkind van wie de ouder al is overleden, neemt diens plaats in en is dan zelf legitimaris. Dat is iemand die altijd een deel van de erfenis kan opeisen, ook als het testament iets anders zegt. De legitieme portie is de helft van de waarde waarover hij wordt berekend, gedeeld door het aantal kinderen. Bij twee kinderen is dat een kwart, en dat kwart komt de kleinzoon toe in de plaats van zijn vader.

De moeder verwierp het legaat namens haar zoon en maakte in een brief van 1 oktober 2024 aanspraak op zijn legitieme. Dat was op tijd: een beroep op de legitieme moet binnen vijf jaar na het overlijden. Haar eigen legaat van 2 procent aanvaardde zij wel.

De oom had in 2013 €100.000 afgelost op zijn hypotheek. Volgens hem was de helft eigen spaargeld en de andere helft een schenking van zijn moeder. De moeder van de kleinzoon stelde dat oma het hele bedrag had geschonken, als zogenoemde jubelton.

De rechtbank vond daarvoor onvoldoende aanknopingspunten en ging af op de aangiften van oma. Daaruit bleek dat haar vermogen tussen 1 januari 2013 en 1 januari 2014 met €71.097 was gedaald. Gezien haar inkomsten en uitgaven kon er in 2013 dus geen €100.000 zijn geschonken. De jubelton telde daarom voor €50.000 mee.

Bij onenigheid over de hoogte van een schenking kunnen de belastingaangiften van de overledene dus de doorslag geven.

De legitieme wordt berekend over de erfenis plus de schenkingen die meetellen, min bepaalde schulden. In deze zaak zag dat er zo uit:

Op dat kwart gaat af wat de kleinzoon al kreeg of had kunnen krijgen: de €12.493,71 aan schenkingen en de waarde van het legaat dat hij verwierp, €3.954,92. In de beslissing stelt de rechtbank zijn legitieme vast op €24.476,72, plus wettelijke rente. In de rekensom in de overwegingen van het vonnis staat €24.714,01.

Had oma ook iets aan de vooroverleden vader geschonken, dan was dat eveneens van de legitieme van de kleinzoon afgegaan. De rechtbank baseert de berekening op de artikelen 4:65, 4:67, 4:70 en 4:73 van het Burgerlijk Wetboek.

De erfenis is met €15.819,66 kleiner dan de legitieme. De rechtbank veroordeelde de oom daarom om als executeur binnen een maand na betekening van het vonnis het hele netto saldo aan de kleinzoon te betalen.

Voor het restant noemt de rechtbank een mogelijke route: inkorting. Daarbij haalt een legitimaris het ontbrekende deel bij degene die een schenking kreeg. In deze procedure was daar geen beroep op gedaan, dus daarover besliste de rechtbank niet.

Heb je recht op een legitieme portie, noteer dan de overlijdensdatum: je kunt je er uiterlijk vijf jaar daarna op beroepen. Zet de schenkingen die je kent op papier, met jaartal en bedrag, en noem de stukken die ze kunnen onderbouwen, zoals bankafschriften of de belastingaangiften van de overledene.