Letschert (D66) kijkt weg van de leesramp: bijna 4 op 10 jongeren lezen onder de maat, maar bezuinigen kan 'absoluut niet'

Meer geld erbij, dat kan altijd. Kijken wat er met al dat geld gebeurt, dat kan blijkbaar nooit. Letschert verdedigt elke euro van een systeem dat elk jaar slechter presteert, en noemt dat opkomen voor het onderwijs.

De overheid gaf in 2024 volgens het CBS 50,8 miljard euro uit aan onderwijs. Dat is twee keer zoveel als in 2005, rekende Wynia's Week voor. Ook als je de inflatie eraf haalt, blijft er een groei van ongeveer 31 procent over. Terwijl het aantal leerlingen tussen 2010 en 2022 juist met zeven procent daalde.

En wat kregen we daarvoor terug? Bij het PISA-onderzoek van 2025 haalde bijna veertig procent van de Nederlandse vijftienjarigen het basisniveau lezen niet. Sinds 2012 gaat het bergafwaarts, sinds 2018 zitten we onder het gemiddelde van vergelijkbare EU-landen. In 2006 was het nog één op de zeven.

Zet die twee lijnen eens naast elkaar. Het geld gaat omhoog, het niveau gaat omlaag. In elk normaal bedrijf was de directie allang op straat gezet. In Den Haag krijgt Letschert een microfoon en zegt ze dat er niks af mag.

Niet in de klas, zo lijkt het. Het aantal adviseurs en begeleiders in het onderwijs groeide volgens CBS-cijfers uit datzelfde stuk van 41.000 in 2015 naar 54.000 in 2020. Er kwam een hele laag van coördinatoren, projecten en ondersteuning bij, terwijl het kind dat niet goed leert lezen gewoon achter in de klas blijft zitten.

Letschert heeft daar geen boodschap aan. Ze gaat zich "keihard verzetten" tegen bezuinigingen, liet ze weten. "We zijn niet voor niks de bezuinigingen van het vorige kabinet aan het terugdraaien. We moeten juist meer investeren in onderzoek en innovatie."

Onderzoek en innovatie. Daar hoor je de oud-bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht. Het is haar wereld: universiteiten, onderzoekspotjes, innovatieprogramma's. Maar het probleem van Nederland zit niet in een laboratorium. Het zit in een klas in Rotterdam-Zuid of Emmen, waar een kind van vijftien een gewone tekst niet begrijpt.

Ondertussen zoekt haar eigen kabinet geld. Levert het overleg over de sociale zekerheid te weinig op, dan wil de coalitie volgens de NOS vanaf 2031 1,2 miljard euro van de onderwijsbegroting afhalen. DDS schreef al hoe D66, de zelfbenoemde onderwijspartij, scholen opoffert om Jetten aan de macht te houden.

Dus Letschert roept in de media dat bezuinigen "absoluut niet" kan, terwijl het kabinet waar ze zelf in zit precies die optie klaarlegt. Dat is geen verzet. Dat is theater voor de achterban van D66.

Maar bezuinigen op onderwijs is toch altijd slecht? Alleen als je blind snijdt. Wie eerst de adviseurs, de externe inhuur en de projectenmachine aanpakt, kan minder uitgeven en tóch meer geld in de klas krijgen. Wie een begroting van ruim vijftig miljard beheert, vindt daar echt wel iets in. Daar moet je wel voor willen kijken. En dat durft Letschert niet.

Wat moet er gebeuren? Letschert maakt openbaar waar elke extra onderwijseuro sinds 2005 naartoe is gegaan. Daarna gaat het mes in de adviseurslaag en de inhuur, en gaat het geld naar wat telt: lezen, rekenen en leraren voor de klas.

En de Tweede Kamer stelt een simpele voorwaarde: geen euro extra voor het ministerie zolang de leesscores niet omhooggaan. Het onderwijs kreeg twintig jaar lang meer en leverde slechter. Dat verdient geen blanco cheque, en Letschert al helemaal niet.