Samenwonen met familie na je AOW: bij wie de SVB je €497 netto per maand kort en bij wie niet

Een volwassen kind dat weer thuis intrekt, samenwonen met een schoonkind na de dood of scheiding van je kind, of na jaren onder één dak wonen met een ex-partner om zorg en woonlasten te delen: voor je AOW en een AIO-aanvulling maakt de familieband honderden euro’s per maand verschil. Uit het op dinsdag 20 oktober 2026 gepubliceerde wetsvoorstel Verzamelwet SZW 2027 en de uitvoeringstoets van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) blijkt dat het kabinet de bestaande SVB-praktijk voor schoonfamilie in de AIO en voor ex-partners per 1 januari 2027 in de wet wil vastleggen. Voor je AOW verandert bij een inwonend kind of schoonkind niets: dat onderscheid staat al in de AOW. Woon je als ongehuwde AOW’er met een eigen meerderjarig kind of stiefkind, dan houd je je alleenstaanden-AOW van €1.662,16 bruto (€1.581,55 netto met loonheffingskorting sinds 1 juli 2026). Voer je een gezamenlijke huishouding met een ongehuwde schoondochter, schoonzoon of schoonouder, en woont er verder niemand van 18 jaar of ouder bij jullie, dan telt die bij de SVB wél als partner en daalt je AOW naar €1.139,39 bruto (€1.084,13 netto). Dat is €522,77 bruto en €497,42 netto per maand minder.

Die scheidslijn ligt in het verschil tussen de gemeentelijke bijstand en de SVB-regelingen. Al jaren bepaalt artikel 3 lid 2 onderdeel a van de Participatiewet dat in de bijstand naast bloedverwanten in de eerste graad (eigen ouder of kind) óók aanverwanten in de eerste graad nooit als partner gelden.

Voor de AOW geldt die uitzondering niet, licht de regering toe in de op 20 oktober 2026 gepubliceerde Memorie van Toelichting bij de Verzamelwet SZW 2027. Om bij de aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO-aanvulling) hetzelfde partnerbegrip als bij de AOW te houden, wil het kabinet met artikel VI onderdeel R via artikel 47d lid 1 van de Participatiewet de uitzondering voor aanverwanten in de eerste graad voor de AIO buiten toepassing verklaren. Volgens de SVB legt dat de huidige werkwijze vast.

Wie als ongehuwde AOW’er in één woning woont met een eigen meerderjarig kind of eigen ouder, voert volgens artikel 1 lid 3 onderdeel a van de Algemene Ouderdomswet (AOW) nooit een gezamenlijke huishouding. Ook een meerderjarig stiefkind (een meerderjarig aangehuwd kind) en een meerderjarig voormalig pleegkind vallen via artikel 1 lid 8 van de AOW onder die uitzondering. Een voormalig pleegkind telt alleen mee als je voor dat kind pleegvergoeding of kinderbijslag kreeg (negende lid).

Hoeveel jullie dan ook kosten delen: je houdt volgens de AOW-bedragen van de SVB per 1 juli 2026 de alleenstaanden-AOW van €1.662,16 bruto per maand. Met loonheffingskorting ontvang je na €80,61 Zvw-bijdrage (4,85 procent) €1.581,55 netto per maand, en zonder loonheffingskorting €1.285,22 netto (exclusief €104,78 bruto vakantiegeldopbouw per maand).

Bij een schoondochter, schoonzoon of schoonouder (aanverwanten in de eerste graad volgens artikel 1:3 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek) pakt dat anders uit. Heb je als ongehuwde AOW’er met één ongehuwde meerderjarige aanverwant je hoofdverblijf in dezelfde woning en zorgen jullie voor elkaar als bedoeld in artikel 1 lid 4 van de AOW (zonder mantelzorguitzondering), dan merkt de SVB jullie voor de AOW én de AIO aan als gehuwden.

Je uitkering daalt dan naar de samenwonendennorm van €1.139,39 bruto per persoon: €1.084,13 netto per maand met loonheffingskorting (na €55,26 Zvw-bijdrage) of €880,96 netto zonder loonheffingskorting. In een rekenvoorbeeld bij gelijkblijvende bedragen vanaf 1 juli 2026 en met loonheffingskorting scheelt dat €497,42 netto per maand, oftewel €5.969,04 netto over twaalf maanden (exclusief vakantiegeld, toeslagen en het meetellen van het inkomen en vermogen van de aanverwant voor de AIO).

Wat betekent dit voor jou? Reken het in een minuut zelf uit met de gratis AOW-rekenhulp van Box3Wacht, de rekensite van DDS.

Het wetsvoorstel wil per 1 januari 2027 ook de regels vastleggen voor wie na een scheiding in dezelfde woning woont als zijn ex-echtgenoot of ex-geregistreerd partner. Tot nu toe stond in artikel 1 lid 5 onderdeel a van de AOW en artikel 3 lid 4 onderdeel a van de Algemene nabestaandenwet (Anw) zonder tijdslimiet dat bij samenwonen met een oud-huwelijkspartner onweerlegbaar een gezamenlijke huishouding wordt aangenomen, terwijl de SVB in beleidsregels twee jaar toepaste.

Met artikel I onderdeel A en artikel II onderdeel A van het wetsvoorstel Verzamelwet SZW 2027 moet die grens in de wet komen. Stemt het parlement in, dan geldt dit: waren jullie in de twee jaar vóór de AOW- of Anw-aanvraag gehuwd of geregistreerd partner en wonen jullie in dezelfde woning, dan neemt de SVB onweerlegbaar een gezamenlijke huishouding aan, ook bij gescheiden rekeningen. Lag de scheiding langer dan twee jaar vóór de aanvraag, dan toetst de SVB feitelijk of sprake is van wederzijdse zorg, tenzij jullie samen een kind hebben: dan gaat de SVB altijd uit van een gezamenlijke huishouding.

Voor ouderen met een AIO-aanvulling bevat het wetsvoorstel ten slotte een reparatie met terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2026. Doordat de regeling voor kostenbesparende bijdragen uit artikel 18 lid 8 van de Participatiewet niet doorwerkte in de AIO en een verwijzing in artikel 47b van de Participatiewet ontbrak, gold de vrijlating tot €1.200 per kalenderjaar uit artikel 31 lid 2 onderdeel m van de Participatiewet nog niet volledig voor de AIO.

Via artikel VI onderdelen P en Q (wijziging van artikel 47b en artikel 47c van de Participatiewet) en artikel XXIV lid 2 van het op 20 oktober 2026 gepubliceerde wetsvoorstel moet die vrijstelling met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026 ook bij de SVB gelden, als het parlement instemt. Kinderen mogen een ouder met een AIO-aanvulling dan samen tot €1.200 per kalenderjaar steunen (in geld of met betaalde boodschappen of rekeningen) zonder korting op de AIO.

Wil je weten wat er verandert aan je AOW, pensioen of box 3? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van Box3Wacht, de rekensite van DDS.