Je gaf je kind geld en vroeg later AIO aan: de SVB kan naar die schenking kijken

Een ouder schenkt geld aan een kind of draagt een woning over. Jaren later blijkt het eigen inkomen op de AOW-leeftijd niet genoeg om van te leven en volgt een AIO-aanvulling. Dan kan die oude schenking opnieuw relevant worden. De SVB zegt dat zij onder voorwaarden verleende AIO kan verhalen op degene die de schenking heeft ontvangen. Dat gebeurt na onderzoek en niet automatisch bij iedere gift binnen een familie.

Dit gaat over geld of bezit dat de toekomstige AIO-ontvanger zelf weggaf. Het is een andere vraag dan wat er gebeurt als familie tegenwoordig diens huur of zorgpremie betaalt.

Bij een schenking denk je snel aan een bankoverschrijving met „cadeau” in de omschrijving. De SVB noemt daarnaast een woning die iemand weggeeft of voor een lage prijs verkoopt aan bijvoorbeeld een kind. De juridische beoordeling draait om de bevoordeling van de ontvanger en de vermindering van het vermogen van de gever.

Wie dat vermogen had behouden, had er mogelijk zelf van kunnen leven. In die situatie kan minder of later AIO nodig zijn geweest. Dat is de gedachte achter de mogelijkheid om de kosten bij de ontvanger van de schenking neer te leggen.

De SVB-uitleg over AIO en vermogen vermeldt dat zij bij een schenking in de jaren vóór de aanvraag kan onderzoeken of reeds betaalde AIO wordt teruggevraagd van de ontvanger. De fiscale regels voor schenkbelasting zijn daarbij niet hetzelfde als de AIO-regels. Een schenking die fiscaal binnen een vrijstelling past, is dus niet vanzelf zonder gevolgen voor AIO.

De beleidsregel over verhaal op de ontvanger bevat een belangrijke begrenzing. Verhaal is niet mogelijk als aannemelijk is dat de schenker op het moment van geven de latere noodzaak van bijstand redelijkerwijs niet kon voorzien.

De SVB kijkt daarbij onder meer naar de tijd tussen schenking en AIO en naar het pensioenoverzicht dat beschikbaar was of opgevraagd had kunnen worden. Wie al AIO ontving toen hij vermogen weggaf, zit in een andere situatie dan iemand die jaren vóór pensionering een gift deed zonder reden om financiële problemen te verwachten.

Er bestaat dus geen simpele regel dat „iedere schenking van de laatste zoveel jaar” tot een rekening voor het kind leidt. De feiten op het moment van de schenking doen ertoe.

Volgens het beleid gaat de SVB bij het bepalen van de waarde uit van de waarde op het moment van schenken, verminderd met verschuldigde schenkbelasting. Bij een woning gebruikt zij in beginsel de WOZ-waarde; ontbreekt die, dan kan een taxatie volgen. Zulke details zijn relevant als een familie jaren later discussie krijgt over wat er destijds werkelijk is overgedragen.

Er kunnen bovendien dringende redenen zijn om geheel of gedeeltelijk van verhaal af te zien, bijvoorbeeld wanneer betaling voor de ontvanger of diens gezin te ernstige sociale gevolgen heeft. De ontvanger moet de relevante omstandigheden aannemelijk maken. Het beleid bevat ook mogelijkheden rond problematische schulden en een schuldregeling.

Voor zowel de ouder als het kind zijn documenten belangrijk: de schenkingsakte of overeenkomst, bankbetalingen, gegevens over een woningoverdracht en de financiële situatie rond de schenking. Krijgt de ontvanger een brief van de SVB, reageer dan op de concrete vragen over de gift en de eigen omstandigheden. Een algemene mededeling dat het „familiegeld” was, beantwoordt die vragen niet.

Het bijzondere aan deze regel is dat het mogelijke financiële gevolg bij een ander persoon terechtkomt dan degene die AIO aanvraagt. De regeling betekent niet dat ouderen nooit meer iets aan hun kinderen kunnen geven. Zij betekent wel dat een grote schenking en een latere aanvraag voor inkomenssteun niet altijd los van elkaar worden beoordeeld.