Nederland wordt onbestuurbaar: politiek verkruimelt, een analyse van Maurice de Hond

Nederland wordt onbestuurbaar: politiek verkruimelt, een analyse van Maurice de Hond

Eurovision Song Contest / YouTube

Vanwege het reces zijn er deze week geen peilingen, maar Maurice de Hond was zo vriendelijk om alsnog een analyse van het politiek stelsel in te sturen. De Hond analyseerde lange termijn trends, deze suggereren dat sinds 1994 een veenbrand woedt in de Nederlandse politiek. De burger wordt mondiger, kijkt vaker buiten zijn eigen bubbel en kiest vooral voor lokale partijen. De traditionele partijen PvdA en CDA verliezen. De VVD leeft iets op, maar vooral lokale initiatieven zijn succesvol.

Terwijl de kiezer steeds meer bewust wordt van het effect van massamedia op publieke opinie en door haar eigen bubbel prikt, verliezen de traditionele partijen veel van hun aanhang. Deze bewustwording bij de kiezer wordt gevoed door de onverwachte verkiezing van Donald Trump en de behandeling van het concept nepnieuws in het maatschappelijk debat. Ook het internet en de opkomst van alternatieve media en een verbeterde informatievoorziening leidt tot de opkomst van nieuwe initiatieven.

Maar, eigenlijk speelt een politieke aardverschuiving al veel langer, aldus de Hond. Deze is vooral gesymboliseerd door de opkomst van Pim Fortuyn, maar over de afgelopen veertig jaar zijn de trends duidelijk. Als we dieper graven in de analyse van De Hond zien we dat in de afgelopen 40 jaar het CDA en de PvdA gezamenlijk van 66% van de kiezersaandeel afzakten naar 18%!

De werkelijke ommekeer zou in 1994 te zien zijn. Het was in dat jaar, toen Kok en Lubbers samen regeerden, dat een trendwijziging zich manifesteerde, die tot op de dag van vandaag doorzet. Leefbaar Hilversum werd tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 1994 vanuit het niets de grootste partij. In 1998 herhaalde Leefbaar Utrecht dit ook. De kiezer is sindsdien gaan zweven en dit is terug te zien in het 'marktaandeel' van de overige partijen:

[caption id="attachment_212204" align="aligncenter" width="500"]De prestaties van de overige partijen (PvdA, CDA en VVD niet meegenomen in de grafiek) Bron: Maurice de Hond Het kiezersaandeel van de overige partijen (PvdA, CDA en VVD niet meegenomen in de grafiek) Bron: Maurice de Hond[/caption]

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1998 leek dit lokale fenomeen, waarbij burgers steeds meer op lokale partijen stemden weinig invloed te hebben op de Tweede Kamer. Men dacht dat dit fenomeen beperkt zou zijn tot de lokale verkiezingen en dat de traditionele partijen weer goed zouden scoren, maar dit bleek met de opkomst van Fortuyn toch anders te zijn. De Hond had het in 1998 bij het juiste eind toen hij zei: "Een nieuwe club met een aansprekend issue en een aantrekkelijke leider kan best eens vanuit het niets zich kunnen voegen bij de huidige grote drie".

Die nieuwe club en die aantrekkelijke leider was op dat moment in de tijd Pim Fortuyn. Zijn partij werd na zijn dood kortstondig de tweede partij van Nederland met 26 zetels. Volgens de Hond was de kiezer verweest van de traditionele politiek en op zoek naar iets nieuws.

In 2001-2002 bracht Fortuyn de puzzelstukjes bij elkaar: sterke onderwerpen, goede debatten, inhoud, charme, charisma en vernieuwing. Het was toen duidelijk dat de PvdA haar glorietijden van de jaren '70 niet meer zou herleven. De gegevens tot 2018 suggereren dat de partij sterven na dood is:

[caption id="attachment_212205" align="aligncenter" width="500"]De ondergang van de PvdA in cijfers. Bron: Maurice de Hond De ondergang van de PvdA in cijfers. Bron: Maurice de Hond[/caption]

Maar tot een 'minister president Fortuyn' heeft het nooit mogen komen. Een politieke moord verijdelde een democratische tsunami. De kiezer is wel gewoon blijven zweven. Dat is niet positief voor de stabiliteit van de parlementaire democratie.

Dit komt onder meer doordat het stelsel ouderwets is. De Hond: "Deze fundamentele ontwikkelingen binnen het electoraat leiden overal tot grote problemen om regeringen te vormen. Maar omdat dit gebeurt binnen een politiek stelsel uit de 19e eeuw, dat juist niet is gericht op het adresseren van dit soort electorale ontwikkelingen, zie je dat kiezers zich daarna steeds minder door die regeringen vertegenwoordigd voelen."

Volgens de Hond is het triest dat ruim 25 jaar, nadat deze trend is ingezet, de bestuurlijke wanorde groter lijkt te worden. Het bestuur versplintert en ook nu is er een coalitie met minimale meerderheid en vier verschillende partijen. Ondertussen doet men in Den Haag alsof de aardverschuiving voorbij is, maar de werkelijke aardverschuiving moet nog komen volgens De Hond: "Het zou me niet verbazen als er binnen afzienbare tijd, net zoals in 2001-2002, iemand opstaat, die dat gevoel van “buisness as usual” snel zal doen verdwijnen."

