Hardenberg kreeg het azc pas dicht na miljoenen aan dwangsommen, en nu wil Den Haag er 327 nieuwe asielzoekers bij

Maandag trok Hardenberg aan de noodrem. De gemeente vraagt twee jaar adempauze voor asielopvang. Asielwethouder Andy de Vos zegt waarom, en hij draait er niet omheen: het gedoe met het azc heeft "het vertrouwen in het Rijk en in het COA alsmede het draagvlak voor asielopvang in onze gemeente ernstig geschaad".

Een gemeentebestuur dat zo'n zin opschrijft, is niet boos. Het is klaar.

Even terug. Het azc aan de Jachthuisweg in Heemserveen stond er tien jaar, met op het hoogtepunt zo'n 700 bewoners. Het contract liep af op 8 maart 2026. Afspraak is afspraak, zou je denken.

Niet voor het COA. De opvang bleef gewoon open. Half april zaten er nog 280 mensen, terwijl de dwangsom al boven het miljoen was opgelopen. In mei stond de teller op ongeveer 2,6 miljoen euro. Het COA zei doodleuk dat de locatie niet dicht kon, omdat er geen andere plekken waren.

We schreven er in april al over: het COA lapte de bevelen van de gemeente aan zijn laars. Die dwangsommen betaalt het COA met belastinggeld. Voor de organisatie zelf deed het dus nauwelijks pijn.

Het azc is dicht, de grond wordt een bedrijventerrein. Maar via de spreidingswet ligt de volgende opdracht al klaar. Minister Van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie stelt eind december de taakstelling vast. Voorlopig gaat het om 327 asielzoekers, onder wie 21 minderjarigen. Die plekken moeten er zijn tussen 1 juli 2027 en eind 2028.

Hardenberg wil die tijd gebruiken om "vanuit rust een zorgvuldig proces op te zetten". De gemeente noemt draagkracht, veiligheid en leefbaarheid als voorwaarden. En ze wil onderzoeken of toekomstige opvang ook zonder het COA kan.

Sta daar even bij stil. Een gewone gemeente in Overijssel wil liever niet meer met de eigen opvangorganisatie van het Rijk werken. Dat zegt meer over het COA dan welk rapport ook.

Dat is het vaste argument uit Den Haag. Hardenberg heeft haar deel gedaan. Tien jaar lang een azc. Daarnaast blijft de gemeente volgens Omroep NOOS gewoon Oekraïners opvangen, met een taakstelling van 645 plekken. Wie dan nog zegt dat Hardenberg zich onttrekt, heeft niet opgelet.

Het echte probleem is het systeem. De spreidingswet dwingt gemeenten om plekken te leveren, maar niemand dwingt het COA om zich aan afspraken te houden. Hardenberg staat daarin niet alleen. Het COA was in mei al meer dan 10 miljoen euro kwijt aan dwangsommen van gemeenten, onder meer in Ter Apel en Epe. Tientallen gemeenten verzetten zich al tegen de spreidingswet.

De eis is simpel. Minister Van den Brink geeft Hardenberg de twee jaar rust waar de gemeente om vraagt. Geen taakstelling voor een gemeente die net vier maanden lang aan het lijntje is gehouden. En de minister moet in de Tweede Kamer uitleggen waarom een contract voor het COA blijkbaar alleen geldt als het die organisatie uitkomt.

Wie wil dat gemeenten nog iets met het Rijk afspreken, moet eerst laten zien dat een afspraak met het Rijk iets waard is. In Hardenberg weten ze inmiddels hoeveel: helemaal niets.