Onderzoekers ontdekken nieuwe ster rond beroemde ster Betelgeuze

DEN HAAG (ANP) - Astronomen hebben overtuigend bewijs gevonden dat Betelgeuze, een van de bekendste sterren aan de nachthemel, niet alleen is. Dat blijkt uit een onderzoeksartikel in vakblad Astronomy & Astrophysics. Een team van onderzoekers maakte een opname van een partner-ster, die ze Betelgeuze B noemen. De hoofdonderzoeker noemt het "de afsluiting van een zoektocht die een eeuw heeft geduurd."

Betelgeuze is een ster in het sterrenbeeld Orion die vanaf aarde met het blote oog te zien is. De ster is al vele jaren een populaire ster om te onderzoeken voor astronomen. Een van de opvallendste eigenschappen is de variatie in helderheid. Een mogelijke optie voor die variatie was een begeleidende ster, die rond Betelgeuze beweegt en het licht dat de ster richting de aarde stuurt daarmee beïnvloedt. Tot nu toe was zo'n begeleider echter niet gevonden, mede door de grote helderheid van Betelgeuze. Als er echt zo'n begeleider zou bestaan, zou die volgens eerdere studies eind 2024 het best waarneembaar moeten zijn omdat deze dan door diens baan om Betelgeuze, vanaf de aarde gezien, het verst naast de grotere ster zou staan.

In december 2024 bleek dat inderdaad het geval. Het team, met daarin ook de Nederlandse astronoom Alex de Koter, gebruikte de Very Large Telescope (VLT) in de Chileense Atacamawoestijn om de scherpste opname ooit te maken van Betelgeuze, met de vondst van de partner-ster als resultaat. Een paar maanden na de opname kwamen de eerste beelden: "Ik sprong op van mijn stoel toen ik de bewerkte beelden zag", herinnert hoofdonderzoeker Miguel Montargès zich. "Eerlijk gezegd had ik niet de verwachting dat de VLT in staat zou zijn de partner-ster te ontdekken, maar doordat de partner-ster zwaarder en helderder bleek dan voorspeld, is het toch gelukt!" Vooraf werd aangenomen dat de partner-ster ongeveer de massa van de zon zou hebben, maar Betelgeuze B lijkt nu twee tot drie keer zwaarder.

Betelgeuze B werd in beeld gebracht met een deels in Nederland ontwikkeld instrument. Dat was oorspronkelijk bedoeld om planeten rond sterren te vinden, maar werkt dus ook goed om sterren te ontdekken. Hoewel de begeleidende ster duidelijk te zien is op het nabewerkte beeld, houdt Montargès een kleine slag om de arm: "Om er zeker van te zijn dat de begeleidende ster echt bestaat, moeten we hem over een jaar nog aan de andere kant van Betelgeuze waarnemen, maar er is nauwelijks nog ruimte voor twijfel."