Kabinet wil startersaftrek in 2027 op €10 zetten: tot €914 extra belasting en Zvw-premie

De toelichting en de rekenvoorbeelden staan in hoofdstuk 7 (pagina 82 tot en met 97) van de op 21 oktober 2026 gepubliceerde Nota naar aanleiding van het verslag bij het Belastingplan 2027 (Kamerstuk 37 022, nr. 21). Op vragen uit de Tweede Kamer waarom de startersaftrek in 2027 op €10 wordt gezet en pas op 1 januari 2028 formeel vervalt, antwoordt de staatssecretaris op pagina 82 dat afschaffing per 2027 onuitvoerbaar bleek: de externe softwareleverancier van de Belastingdienst kon de aanpassing niet meer vóór de uiterste deadline doorvoeren in het programma verzoek voorlopige aanslag 2027.

Op grond van artikel 3.76 lid 3 van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt de gewone zelfstandigenaftrek (€1.200 in 2026 op grond van lid 2, en €900 vanaf 2027) voor startende ondernemers die aan het urencriterium van 1.225 uur voldoen in de eerste vijf jaar nog maximaal drie keer verhoogd met €2.123. Door het bedrag voor 2027 met €2.113 te verlagen naar €10 hoeft dat programma niet te worden aangepast, terwijl het kabinet de bezuiniging toch al vanaf 1 januari 2027 binnenhaalt. Het wetsvoorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer.

Omdat een lagere startersaftrek je belastbare winst verhoogt, betaal je als zzp'er niet alleen meer inkomstenbelasting, maar krijg je ook minder algemene heffingskorting en een hogere aanslag voor de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw). In de tabel op pagina 84 van de Kamerantwoorden over het Belastingplan 2027 rekent het ministerie van Financiën voor hoeveel extra inkomstenbelasting en Zvw-bijdrage een starter in 2027 betaalt door uitsluitend de verlaging van €2.123 naar €10 (na toepassing van 12,7 procent mkb-winstvrijstelling uit artikel 3.79a van de Wet inkomstenbelasting 2001):

Telt op pagina 90 ook de verlaging van de gewone zelfstandigenaftrek van €1.200 naar €900 en het wegvallen van de laatste €10 in 2028 mee, dan loopt de extra aanslag in 2028 op naar €1.008 bij €40.000 winst en €1.050 per jaar bij €50.000 of €75.000 winst.

De ingreep raakt niet alleen mensen die pas in 2027 voor zichzelf beginnen, maar ook iedereen die in 2025 of 2026 al een zaak is gestart. Uit de cohorttabel van Financiën op pagina 87 blijkt dat normaal gesproken 74 procent van het totale budget voor de startersaftrek pas ná het eerste startjaar wordt benut, omdat veel starters in hun aanloopjaar nog weinig winst maken en de aftrek doorschuiven naar jaar twee en drie. Op vragen van JA21 en de SGP bevestigt Eerenberg op pagina 86 tot en met 88 dat er geen overgangsrecht komt voor lopende starters.

Anders ligt het bij de startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid uit artikel 3.78a van de Wet inkomstenbelasting 2001. Ondernemers met recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering die minstens 800 uur per jaar in hun bedrijf werken, krijgen in 2026 nog €12.000 aftrek bij de eerste keer, €8.000 bij de tweede keer en €4.000 bij de derde keer. Die bedragen blijven volgens het wetsvoorstel in 2027 en 2028 bestaan; de regeling, waar ruim duizend ondernemers gebruik van maken, vervalt per 1 januari 2029. Daarnaast vervalt per 1 januari 2028 voor circa 8.700 starters per jaar de willekeurige afschrijving op bedrijfsmiddelen uit artikel 7 van de Uitvoeringsregeling willekeurige afschrijving 2001.

Wie als starter zorgtoeslag, huurtoeslag of kindgebonden budget ontvangt, krijgt er in 2027 bovendien een terugvorderingsrisico bij. Doordat in 2027 €2.113 aan startersaftrek én €300 aan zelfstandigenaftrek wegvallen, valt je belastbare winst na 12,7 procent mkb-winstvrijstelling bij exact dezelfde omzet automatisch €2.107 hoger uit.

Die hogere belastbare winst telt via artikel 2.18 van de Wet inkomstenbelasting 2001 rechtstreeks mee in je verzamelinkomen voor de Dienst Toeslagen. Volgens de staatssecretaris is nog niet bekend wie de startersaftrek over 2025 en 2026 precies gebruikt, omdat nog niet alle aangiften binnen zijn. De Belastingdienst geeft wel algemene voorlichting. Wie in 2025 of 2026 is gestart en niet achteraf toeslagen wil terugbetalen, moet zijn geschatte winst voor het toeslagvoorschot 2027 dus zelf verhogen in Mijn Toeslagen.