-Frits Bosch- Strijden contra de loonkloof, de fata morgana op Vrouwendag

Deense economen concludeerden op basis van salarisdata van 1980 tot 2013 dat vrijwel de hele loonkloof toe te schrijven is aan het feit dat de vrouw de drager van nageslacht is en de zorg ervoor draagt. Na het eerste kind loopt de loonachterstand meteen op en de kloof gaat nooit meer dicht. Moeders kiezen banen dichter bij huis, bij de overheid, of ze gaan werken in deeltijd en belanden op een ander carrièrepad, met lagere lonen en minder kans op promotie. Lang nadat de kinderen het huis uit zijn, verdienen moeders alsnog gemiddeld 20 % minder dan zowel mannen als vrouwen zónder kinderen. Voor vaders is die zogenaamde ‘child penalty’ nul. Het Centraal Planbureau (CPB) toont in het rapport: ‘Arbeidsparticipatie, gewerkte uren en economische zelfstandigheid van vrouwen’ dat de child penalty in Nederland 39 %bedraagt. Het onderzoek wijst uit dat, na rekening te houden met de beperkingen waarmee vrouwen te maken hebben door het krijgen en opvoeden van kinderen, er niets meer te verklaren valt wat de loonkloof betreft.

De Amerikaanse econoom en historicus Claudia Goldin, aan de Harvard University, Nobelprijswinnaar economie 2023, bevestigt dat moederschap de loonkloof verklaart. Haar onderzoek is gebaseerd op nieuwe datasets, waarin gezondheidsgegevens zijn gekoppeld aan inkomensgegevens in Scandinavische landen. Dit nieuwe bewijs stelde economen in staat om het natuurlijke experiment te benutten dat variaties in de vruchtbaarheid van vrouwen bieden. Onderzoekers namen vrouwen die een invitrofertilisatie (IVF) ondergingen en duidelijk een kinderwens hadden, en onderzochten het verschil in lange termijn lonen tussen vrouwen die zwanger werden en vrouwen die dat niet werden. Aanvankelijk verdienden moeders veel minder, maar de kloof verdween na verloop van tijd.

De Franse econoom Camilla Landais aan de London School of Economics heeft dit onderzocht bij vrouwen met het Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser-syndroom (MRKH), een zeldzame aandoening waarbij een meisje zonder baarmoeder wordt geboren, maar zich verder normaal ontwikkelt. Deze vrouwen weten al vroeg in hun leven dat ze geen kinderen zullen krijgen en verschillen daarmee van vrouwen die dit pas ontdekken nadat ze niet op natuurlijke wijze of via IVF zwanger zijn geraakt. Dit kan van invloed zijn op hun toekomstige inkomen, aangezien vrouwen die van plan zijn zwanger te worden, mogelijk anders investeren in hun menselijk kapitaal. Ze besteden wellicht minder aan onderwijs, wetende dat ze na de geboorte van een kind hun carrière mogelijk moeten opgeven. Deze vroege kennis lijkt een groot verschil te maken. Uit het onderzoek onder vrouwen met MRKH bleek dat ze in hun vroege volwassenheid hetzelfde verdienen als andere vrouwen en mannen. In hun dertiger- en veertigerjaren, wanneer de loonkloof tussen mannen en vrouwen zich openbaart, volgen de vrouwen met MRKH een ander pad. Hun loonontwikkeling is identiek aan die van hun mannelijke leeftijdsgenoten. Als je het moederschap en de beslissingen die vrouwen in de aanloop ernaartoe nemen wegneemt, verdwijnt de loonkloof.