Erfgenaam kan gratis bij alle aangesloten banken laten nagaan of een overleden ouder nog ergens geld had staan

Bij Apple kan een erfeniscontact na het overlijden de foto's, berichten en bestanden opvragen. De wachtwoorden uit de iCloud-sleutelhanger krijg je er niet bij, schrijft Apple op de eigen hulppagina.

Op 13 november ging het WNL-programma Stand van Nederland over de digitale erfenis. Daarin gaven onder meer Netwerk Notarissen en The Organizing Factory tips. Het probleem is simpel: zonder overzicht weet een nabestaande niet waar de overledene overal een account, abonnement of rekening had.

Hieronder lees je wat er met het geld bij de bank gebeurt, hoe je abonnementen stopzet en wat je nu al kunt regelen voor je eigen nabestaanden.

Meld je een overlijden bij de bank, dan blokkeert de bank de toegang tot alle bankzaken van de overledene. Het gaat om de rekeningen, de betaalpassen, de creditcards en het online bankieren, schrijft de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Een gezamenlijke rekening blijft open voor de andere rekeninghouder. Geld storten op de rekening van de overledene kan ook nog.

De bank geeft de rekeningen weer vrij zodra ze de stukken heeft die ze nodig heeft. Welke dat zijn, hangt af van de situatie. Vaak gaat het om een kopie van je identiteitsbewijs, een kopie van de akte van overlijden en een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister. Soms vraagt de bank ook om een vrijwaring. Daarin verklaar je dat je bevoegd bent om de geldzaken te regelen. Die verklaring krijg je van de bank zelf, een notaris is er niet voor nodig.

In veel gevallen vraagt de bank om een verklaring van erfrecht. Dat is een akte van de notaris waarin staat wie de erfgenamen zijn. Volgens de Rijksoverheid bepaalt de bank zelf wanneer die verklaring nodig is.

De checklist van de NVB geeft houvast. Die kijkt onder meer of er in totaal meer dan €10.000 op de rekeningen staat. Ook telt mee of er een testament is en of de overledene getrouwd was. Is een erfgenaam minderjarig of staat hij onder bewind, dan is een verklaring eerder nodig. Wijst het testament een executeur aan, dan vraagt de bank om een verklaring van executele. Ook die maakt de notaris.

Had de overledene geld bij een betaaldienst, een neobank of een beleggingsapp, vraag dan bij dat bedrijf zelf na welke stukken het wil zien.

Weet je niet bij welke banken de overledene geld had, dan kun je dat navragen bij het Loket Slapende Tegoeden van de NVB. Je vraag gaat in één keer naar alle aangesloten banken. De navraag is gratis. Je legitimeert je en stuurt een kopie mee van de verklaring van erfrecht of de akte van overlijden. Je hoort alleen of er een tegoed is, niet hoeveel.

Bedenk ook op tijd of je de erfenis wilt aanvaarden. Wie zuiver aanvaardt, is ook aansprakelijk voor de schulden. Duikt er later toch een onbekende schuld op, dan kan de rechter soms toestaan dat je de erfenis alsnog beneficiair aanvaardt.

Voor het opzeggen gelden de gewone regels. Volgens ACM ConsuWijzer is de opzegtermijn bij bijna alle abonnementen hooguit een maand. Is een abonnement online afgesloten, dan moet je het ook online kunnen opzeggen. Vraag om een bevestiging op papier of per e-mail.

Sommige bedrijven hebben een aparte regeling voor nabestaanden. Zo kun je bij KPN het abonnement van een overledene kosteloos opzeggen of overnemen. KPN vraagt daarvoor het nummer van de akte van overlijden, of een kopie ervan. De abonnementskosten krijg je terug vanaf de overlijdensdatum of vanaf het laatste gebruik, tot hooguit een maand.

Pas op voor betaalde opzegdiensten. Wie online zoekt op "abonnement opzeggen", komt soms bij zo'n dienst uit. Die vraagt geld voor iets wat je bij het bedrijf zelf gratis doet.

Met de telefoon en het e-mailadres kun je beter even wachten. Marianne Winter van The Organizing Factory wees er bij WNL op dat e-mailadressen vaak aan een telefoonnummer vastzitten. Die telefoon heb je vaak nodig voor de inlogcode bij tweestapsverificatie. Zij raadde aan om abonnementen minstens een half jaar te laten doorlopen.

Bij Google stel je met de inactiviteitsvoorkeuren in wat er gebeurt als je account een tijd niet wordt gebruikt. De wachttijd kies je zelf. Je kunt tot tien mensen aanwijzen. Na die periode krijgen zij een bericht met een link om de gegevens te downloaden die jij hebt gekozen. Regel je niets, dan kan Google een account verwijderen dat minstens twee jaar niet is gebruikt.

Bij Apple wijs je in de instellingen een erfeniscontact aan. Die heeft na je overlijden de toegangssleutel nodig die jij aanmaakt, plus een overlijdensakte. Het contact kan dan bij je foto's, berichten, notities, bestanden en back-ups. Gekochte films, muziek en boeken gaan niet mee. Je hebt minstens iOS 15.2 of macOS Monterey 12.1 nodig.

Bij Facebook kan een profiel na een overlijden een herdenkingsstatus krijgen. Je kunt vooraf een contactpersoon voor je nalatenschap kiezen. Die kan een bericht bovenaan het profiel vastzetten, de profielfoto wijzigen en vriendschapsverzoeken beantwoorden. Inloggen of je berichten lezen kan die niet. Je kunt ook kiezen voor verwijdering van je account na je overlijden.

Een codicil helpt hier maar beperkt. Volgens notaris.nl, de site van de notarissenorganisatie KNB, regel je daarmee alleen spullen uit de inboedel. Denk aan meubels, sieraden en kunstwerken. Het codicil moet met de hand geschreven zijn, met een datum en op elke pagina een handtekening. Een geldbedrag, een auto of een verzameling laat je er niet mee na. Daarvoor heb je een testament nodig.

Voor de wachtwoorden zelf is het advies eenvoudig. Maak een overzicht van je accounts en abonnementen en leg vast waar de inloggegevens te vinden zijn. Vertel iemand die je vertrouwt waar dat overzicht ligt. Werk het bij als je een wachtwoord wijzigt. Lucienne van der Geld van Netwerk Notarissen raadde bij WNL aan om ook de toegang tot laptop, tablet en telefoon te regelen.

Cryptomunten en beleggingen in een app horen gewoon bij de erfenis. Voor de erfbelasting telt volgens de Belastingdienst de waarde op de dag van overlijden. Bij effecten met een beursnotering is dat de koers van de werkdag vóór het overlijden. Een aparte regel voor crypto noemt die pagina niet. Weet een erfgenaam niet waar de munten staan of hoe hij erbij komt, dan blijft het lastig om die waarde vast te stellen.

Begin klein. Zet bij Google, Apple en Facebook een contact of een keuze in, en maak een lijst van je accounts en abonnementen. Bewaar die op een plek die je naaste kent. Ben je zelf nabestaande, meld het overlijden dan eerst bij de bank en vraag welke stukken die wil zien. Zeg daarna de abonnementen op, en laat de telefoon en het e-mailadres als laatste gaan.