Bol verwijdert eclipsbrillen van 20 aanbieders vlak voor zonsverduistering

Het wordt daarmee de indrukwekkendste gedeeltelijke zonsverduistering die sinds 1999 vanuit Nederland zichtbaar is. Een vergelijkbaar grote eclips volgt volgens de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde pas weer in 2081.

Maar er is ook reden voor voorzichtigheid. Webwinkel Bol heeft vlak voor het evenement de eclipsbrillen van twintig verkopers offline gehaald. Volgens RTL Nieuws kon bij die aanbiedingen niet voldoende worden vastgesteld dat de brillen aan de vereiste veiligheidsnormen voldeden.

Dat betekent niet automatisch dat ieder verwijderd exemplaar gevaarlijk was. Het betekent wel dat de bescherming niet voldoende kon worden gegarandeerd. En bij direct zonlicht is twijfel geen goede basis om toch maar even te kijken.

Een deugdelijke eclipsbril hoort te voldoen aan de norm EN ISO 12312-2. Die aanduiding moet op de bril of de verpakking zijn terug te vinden. Ook moeten de fabrikant en gebruiksinstructies duidelijk worden vermeld.

De KNVWS waarschuwt dat er namaakbrillen in omloop kunnen zijn. Alleen een opgedrukt logo of een los keurmerk vormt daarom geen absolute garantie. Koop een bril bij een betrouwbare leverancier, sterrenwacht of opticien en controleer of de fabrikant te achterhalen is.

Bekijk het filter vóór gebruik ook zelf. Er mogen geen krasjes, kleine gaatjes, scheurtjes of losse delen in zitten. Is de bril beschadigd of twijfel je aan de herkomst, gebruik hem dan niet.

Een normale zonnebril is absoluut onvoldoende. Dat geldt ook voor geïmproviseerde oplossingen zoals een cd, dvd, zwart stuk plastic, fotografisch negatief of meerdere zonnebrillen over elkaar. Zulke materialen kunnen een groot deel van het zichtbare licht tegenhouden, terwijl schadelijke straling de ogen nog steeds bereikt.

De gedeeltelijke zonsverduistering begint volgens Astronomie.nl rond 19.17 uur. Het precieze tijdstip verschilt per plaats enkele minuten. Om ongeveer 20.11 uur wordt het maximum bereikt en is circa 88 procent van de zon bedekt.

De zon staat dan laag aan de westnoordwestelijke hemel. Wie het verschijnsel wil bekijken, heeft daarom een plek nodig met vrij zicht op de horizon. Hoge gebouwen, bomen of een dijk kunnen het zicht gemakkelijk blokkeren.

Rond 21.03 uur is het verschijnsel voorbij. Omdat de zon tegen die tijd bijna ondergaat, is juist het uur rond het maximum het interessantst.

De veilige volgorde is belangrijk. Zet de eclipsbril op terwijl je nog van de zon wegkijkt. Kijk daarna pas omhoog. Draai je hoofd weer van de zon af voordat je de bril verwijdert.

Gebruik een eclipsbril nooit als filter voor een verrekijker, telescoop of camera. Zulke apparaten bundelen het zonlicht en kunnen het filter en de ogen ernstig beschadigen. Voor optische apparatuur is een speciaal zonnefilter nodig dat aan de voorkant van het apparaat wordt geplaatst. Dit is geen klus om op het laatste moment met huis-tuin-en-keukenmateriaal te improviseren.

Voor kinderen is toezicht extra belangrijk. Laat een volwassene eerst controleren of het brilletje goed zit en niet beschadigd is. Maak duidelijke afspraken: de bril blijft voor de ogen zolang het kind in de richting van de zon kijkt.

Wie geen betrouwbare bril heeft kunnen bemachtigen, hoeft het evenement niet helemaal te missen. De zon kan indirect worden geprojecteerd met een veilige projectiemethode. Daarbij kijkt niemand rechtstreeks naar de zon. Verschillende sterrenwachten organiseren bovendien publieke kijkmomenten met geschikte apparatuur.

Direct in de zon kijken kan het netvlies beschadigen. Het verraderlijke is dat het netvlies geen pijnreceptoren heeft. Iemand kan dus denken dat er niets is gebeurd en pas later wazige plekken, vervorming of een donkere vlek in het midden van het beeld merken.

Juist tijdens een gedeeltelijke zonsverduistering ontstaat gemakkelijk een vals gevoel van veiligheid. De zon lijkt minder fel omdat een groot gedeelte is bedekt. Het zichtbare deel dat overblijft, is echter nog steeds krachtig genoeg om schade te veroorzaken.

Controleer je eclipsbril daarom vandaag al. Kijk naar de norm, de fabrikant, de verpakking en de staat van het filter. Vertrouw niet uitsluitend op een aantrekkelijke productomschrijving van een onbekende verkoper.

De zonsverduistering van woensdag kan een prachtig familie-evenement worden. Ze is zeldzaam, goed zichtbaar en vindt plaats op een prettig tijdstip in de avond. Maar het is alleen een mooie herinnering wanneer iedereen na afloop ook nog zonder problemen naar de volgende eclips kan kijken.