Schande: ruim 200 kwetsbare Nederlandse kinderen zitten zonder vaste voogd

Lees die zin nog maar eens.

De overheid grijpt met haar zwaarste middel in een gezin in. Een rechter beëindigt het gezag van de ouders omdat een kind thuis niet veilig kan opgroeien. Vanaf dat moment draagt de overheid een gigantische verantwoordelijkheid. Niet gedeeltelijk, niet wanneer het personeel het toelaat, maar volledig.

En juist daar laat diezelfde overheid kinderen vervolgens keihard vallen.

Dit is geen ‘capaciteitsprobleem’. Dit is geen administratieve tegenvaller. Dit is een moreel en bestuurlijk schandaal.

Uit onderzoek van Investico en Trouw blijkt dat meer dan 200 kinderen geen vaste voogd hebben terwijl zij die wel nodig hebben. De NOS beschrijft dat het gaat om kinderen die veelal bij pleegouders of in een instelling verblijven nadat het ouderlijk gezag door de rechter is beëindigd.

Een voogd is geen luxecontactpersoon. Deze functionaris moet zicht houden op de veiligheid van het kind en beslissingen nemen over medische behandelingen, school, hulpverlening en officiële documenten.

Zonder vaste voogd worden zulke besluiten noodgedwongen genomen door medewerkers die het dossier mogelijk nauwelijks kennen en het kind misschien nooit persoonlijk hebben gesproken.

Dat is levensgevaarlijke bureaucratie.

Juist deze kinderen hebben vaak al verwaarlozing, misbruik, geweld, instabiliteit of meerdere verhuizingen meegemaakt. Zij hebben één vaste volwassene nodig die hen kent, hun signalen herkent en alarm slaat wanneer iets niet klopt. In plaats daarvan krijgen zij een wachtlijst.

De gruwelijke zaak van het pleegmeisje in Vlaardingen liet zien wat er kan gebeuren wanneer toezicht versnipperd raakt en niemand werkelijk verantwoordelijkheid neemt. Dat meisje had wisselende voogden en bleek lange tijd niet afzonderlijk te zijn gesproken.

Na zo’n zaak volgen altijd dezelfde rituelen. Politici spreken hun afschuw uit. Inspecties kondigen onderzoeken aan. Bestuurders beloven lessen te trekken. Er komen actieplannen, voortgangsrapportages en ronde tafels.

En vervolgens blijken honderden andere kwetsbare kinderen niet eens een vaste voogd te hebben.

Dan zijn er dus geen lessen getrokken. Dan is er alleen bestuurlijk toneel gespeeld totdat de media-aandacht was verdwenen.

Nederland telt veertien jeugdbeschermingsorganisaties die gezamenlijk voor ongeveer 7.500 kinderen verantwoordelijk zijn. Personeelstekorten, ziekteverzuim, personeelsverloop en bestuurlijke instabiliteit worden als verklaringen genoemd.

Maar een verklaring is geen excuus.

Wanneer een organisatie haar wettelijke kerntaak niet kan uitvoeren, moet de verantwoordelijke minister onmiddellijk ingrijpen. Extra managers en nieuwe communicatieplannen zijn niet genoeg. Er moeten bevoegde mensen beschikbaar zijn en ieder kind moet een vaste naam, een vast telefoonnummer en een verantwoordelijke volwassene krijgen.

De overheid vindt altijd capaciteit voor nieuwe beleidsprogramma’s, externe adviseurs, diversiteitsprojecten, klimaatcampagnes en internationale geldstromen. Maar voor kinderen wier ouders door diezelfde overheid uit het gezag zijn gezet, is er kennelijk geen vaste voogd beschikbaar.

Dat is een kwestie van politieke prioriteiten.

De Haagse overheid is omvangrijker en duurder dan ooit, maar haar basistaken verkeren in staat van ontbinding. Politie, woningbouw, ouderenzorg, jeugdzorg: overal tekorten, wachtlijsten en doorgeschoven verantwoordelijkheid. Tegelijk groeit de bestuurlijke bovenlaag ongestoord door.

De mensen die het systeem het hardst nodig hebben, krijgen het minst. De mensen die het systeem beheren, schrijven ondertussen nieuwe verbeterplannen.

Groep-Markuszower heeft hierover Kamervragen gesteld. Terecht. De minister moet niet alleen vertellen hoe dit heeft kunnen gebeuren, maar ook per direct een deadline noemen waarop ieder kind een vaste voogd heeft.

De Kamer moet eisen dat de minister binnen enkele dagen een compleet overzicht levert. Hoeveel kinderen wachten per regio? Hoelang wachten zij al? Hoeveel van hen bevinden zich in een risicovolle situatie? Wie neemt ondertussen beslissingen? Hoe vaak worden deze kinderen persoonlijk gesproken?

Ook moet duidelijk worden welke bestuurders verantwoordelijk zijn voor organisaties waar tientallen kinderen zonder vaste voogd zitten. Niet het abstracte ‘systeem’ heeft gefaald. Mensen namen besluiten, verdeelden budgetten en lieten wachtlijsten ontstaan.

Wie niet in staat is de veiligheid van kwetsbare kinderen te garanderen, hoort geen jeugdbeschermingsorganisatie te besturen.

De staat heeft deze kinderen uit hun oorspronkelijke thuissituatie gehaald met de belofte hen te beschermen. Dan bestaat er geen recht op excuses over personeelstekorten. De overheid heeft een plicht.

Ieder kind moet onmiddellijk een vaste, gekwalificeerde voogd krijgen. Al het overige is bestuurlijk gebabbel over de rug van kinderen die al meer dan genoeg in de steek zijn gelaten.