Binnenhofbudget bijna €2,8 miljard, en de rente valt hoger uit: Boekholt moet de totale rekening tonen

De nieuwe tegenvaller staat in de Kamerbrief van 16 oktober. Voor de periode 2027 tot en met 2031 rekende het ministerie met 2 procent bouwrente. Per 1 juli is voor die periode afgerond 2,64 procent vastgesteld. De rentelasten worden daardoor hoger dan in de prognose was opgenomen.

Dat verschil is 0,64 procentpunt. Bij wijze van rekenvoorbeeld: over €100 miljoen die een volledig jaar uitstaat, betekent dat €640.000 extra rente. Dat is geen berekening van de werkelijke tegenvaller voor het Binnenhof. Daarvoor moet je weten hoeveel er wanneer wordt geleend. Juist die doorrekening ontbreekt nog in de brief.

Het Rijksvastgoedbedrijf financiert de projectuitgaven via een leenfaciliteit. De bouwrente wordt onderdeel van de investering. Na oplevering worden de leningen via gebruiksvergoedingen afgelost. De rekening verdwijnt dus niet doordat zij een andere naam krijgt. Zij komt uiteindelijk terecht bij publiek gefinancierde gebruikers.

Dit is geen bedrag dat achteraf door boze tegenstanders is verzonnen. Het Rijksvastgoedbedrijf schreef op 25 september 2015 dat een sobere renovatie maximaal €475 miljoen zou kosten. Er zat 20 procent voor onvoorziene kosten in. Onafhankelijke deskundigen zouden de raming realistisch hebben bevonden.

De Algemene Rekenkamer kwam in mei 2025 tot een vernietigend oordeel: die oorspronkelijke raming was onrealistisch laag. Een vastgesteld programma van eisen en een ontwerp ontbraken. Bovendien was onvoldoende rekening gehouden met het bijzondere karakter van het historische complex.

Ook kreeg de Kamer volgens de Rekenkamer niet alle beschikbare financiële informatie. Interne ramingen van het Rijksvastgoedbedrijf vielen structureel hoger uit dan de cijfers die de minister openbaar rapporteerde. Voor die verschillen waren verklaringen, waaronder commerciële vertrouwelijkheid en voorafgaande goedkeuring door Financiën. Maar een verwachte bandbreedte had volgens de Rekenkamer wél gecommuniceerd kunnen worden.

Een democratie die haar eigen verbouwing niet helder begroot, maakt het zichzelf wel erg gemakkelijk wanneer zij burgers om financiële discipline vraagt. De vastgestelde tekortkomingen zijn ernstig genoeg om volledige financiële openheid te eisen.

De vijftiende voortgangsrapportage van 24 april 2026 noemt €2.758 miljoen renovatiebudget op prijspeil 1 januari 2026. Na indexering is dat €2.796,7 miljoen op prijspeil 1 januari 2027. Voor tijdelijke huisvesting staat daarnaast €164,4 miljoen vermeld. Samen zijn die twee budgetten €2.961,1 miljoen.

Dat is een optelsom van begrotingsposten, geen eindafrekening. De nieuwe rentetegenvaller is daarmee niet becijferd. Ook de Grafelijke Zalen worden als zelfstandig project behandeld.

De vergelijking met €475 miljoen blijft onthutsend, maar verdient precisie. De bedragen hebben verschillende prijspeilen en omvatten niet precies dezelfde kosten. Het oude totaal bevatte ook tijdelijke huisvesting. Je kunt de huidige €2.796,7 miljoen dus niet zonder toelichting presenteren als een zuivere verzesvoudiging van exact hetzelfde werk.

Voor het politieke oordeel is zo’n truc ook helemaal niet nodig. Er ligt een enorme kostenstijging, een harde Rekenkamerkritiek en nu opnieuw een tegenvaller. Geef de belastingbetaler één overzicht waarin zichtbaar is wat bij elkaar hoort en wat er nog buiten valt.

In de oktoberbrief staat ook een ontwerprichting waarmee Nieuwspoort kan terugkeren aan de Lange Poten, met een entresol: een extra tussenvloer langs de gevel. De eerste verkenningen wijzen op technische uitvoerbaarheid; het ontwerp en de kosten moeten nog worden uitgewerkt. Ook de toekomstige huurprijs moet worden afgesproken. Aanvullende dekking kan nodig zijn, schrijft Boekholt.

Die woorden betekenen niet dat een extra subsidie al vaststaat. Ze betekenen evenmin dat de huur alle kosten vanzelf dekt. Bovendien valt dit ontwerp buiten het renovatieprogramma. De minister moet daarom laten zien welk bedrag via de huur terugkomt en welk financieel risico eventueel bij het Rijk blijft.

Voor een perscentrum naast de politieke macht mag dezelfde vraag gelden als voor ieder ander project: wie betaalt wat? De belastingbetaler hoeft geen blanco cheque uit te schrijven omdat journalisten en Kamerleden een praktische ontmoetingsplek willen.

Toenmalig D66-Kamerlid Wouter Koolmees noemde €475 miljoen in 2015 buiten alle proporties, blijkt uit een ANP-bericht van destijds. Nu beheert een D66-minister het dossier. Dat maakt haar niet verantwoordelijk voor iedere fout sinds 2015. Het verplicht haar wel om de huidige rekening overtuigend te verantwoorden.

Vanaf de zestiende voortgangsrapportage, verwacht in november, krijgt de Kamer een uitgebreidere vertrouwelijke financiële bijlage. Dat is extra informatie voor Kamerleden; uit de brief volgt niet dat het bestaande openbare budget geheim wordt. Maar de burger kan die aanvullende toelichting niet zelf lezen.

Minister Boekholt, publiceer daarom een begrijpelijke totale kostenraming met een bandbreedte, de aannames voor de rente en de afzonderlijke posten voor huisvesting en andere projecten. Licht toe welke details vertrouwelijk moeten blijven en waarom. De eerstvolgende reguliere budgetbesluitvorming is volgens uw brief bij de Voorjaarsnota 2027. Wachten op dat besluit is geen reden om intussen onduidelijk te laten welke rekening eraan komt.

Wie met publiek geld bouwt, moet publiek verantwoorden wat het kost. Ook wanneer de uitkomst politiek ongemakkelijk is.