Het Hogeland zegt eindelijk nee tegen het COA: geen verlenging en uitbreiding van asielopvang

De gemeente Het Hogeland weigert de noodopvang in Uithuizen opnieuw langer open te houden. Ook een tijdelijke uitbreiding van de locatie in Winsum, van 250 naar 350 plaatsen, gaat niet door. Burgemeester en wethouders houden vast aan de afspraken die met inwoners, ondernemers en de gemeenteraad zijn gemaakt.

In het Nederlandse asielmoeras is dat bijna revolutionair. Normaal gesproken betekent “tijdelijk” dat de opvang blijft bestaan totdat niemand zich nog herinnert wanneer de oorspronkelijke sluitingsdatum was. In Het Hogeland trekt het gemeentebestuur nu eindelijk een grens.

De opvanglocatie in Uithuizen had aanvankelijk al in november 2024 moeten sluiten. Vanwege het landelijke tekort aan opvangplaatsen stemde de gemeente in met uitstel tot 1 september 2026.

Eind maart werd volgens Omroep Het Hogeland nog gezegd dat het COA geen nieuw verzoek om verlenging zou doen. Enkele weken later kwam er toch een brief met de vraag of de opvang nog een jaar langer open kon blijven.

Precies zo verdampt vertrouwen in de overheid. Inwoners krijgen een datum, passen zich aan en accepteren een tijdelijke situatie. Zodra die datum dichterbij komt, verschijnt een nieuwe noodzaak, een nieuwe crisis en een nieuwe smeekbede. Wie bezwaar maakt, wordt vervolgens neergezet als hardvochtig of onverantwoordelijk.

Het college doet daar nu niet aan mee. De afspraak blijft staan: de locatie sluit op 1 september.

Het COA wilde daarnaast de opvangcapaciteit in Winsum tijdelijk verhogen van 250 naar 350 plaatsen. Dat klinkt in Haagse beleidstaal misschien als een beperkte uitbreiding, maar voor een kleine gemeenschap betekent het honderd extra bewoners en een toename van veertig procent.

De gemeente sprak met Stichting Vluchtelingen Winsum en de lokale ondernemersvereniging. Daaruit bleek dat de uitvoerbaarheid en maatschappelijke betrokkenheid nauw samenhangen met de huidige omvang en met eerdere toezeggingen.

Daarom ging ook door dat verzoek een streep. Dagblad van het Noorden meldt dat het college uitbreiding moeilijk uit te leggen vindt aan inwoners. Terecht. Een afspraak die alleen geldt zolang het COA geen nieuw verzoek indient, is geen afspraak.

Het patroon is landelijk zichtbaar. Eerst wordt een noodlocatie geopend voor enkele weken of maanden. Daarna ontstaat een tekort in Ter Apel, volgt een beroep op solidariteit en wordt de termijn verlengd. Vervolgens blijkt de locatie “onmisbaar” voor de landelijke opvang en moeten inwoners opnieuw inschikken.

Dat proces is politiek handig. De overheid hoeft nooit eerlijk te zeggen dat zij structureel meer opvang wil. Iedere uitbreiding wordt verkocht als tijdelijke noodzaak. Maar tientallen tijdelijke noodmaatregelen vormen samen gewoon permanent beleid.

Het Hogeland doorbreekt dat patroon. Niet door te beweren dat de gemeente nooit meer een asielzoeker zal opvangen, maar door te zeggen dat eerder gemaakte afspraken betekenis hebben.

Dat is essentieel. Draagvlak verdwijnt niet doordat burgers onvoldoende uitleg krijgen. Draagvlak verdwijnt doordat zij te vaak ervaren dat inspraak weinig voorstelt en toezeggingen zonder moeite worden gewijzigd.

Er is wel een belangrijke kanttekening. De gemeente onderzoekt nog altijd de mogelijkheid van een nieuw permanent azc. De locatie daarvan is nog niet bepaald en de gemeenteraad zal er na de zomer verder over spreken.

Dit verhaal mag dus niet worden gebracht alsof Het Hogeland alle toekomstige asielopvang heeft afgewezen. Dat is niet waar. De overwinning is beperkter, maar nog steeds belangrijk: het college weigert twee concrete verzoeken waarmee tijdelijke opvang opnieuw langer of groter zou worden gemaakt.

Juist daarom moeten inwoners alert blijven. Een permanent azc moet niet via een achterdeur worden geregeld nadat de aandacht voor Uithuizen en Winsum is verslapt. Iedere locatie, omvang en termijn hoort openlijk aan de bevolking te worden voorgelegd.

Het landelijke probleem blijft ondertussen bestaan. Zolang de instroom niet drastisch wordt beperkt, zal het COA gemeenten blijven benaderen met nieuwe verzoeken. Nederland kan de asielcrisis niet oplossen door steeds meer sporthallen, hotels, vakantieparken en noodlocaties beschikbaar te stellen.

De enige structurele oplossing ligt aan de grens: een asielstop, snelle procedures en grootschalige terugkeer van mensen zonder verblijfsrecht.

Tot Den Haag daartoe bereid is, verdient iedere gemeente die “nee” durft te zeggen steun. Het Hogeland laat zien dat een gemeentebestuur niet verplicht is zich eindeloos te laten chanteren met de gevolgen van Haags falen.

Afspraak is afspraak. Het zou de gewoonste zaak ter wereld moeten zijn.