Spreidingswet dendert over dorpen heen: Molenlanden drukt twee azc’s voor minstens tien jaar door

Aan de Melkweg in Bleskensgraaf moeten maximaal 125 asielzoekers worden ondergebracht. Aan de Beemdweg in Hoogblokland gaat het om maximaal 150 personen. De locaties mogen gezamenlijk niet boven de Spreidingswetopgave van 254 asielzoekers uitkomen, maar dat is voor de betrokken dorpen natuurlijk een magere administratieve troost.

Want het werkelijk schandalige zit in de duur. De gemeente spreekt over “tijdelijke” opvang, maar bedoelt daarmee tien jaar, met een mogelijkheid om daar nog eens vijf jaar aan vast te plakken. Vijftien jaar. Een kind dat bij de opening naar de basisschool gaat, kan bij de sluiting volwassen zijn.

Volgens de gemeente Molenlanden zijn de locaties zorgvuldig beoordeeld op onder meer veiligheid, leefbaarheid, kosten en uitvoerbaarheid. In bestuurlijke stukken klinkt dat allemaal prachtig. De werkelijkheid is dat inwoners hun omgeving ingrijpend zien veranderen zonder dat zij daar daadwerkelijk een beslissende stem over hebben.

Er was maandenlang onrust. In Nieuw-Lekkerland liepen ongeveer duizend mensen mee in een protestmars. Bij het gemeentehuis in Bleskensgraaf liepen de spanningen tijdens een andere demonstratie zo hoog op dat de ME werd ingezet. Het Dorpsberaad Hoogblokland legde zijn bezwaren en kanttekeningen uitgebreid voor aan wethouders, ambtenaren en raadsleden.

Maar uiteindelijk gebeurde wat zo vaak gebeurt: de inwoners mochten praten, waarna het bestuur besloot.

Dat noemen bestuurders dan “participatie”. Gewone Nederlanders noemen het toneel.

De gemeente zegt met deze locaties te voldoen aan de Spreidingswet. En precies daar ligt het werkelijke probleem. Gemeenten worden onder druk gezet om opvangplekken te leveren, waarna lokale bestuurders tegen hun inwoners zeggen dat zij eigenlijk weinig keuze hebben.

Zo wordt verantwoordelijkheid verdampt. Den Haag wijst naar de wet. De gemeente wijst naar Den Haag. Het COA wijst naar het tekort aan opvangplaatsen. Ondertussen wordt nauwelijks nog gesproken over de enige structurele oplossing: zorgen dat de instroom drastisch daalt en afgewezen asielzoekers daadwerkelijk vertrekken.

In plaats daarvan blijft Nederland nieuwe opvangcapaciteit bouwen. Hotels, cruiseschepen, kazernes, sporthallen, braakliggende terreinen en complete azc-complexen worden ingezet om de gevolgen van jarenlang falend immigratiebeleid op te vangen.

De boodschap is telkens dezelfde: de instroom geldt als een onbeheersbaar natuurverschijnsel en Nederlandse dorpen moeten zich maar aanpassen.

Dat is geen natuurverschijnsel. Dat is beleid.

Volgens RTV Dordrecht moet de bestaande noodopvang in Bleskensgraaf sluiten zodra de nieuwe locatie opent. Dat voorkomt mogelijk dat het dorp twee opvanglocaties tegelijk krijgt, maar verandert niets aan de kern: Bleskensgraaf en Hoogblokland worden voor minstens een decennium vastgelegd als opvanggemeenschappen.

Daarbij gaat het niet alleen om aantallen. Een azc vraagt politiecapaciteit, zorg, onderwijs, vervoer, beveiliging en gemeentelijke begeleiding. Dat zijn voorzieningen die in veel landelijke gemeenten nu al onder druk staan.

En natuurlijk zal iedere zorg daarover door de politiek worden beantwoord met dezelfde dooddoeners. Wie vragen stelt over veiligheid wordt “wantrouwend” genoemd. Wie de omvang bekritiseert, zou “angst zaaien”. Wie zegt dat tien jaar niet tijdelijk is, begrijpt zogenaamd niets van bestuurlijke processen.

Maar de inwoners begrijpen het juist uitstekend. Zij zien dat een besluit met langdurige gevolgen tegen hun breed geuite bezwaren in wordt doorgedrukt.

Het college kan nu tevreden naar zijn spreadsheets kijken. De Spreidingswetopgave is administratief afgevinkt. Het COA kan verder met de uitwerking en vanaf 2027 moet de realisatie beginnen.

Maar politiek gezien is hiermee niets opgelost. Integendeel. Iedere keer dat een gemeentebestuur inwoners laat praten zonder werkelijk naar hen te luisteren, groeit de kloof tussen burger en overheid.

Rechtse partijen doen er verstandig aan dit dossier nauwlettend te volgen. Niet alleen omdat de asielopvang uit de hand loopt, maar omdat lokale democratie steeds vaker wordt gedegradeerd tot decoratie bij besluiten die elders al genomen zijn.

Bleskensgraaf en Hoogblokland krijgen nu de rekening gepresenteerd van een asielbeleid waarop zij nauwelijks invloed hebben. De opvang heet tijdelijk, duurt mogelijk vijftien jaar en wordt gerechtvaardigd met een wet die lokaal bestuur steeds meer verandert in het uitvoeringsloket van Den Haag.

De inwoners hebben gesproken. Het bestuur heeft hen aangehoord. En vervolgens heeft het bestuur opnieuw gedaan wat het zelf wilde.

Dat is de treurige staat van de lokale democratie in Nederland.