Vakbonden openen jacht op kabinet-Jetten: Massale actieweek moet asociale bezuinigingen breken

Huidig FNV-voorzitter Hans Spekman kan momenteel alleen maar dromen van de gloriedagen van de vakbeweging. Tweeëntwintig jaar geleden wist de bond onder de krachtige slogan 'Nederland verdient beter' maar liefst 300.000 demonstranten op het Museumplein in Amsterdam te mobiliseren.

De man die destijds het kabinet-Balkenende succesvol liet buigen, was Lodewijk de Waal. Hoewel de inmiddels 75-jarige oud-voorman fysiek zwaar kampt met de ziekte van Parkinson, volgt hij de politieke actualiteit nog altijd vlijmscherp vanuit zijn woning in Haarlem. En De Waal is er heilig van overtuigd dat de bonden ook dit keer kunnen winnen, mits Spekman luistert naar drie cruciale lessen uit het verleden.

De Waal waarschuwt dat het mobiliseren van de massa voor de huidige plannen een flinke kluif wordt. Destijds ging het om de vut en de oudedag, thema's waarvoor de Nederlander sneller de straat op gaat. Omdat het kabinet-Jetten de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd al heeft ingeslikt, richten de bezuinigingen zich nu op de WW en arbeidsongeschiktheid.

"Voor bezuinigingen op de WW en op de arbeidsongeschiktheid voeren mensen minder snel actie", analyseert De Waal in het AD. "Iedereen denkt: dat overkomt mij toch niet! Maar kijk naar mij: iedereen kan ziek worden. En dan ben jij straks ook de dupe!"

Gelukkig heeft Hans Spekman één gigantisch strategisch voordeel ten opzichte van vroeger: dit kabinet-Jetten is een vleugellam minderheidskabinet dat aan alle kanten rammelt. "Dit kabinet heeft geen meerderheid", stelt De Waal nuchter vast. "Iedereen weet: zonder een akkoord met de bonden gaat de oppositie de bezuinigingen niet steunen. Dus dat geeft de bond een enorme machtspositie."

Maar om die macht maximaal uit te baten, moeten de bonden wel een onwrikbaar blok vormen. Als de FNV destijds niet tot het bittere eind had samengewerkt met het CNV, had het kabinet hen via achterbakse politieke spelletjes allang uit elkaar gespeeld.

Daarnaast moet er in de samenleving een breder verzet groeien. Je bent er immers niet met alleen een actieweek en het platleggen van het openbaar vervoer op woensdagochtend; er is een lange adem nodig. Destijds dachten arrogant deugende bewindslieden zoals minister van Financiën Gerrit Zalm ook lachend vanuit hun kantoor te kunnen zwaaien naar de demonstranten, terwijl werkgeversvoorzitter Jacques Schraven de bonden irrelevant noemde.

Maar toen die reusachtige massa eenmaal op het Museumplein stond, piepten ze wel anders: Zalm hing diezelfde middag nog aan de lijn om te smeken om overleg. Dat leidde destijds tot een snelle afzwakking van de bezuinigingen. Dat latere kabinetten die afspraken alsnog de nek omdraaiden, verklaart volgens De Waal perfect waarom de bonden het huidige kabinet voor geen meter vertrouwen als Jetten en zijn ministers nu 'willen praten' over alternatieven.

De Waal uit tot slot wel zijn ernstige zorgen over de dalende organisatiegraad; waar destijds nog 24 procent van de werknemers lid was van een bond, is dat door individualisering en gebrek aan creativiteit in nieuwe beroepsgroepen gekelderd naar 15 procent. De FNV verloor de afgelopen twintig jaar maar liefst 300.000 leden. Des te belangrijker is het dat de werkende Nederlander juist nú massaal opstaat, zich aansluit bij de acties en een keiharde vuist maakt tegen de Haagse kaalslag.

Het kabinet-Jetten regeert over de ruggen van de zwakkeren en de ouderen, zonder dat het een meerderheid in de Kamer heeft. Het is een absolute democratische schande. Deze actieweek moet de genadeklap worden voor dit wankele deugregime. Laten we hopen dat de vakbonden de boel deze week definitief platleggen en Jetten dwingen om te doen wat het land écht wil: de koning om ontslag vragen en de stembussen openen!