Stemmers kunnen uit bijna net zoveel partijen kiezen als in 2022

DEN HAAG (ANP) - Gemiddeld zijn er bijna negen partijen verkiesbaar per gemeente, nagenoeg net zoveel als bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Dit jaar doen er gemiddeld 8,61 partijen mee per gemeente, bij de vorige verkiezingen waren dat er 8,66. Dat blijkt uit een analyse van het ANP van data van de Kiesraad.

In Amsterdam doen de meeste partijen mee, 35 in totaal. Bij de vorige verkiezingen waren dat er nog 26, waarvan er twaalf minstens een zetel kregen. Na Amsterdam volgt Rotterdam met 21 partijen. In Utrecht en Den Haag staan er twintig partijen op het stembiljet.

Het aantal partijen is ook het hardst toegenomen in Amsterdam. Vergeleken met 2022 doen in de hoofdstad negen partijen meer mee. In 99 andere gemeenten doen er ook meer partijen mee, waaronder in Leeuwarden. Daar staan vijf partijen meer op de kieslijsten. In Steenbergen en Hoorn zijn het er vier meer.

Vergeleken met de vorige verkiezingen is het stembiljet in Maastricht het meest gekrompen. In 2022 had Maastricht met 23 partijen na Amsterdam de meeste deelnemende partijen. Maar dit jaar doen er zes partijen minder mee.

Inwoners van Hilvarenbeek, Rozendaal en Schiermonnikoog hebben de minste keuze. In deze gemeenten kan op drie partijen worden gestemd, net als in 2022.

Volgens Sabine van Zuydam, onderzoeker en expert in het functioneren van lokale democratie, heeft het aantal deelnemende partijen invloed op gemeentepolitiek. In gemeenten met minder keuze is de kans groter dat stemmers niet op de partij kunnen stemmen waar bijvoorbeeld landelijk hun voorkeur naar uitgaat "Hierdoor zie je dat mensen bij de gemeenteraadsverkiezingen als alternatief voor een lokale partij kiezen, of zelfs niet op komen dagen."

De keerzijde is dat een groot aantal partijen op de kieslijst kan leiden tot een versplinterde gemeenteraad met veel partijen. Dat maakt het lastiger om tot een coalitie te komen. "En zo'n samenwerking vergt veel", aldus Van Zuydam.