Binnen één uur tientallen AI-advertenties op Vinted gevonden: zo kunnen koper én verkoper geld verliezen

Met een paar eenvoudige opdrachten kan kunstmatige intelligentie een gekreukeld kledingstuk gladstrijken, een vlek verwijderen of een goedkoop shirt op een volledig digitaal model plaatsen. Andersom kan dezelfde techniek worden gebruikt om op een foto schade toe te voegen die in werkelijkheid nooit heeft bestaan.

Daardoor lopen zowel kopers als eerlijke verkopers risico.

Bij een steekproef vond de NOS binnen een uur tientallen advertenties waarin vermoedelijk gebruik was gemaakt van generatieve AI. Het gaat niet alleen om duidelijk kunstmatige modellen met vreemde handen of onlogische lichaamsvormen. Moderne beeldprogramma’s kunnen ook veel kleinere aanpassingen maken die nauwelijks opvallen.

Denk aan een andere achtergrond, een verbeterde pasvorm of het wegwerken van gebruikssporen. Voor de verkoper is dat misschien bedoeld om de advertentie aantrekkelijker te maken. Voor de koper ontstaat een probleem wanneer het echte artikel minder mooi blijkt te zijn dan de digitale versie.

Vinted beschouwt een artikel als duidelijk afwijkend van de beschrijving wanneer bijvoorbeeld de kleur, maat, staat of zichtbare beschadigingen niet overeenkomen met de advertentie. Dat staat ook in de Nederlandse uitleg van het platform. Een met AI opgepoetste foto kan dus rechtstreeks leiden tot een geschil.

De techniek werkt twee kanten op. Een malafide koper kan na ontvangst een foto van het artikel maken en daar digitaal een scheur, brandplek of vochtvlek aan toevoegen. Vervolgens wordt bij het platform gemeld dat het product beschadigd is aangekomen.

Het vervalsen van zo’n foto kost tegenwoordig nauwelijks tijd. In een proef van consumentenprogramma Kassa kon binnen enkele minuten geloofwaardige schade aan een productfoto worden toegevoegd. Voor een platformmedewerker die alleen een afbeelding en een korte beschrijving ziet, kan het lastig zijn om echt en nep uit elkaar te houden.

Als een terugbetaling wordt toegekend zonder dat het artikel terugkomt, kan de verkoper dubbel de dupe zijn: het product is weg en de verkoopopbrengst wordt niet uitbetaald. Zelfs als het artikel wel moet worden teruggestuurd, kan er discussie ontstaan over de toestand waarin dat gebeurt.

Dat betekent niet dat iedere schademelding verdacht is. Pakketten raken werkelijk beschadigd en verkopers missen soms gebreken. Het probleem is dat een losse foto niet meer automatisch als betrouwbaar bewijs kan worden beschouwd.

Een AI-afbeelding herkennen wordt steeds moeilijker. Toch zijn er signalen waarop een koper kan letten. Een advertentie met uitsluitend beeldschone studiofoto’s, terwijl de verkoper geen foto van het echte label, de binnenkant of gebruikssporen toont, verdient extra aandacht.

Ook vervormde letters, onlogische stiksels, onregelmatige ritssluitingen en een achtergrond die plaatselijk lijkt te vervagen, kunnen wijzen op beeldbewerking. Bij kleding op een digitaal model vallen soms vreemde vingers, onnatuurlijke plooien of een stofstructuur op die halverwege verandert.

Eén afwijking bewijst niets. Een slechte telefooncamera kan eveneens voor rare details zorgen. Bij twijfel is het verstandiger om de verkoper om een aanvullende foto te vragen. Bijvoorbeeld een opname van het kledingstuk naast een handgeschreven briefje met de datum en gebruikersnaam.

Een eerlijke particuliere verkoper kan zo’n foto meestal zonder veel moeite maken. Wie voortdurend uitvluchten bedenkt of alleen maar nieuwe, perfect gestileerde beelden stuurt, maakt de aankoop niet aantrekkelijker.

Voor verkopers is een korte video van het inpakproces geen overbodige luxe meer. Film het artikel eerst van alle kanten, breng eventuele bestaande beschadigingen duidelijk in beeld en laat vervolgens zien hoe het in de doos of verzendzak wordt gedaan.

Bewaar daarnaast de oorspronkelijke foto’s. Een onbewerkt bestand bevat soms informatie over het moment en het apparaat waarmee de foto is gemaakt. Dat is geen waterdicht bewijs, maar het kan bij een geschil wel helpen om het verloop aannemelijk te maken.

Maak ten slotte een foto van de gesloten verpakking en het verzendlabel. Bij duurdere artikelen kan het nuttig zijn om het gewicht van het pakket vast te leggen en het verzendbewijs te bewaren.

Voor kopers geldt juist: handel de betaling en communicatie binnen het platform af. Wie wordt gevraagd om via WhatsApp verder te praten of rechtstreeks geld over te maken, verliest belangrijke bescherming. Controleer ook de beoordelingen en andere advertenties van de verkoper. Een nieuw account met meerdere zeldzame merkartikelen tegen opvallend lage prijzen is geen automatisch bewijs van fraude, maar wel een reden om extra voorzichtig te zijn.

Vinted kan advertenties verbergen wanneer foto’s van internet, stockbeelden of afbeeldingen van andere leden worden gebruikt. Ook een opzettelijk misleidende beschrijving is volgens de platformregels reden om een advertentie te verwijderen.

Handhaving blijft echter ingewikkeld. Er worden dagelijks enorme aantallen nieuwe advertenties geplaatst en AI-beelden worden overtuigender. Een automatisch filtersysteem kan bovendien niet altijd bepalen of alleen de achtergrond is aangepast of dat een beschadiging bewust is weggepoetst.

Juist daardoor wordt een eenvoudige, eerlijke foto belangrijker. Een kledingstuk op een hanger, een close-up van het waslabel en een duidelijk beeld van een klein gebruiksspoor ogen misschien minder spectaculair. Voor een koper zijn ze uiteindelijk veel waardevoller dan een perfecte afbeelding die mogelijk nooit echt heeft bestaan.