Een oproep van de redactie: door de coronacrisis heeft DDS het, net als veel andere websites, ontzettend lastig. Wij willen alles gratis leesbaar houden voor iedereen, waardoor we voor onze inkomsten afhankelijk zijn van reclame. Maar bedrijven hebben financiële zorgen, en hebben dus niet veel te makken. Daar merken wij de gevolgen ook van. Vandaar onze oproep aan u, onze lezers: steun ons alsjeblieft! Via het betrouwbare Nederlandse BackMe-systeem kunt u maandelijks óf eenmalig doneren. Doe dat alstublieft, en help DDS in de lucht te blijven!
Lees meer over:
Politiek CDA VVD Tweede Kamer PvdA

Plaats reactie

666

0 reacties

Laad meer reacties

Je bekijkt nu de reacties waarvoor je een notificatie hebt ontvangen, wil je alle reacties bij dit artikel zien, klik dan op onderstaande knop.

Bekijk alle reacties

Meest gelezen

LOL! Johan Derksen maakte comeback vanwege hypocriete Sigrid Kaag: "Smerige arrogante trut!"

Johan Derksen heeft maandagavond uitgelegd dat hij terug is gekomen naar Vandaag Inside omdat hij knettergek werd van alle hy...

Media vermijden op één of andere manier het woord 'overgave' in berichtgeving Azovstal

Maar liefst 260 Oekraïense soldaten die actief waren in Azovstal, Marioepol, hebben zich overgegeven aan Rusland. Ze zijn ing...

Hugo de Jonge drukt burger groene waanzin door de strot: vanaf 2026 verplicht aan de warmtepomp

Minister Hugo de Jonge voor Volkshuisvesting, die nog geen huis gebouwd krijgt, zegt dat het tempo waarop huizen 'groener' mo...

Tweede Kamer boekt kleine overwinning: kabinet moet uithuisplaatsingen toeslagenkinderen snel herzien

Hoewel het kabinet het voorstel van Kamerlid Pieter Omtzigt en SP-leider Lilian Marijnissen had ontraden, is het toch aangeno...

Elon Musk: 'De Twitter-deal kan niet doorgaan tot Twitter bewijst dat spam/bots 5% van gebruikers zijn'

Tesla-eigenaar Elon Musk laat weten dat de deal met Twitter op pauze gezet is. De reden? Twitter beweert in officiële documen...

Crisisberaad: alle twaalf provincies eisen opheldering over stikstofaanpak van kabinet

Er is een crisisberaad ingelast over de stikstofaanpak van het kabinet. Provincies zouden zelf plannen moeten maken voor een...

Woon- en bouworganisaties kritisch op kabinetsplan verplichte warmtepomp per 2026: 'Dit is wel héél ambitieus'

De Vereniging Eigen Huis (VEH), brancheorganisatie Techniek Nederland en koepelorganisatie voor woningcorporaties Aedes zijn...

Wopke Hoekstra erg verdrietig na weigering olieboycot: 'Had gehoopt op meer eenheid tegen Rusland!'

Onze minister van Buitenlandse Zaken, Wopke Hoekstra dus, zegt heel verdrietig te zijn. Dit omdat Hongarije een boycot van Ru...

Doei coronatoegangsbewijs! Eerste Kamer blokkeert vijfde verlenging coronawet

De tijdelijke coronawet sneuvelt na 1 juni omdat de Eerste Kamer niet akkoord zal gaan met een vijfde verlenging van de wet....

"VOOR!" 55% van FVD-leden steunen het (zwakke) referendumvoorstel wél: 'Iets beter dan niets'

Het is zover. De uitslag van het interne FVD-referendum is bekend. Thierry Baudet kwam zelf langs bij Ongehoord Nieuws om daa...

Lees meer

Net binnen

Tweede Kamer boekt kleine overwinning: kabinet moet uithuisplaatsingen toeslagenkinderen snel herzien

Hoewel het kabinet het voorstel van Kamerlid Pieter Omtzigt en SP-leider Lilian Marijnissen had ontraden, is het toch aangeno...

Minder strenge tbs-maatregel voor Syrisch-Palestijnse statushouder die Joods restaurant terroriseerde

Het Nederlands rechtssysteem heeft weer eens keihard gefaald. De Syrisch-Palestijnse statushouder Saleh A., die tweemaal een...

Woon- en bouworganisaties kritisch op kabinetsplan verplichte warmtepomp per 2026: 'Dit is wel héél ambitieus'

De Vereniging Eigen Huis (VEH), brancheorganisatie Techniek Nederland en koepelorganisatie voor woningcorporaties Aedes zijn...

"VOOR!" 55% van FVD-leden steunen het (zwakke) referendumvoorstel wél: 'Iets beter dan niets'

Het is zover. De uitslag van het interne FVD-referendum is bekend. Thierry Baudet kwam zelf langs bij Ongehoord Nieuws om daa...

Crisisberaad: alle twaalf provincies eisen opheldering over stikstofaanpak van kabinet

Er is een crisisberaad ingelast over de stikstofaanpak van het kabinet. Provincies zouden zelf plannen moeten maken voor een...

Lees meer