Van Veldhoven en Boekholt jagen je de warmtepomp in, terwijl TenneT-baas Van Beek waarschuwt: nog tien jaar wachtlijsten op het stroomnet

Dat is de werkelijkheid van de Haagse energietransitie. Den Haag duwt je naar de stekker, en het stopcontact zit vol. Wil je bedrijf uitbreiden of wil je nieuwe wijk op het net, dan krijg je te horen dat er geen plek is.

"We zijn nog een jaar of 10 aan het bouwen", zei TenneT-baas Manon van Beek vrijdag bij WNL. Over de wachtlijsten zei ze: "Maar ik denk dat ze er de komende tien jaar nog zijn. Ik denk dat dat een realiteit is."

En toen kwam de zin die alles zegt. Een typisch TenneT-project is volgens Van Beek "vaak tien jaar praten en twee jaar bouwen". Haar wens is "twee jaar praten en twee jaar bouwen". Tien jaar vergaderen voor twee jaar werk: zo bouwt Nederland zijn stroomnet.

De gevolgen zijn nu al enorm. Halverwege 2026 wachtten volgens Netbeheer Nederland 15.498 bedrijven op een aansluiting of uitbreiding om stroom af te nemen, en 8.558 bedrijven om stroom terug te leveren. Dat zijn ondernemers die willen groeien, investeren en mensen aannemen, en die nergens heen kunnen. Bij woningen is het niet beter. Van de ongeveer 600.000 woningen met een aanvraag voor een aansluiting is volgens Netbeheer Nederland voor bijna de helft op dit moment geen plek, meldde het RD.

Van Beek wijst liever niet naar Den Haag. "Ik hou er niet van om met een vingertje te wijzen", zei ze op de vraag of de politiek te laat wakker werd. Maar ze zei ook: "Met de kennis van nu waren we eerder begonnen." En ze vindt het belangrijk "dat daar echt regie op wordt genomen".

Dat vingertje wijzen doen wij dan wel. Tien jaar praten, dat zijn vergunningen, inspraakrondes, rechtszaken en stikstofregels die Den Haag zelf heeft opgetuigd. Pas sinds 1 oktober wordt een bezwaar tegen netprojecten nog maar één keer behandeld, dankzij crisiswetgeving van staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA). Van Beek noemt dat "hartstikke goed". Dat er een crisiswet nodig was, zegt genoeg. Opeenvolgende kabinetten, en nu het kabinet-Jetten, lieten het stroomnet tien jaar verstoffen in vergaderzalen, en jij mag nu wachten.

Terwijl het net nog tien jaar vol zit, gaat het kabinet gewoon door. Vanaf 2029 wordt de slimme hybride warmtepomp de nieuwe standaard als je cv-ketel vervangen moet. Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (D66) schreef dat mede namens Stientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene Groei. In een voorbeeld van Milieu Centraal dat de minister zelf aanhaalt, kost zo'n pomp ongeveer 6.200 euro. Na ongeveer 2.125 euro subsidie houd je dan zo'n 4.075 euro over om zelf te betalen.

En de netbeheerders waarschuwen nu al dat het aantal huishoudens met een hoger risico op stroomstoringen groeit van zo'n 400.000 nu naar ongeveer 800.000 in 2035. Na 2030 zijn juist warmtepompen en laadpalen daarvan de belangrijkste oorzaak. Van Veldhoven en Boekholt gaan precies het apparaat verplichten dat het net verder laat vastlopen.

Wie betaalt die verbouwing van het net? Jij. Volgens de ACM betaalt een gemiddeld huishouden in 2027 ongeveer 89 euro meer voor het transport van stroom en 52 euro meer voor gas, samen zo'n 141 euro. ACM-bestuurder Manon Leijten zei erbij dat die stijging "voor het overgrote deel bepaald door beleidskeuzes" is.

TenneT ging volgens Van Beek van iets meer dan 2 miljard naar bijna 15 miljard euro aan investeringen per jaar. Dat geldt voor TenneT in Nederland en Duitsland samen; in Nederland ging het in 2025 om bijna 5 miljard euro. Alle netbeheerders samen moeten de komende vijftien jaar zo'n 235 miljard euro investeren.

Beleidskeuzes, dus. Niet het weer, niet de markt, maar Haagse keuzes om alles tegelijk aan de stekker te hangen. Van Veldhoven bestelt de verbouwing, en jij krijgt de factuur.

Moeten we dan niet verduurzamen? Van Beek zei begin oktober zelf dat Nederlandse consumenten massaal verduurzamen, "zo snel, dat netbeheerders het niet kunnen bijbenen", meldde het ANP. Het probleem is dus niet dat jij te weinig doet. Den Haag laat je harder rennen dan het net kan dragen.

Daarom moeten Van Veldhoven en Boekholt de warmtepompnorm van 2029 schrappen zolang het net vol zit. Geen enkele nieuwe verplichting die extra stroom vraagt, voordat de wachtlijsten weg zijn. Eerst het net, dan pas de regels.

En Den Haag moet ophouden met praten. Als een netproject vooral uit vergaderen bestaat, dan ligt het probleem bij de vergadertafel in Den Haag, en niet bij de monteur in de hoogspanningsmast.

Van Beek vertrekt; op 1 november neemt Frans Everts het van haar over. Hij erft een net dat nog tien jaar vol zit. Jij erft de rekening, de wachtlijst en straks een verplichte warmtepomp op een net dat het nu al niet trekt.