Ruim tachtig jaar te laat: Indische weduwen krijgen eindelijk 25.000 euro, maar hun kinderen vangen bot

Het kabinet maakte het vrijdag bekend, meldt de NOS. De regeling is een aanvulling op de backpay-regeling uit 2015 voor de KNIL-militairen en ambtenaren zelf. Aanvragen kan vanaf 1 februari 2027, schrijft het RD. De conceptregeling noemt een eenmalige uitkering van netto 25.000 euro, en volgens de conceptregeling en de uitvoeringstoets van de SVB gaat de regeling maar één jaar open.

De discussie begon direct na de oorlog. De Nederlandse overheid was juridisch niet verplicht de achterstallige salarissen te betalen, en "hield de boot af", schrijft de NOS. Pas in 2015 kregen de KNIL-militairen en ambtenaren zelf 25.000 euro, na een akkoord met het Indisch Platform. Zo'n 600 mensen kregen toen het geld.

En de weduwen? Die moesten nog langer wachten. Eerder stemde de Kamer een uitkering voor KNIL-weduwen weg, met woede op de publieke tribune, zo bericht de NOS. Volgens het RD werd vorig jaar op initiatief van de BBB besloten om 50 miljoen euro voor de weduwen uit te trekken. Nu, in oktober 2026, komt er een regeling.

Tachtig jaar. Zo lang heeft Den Haag erover gedaan om de weduwen te betalen van mensen die voor Nederland werkten in de zwaarste jaren denkbaar. Elk jaar uitstel betekende dat er weer weduwen overleden zonder ooit een cent te zien. Wie cynisch is, noemt dat geen vertraging maar een bezuiniging.

De regeling is alleen voor weduwen en weduwnaars die nog leven, niet voor hun erfgenamen. Minister Mirjam Sterk (CDA) schrijft in haar persbericht dat compensatie van erfgenamen van overleden weduwen "praktisch niet uitvoerbaar" blijkt, omdat er geen archief is waarmee kan worden vastgesteld wie recht heeft. Na elke aanvraag volgt individueel archiefonderzoek.

De SVB, die de regeling uitvoert, is er in haar uitvoeringstoets opvallend eerlijk over. Er is volgens de SVB een "ontbreken van draagvlak bij de Indische en Molukse doelgroepen voor de nu voorliggende beleidsregel". De SVB schat het aantal aanvragen op 1.000 tot 1.500. "Veel van deze aanvragen zullen afkomstig zijn van kinderen en eventueel andere erfgenamen", en die "zullen op grond van de nu voorliggende beleidsregel afgewezen moeten worden". De SVB verwacht bezwaar, beroep en hoger beroep, "vermoedelijk ver na de sluiting van de beleidsregel".

Dus de regering weet het al: een groot deel van de Indische families die zich melden, krijgt nee. En dan beginnen de procedures, met een overheid die tegenover kinderen van mensen staat die voor Nederland onbetaald dienden.

Sterk zegt het mooi: "Ik besef tegelijk heel goed dat volledig rechtsherstel aan deze weduwen en weduwnaars nooit kan worden geboden." En: wat hun is overkomen "kan nooit worden teruggedraaid of ongedaan worden gemaakt". Dat is waar. Maar het had wel decennia eerder geregeld kunnen worden, toen er nog veel meer weduwen leefden.

Ondertussen vindt Den Haag wel altijd geld voor andere zaken. Vijftien miljoen voor de wederopbouw van Syrië. Debatten over 'herstel' voor het slavernijverleden. Maar de Indische gemeenschap, die voor Nederland streed en daarna in Nederland zonder morren een nieuw leven opbouwde, moest tachtig jaar bedelen.

Laat dit duidelijk zijn: het is goed dat deze regeling er komt. Elke weduwe die het geld nog krijgt, krijgt waar ze recht op heeft. Maar het is geen gulle geste van dit kabinet. Het is een schuld die Nederland tachtig jaar heeft laten liggen, en nu zo is ingericht dat een groot deel van de nabestaanden buiten de boot valt.