Samen sterk? Fusie GroenLinks en PvdA piept en kraakt: "een dubbel gevoel!"

Lokaal blijft de verdeeldheid hardnekkig. In ongeveer één op de tien gemeenten staan de partijen nog gewoon apart op het stembiljet. Ook in de waterschappen en in het Europees Parlement stapelen de inhoudelijke en organisatorische problemen zich op.

Dat het geen rimpelloze samenvoeging is, blijkt wel uit de woorden van voormalig PvdA-leider Ad Melkert. In De Telegraaf sprak hij tijdens de viering van het 80-jarig bestaan van de PvdA op 8 februari over „een dubbel gevoel”. Wat een feest had moeten zijn, werd door sommigen zelfs „de begrafenis” van de partij genoemd.

Melkert richt zijn pijlen vooral op Brussel. Daar wringt het namelijk fundamenteel. De Europarlementariërs van GroenLinks zitten bij de Groenen (Greens/EFA), terwijl de PvdA is aangesloten bij de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D). Twee verschillende politieke families, twee verschillende ideologische lijnen, twee verschillende machtsblokken.

In de nieuwe partijstatuten staat dat deelname via één of meerdere Europese partijen mogelijk is. In werkelijkheid blijkt het juridisch en politiek uiterst problematisch. Melkert is daar glashelder over: „Die vlieger gaat niet op. Bij de Europese socialisten geldt: je mag maar lid van één partij zijn.”

Alsof Brussel nog niet ingewikkeld genoeg is, ligt ook op nationaal niveau een mijnenveld klaar: de waterschappen. De verkiezingen van 2027 lijken ver weg, maar intern is het nu al gedoe. De PvdA zit momenteel nog in 17 van de 21 waterschappen zelfstandig. GroenLinks daarentegen werkt in veel regio’s samen met D66 en Volt onder de naam Water Natuurlijk.

De grote vraag: moet de PvdA straks opgaan in Water Natuurlijk, of wordt ook daar een nieuwe fusievlag gehesen? Niet iedereen staat te juichen bij het idee van verdere vermenging. Simon Deurloo, PvdA-bestuurder bij waterschap Amstel, Gooi en Vecht, noemt het „onverstandig” om op te gaan in een bredere combinatie.

Hij waarschuwt voor electorale vervaging: „Mensen denken niet lang na over hun stem bij de waterschappen. Op het moment dat je straks de nieuwe naam van GL/PvdA gaat verwateren met andere namen, is dat onwenselijk”, zegt hij. Die zorg raakt aan een dieper probleem: de fusie moet duidelijkheid brengen, maar dreigt op meerdere niveaus juist tot verwarring te leiden.

Ook bij de komende gemeenteraadsverkiezingen is er geen strak front. In ongeveer tien procent van de gemeenten doen GroenLinks en PvdA nog apart mee. Lokale afdelingen mogen daar zelf over beslissen. Dat klinkt democratisch, maar het onderstreept vooral dat er geen eenduidige koers is.

In grote steden zoals Amsterdam en Nijmegen is de samenwerking zelfs ronduit gevoelig. In Amsterdam stemden de leden van beide partijen in 2024 over een gezamenlijke lijst. De PvdA was voor, maar een nipte meerderheid van GroenLinks blokkeerde het plan. Het gevolg: twee aparte lijsten, twee campagnes, twee identiteiten. Pas na de college-onderhandelingen worden de fracties samengevoegd.

Volgens een partijwoordvoerder wordt het aantal gemeenten dat apart meedoet steeds kleiner. „Apart meedoen kan deze verkiezingen nog, maar de volgende keer niet meer.” De boodschap is duidelijk: wie nu nog twijfelt, krijgt straks geen keuze meer.

De landelijke fusie van GroenLinks en PvdA lijkt formeel onomkeerbaar. De naam komt eraan, de statuten liggen klaar, de structuur wordt opgetuigd. Maar wie kijkt naar Brussel, de waterschappen en de grote steden, ziet geen strak georganiseerde nieuwe beweging. Wat zichtbaar wordt, is een fusiepartij die intern worstelt met identiteit, strategie en macht.