Van Veldhoven jaagt de stookrekening op, terwijl kou volgens het RIVM 35 keer meer levens kost dan hitte

Elke zomer is het raak. Code oranje, code rood, ministers die ons vertellen dat we water moeten drinken en de gordijnen dicht moeten doen. Er is een Nationaal Hitteplan, er zijn persberichten, er is een hele klimaatindustrie die elke hittegolf als bewijs van haar gelijk uitroept. Over de winter hoor je ze niet.

Dat is opvallend, want volgens het RIVM zelf is de kou veruit de grootste doder. In een wijkanalyse over 2010 tot 2019 berekende het instituut dat er gemiddeld 346 extra sterfgevallen per jaar samenhingen met hitte. Bij kou waren het er 11.988 per jaar. Bijna 35 keer zo veel.

Een hitteplan is er sinds 2007. Het RIVM evalueerde het en concludeerde dat het hitterisico na 2010 is afgenomen. Prima. Maar waar is het kouplan? Voor de stille moordenaar die elk jaar een kleine stad uitroeit, is geen vergelijkbaar nationaal plan met codes en alarmfases.

Dat het warme seizoen echt mensen kost, staat buiten kijf. Wetenschappers van Imperial College schatten deze week dat de hete zomer van 2026 in Nederland zo'n 1300 extra sterfgevallen opleverde, meldde de NOS. Een uitschieter in een recordzomer. Zet dat naast bijna 12.000 per jaar door kou, en je ziet hoe scheef de Haagse aandacht ligt.

RIVM-onderzoeker Klompmaker zei tegen Trouw dat het koudecijfer hoger uitkomt dan eerdere schattingen van rond de 7000. Onderkoeling speelt nauwelijks een rol, schrijft Trouw. Kou slaat toe via hart, vaten en longen, vooral bij ouderen. Precies de mensen die thuis de verwarming een graadje lager zetten omdat de rekening anders niet te betalen is.

En wat doet het kabinet? Het maakt warm wonen duurder. Stientje van Veldhoven, D66-minister van Klimaat en Groene Groei, schreef de Kamer deze week zelf dat de gemiddelde energierekening stijgt van zo'n 2020 euro in 2026 naar 2140 euro in 2031. Waarom? Omdat het kabinet gas en olie duurder maakt en ons hele energiesysteem laat verbouwen, erkent ze zelf.

De netkosten van de regionale netbeheerders stijgen volgend jaar naar verwachting met 20 procent, en tot 2040 volgens de minister met gemiddeld 7,5 procent per jaar, nog zonder inflatie. Toezichthouder ACM rekent voor een gemiddeld huishouden op zo'n 89 euro extra voor stroom en 52 euro extra voor gas. De ACM zegt er eerlijk bij dat die stijging voor het overgrote deel komt door beleidskeuzes.

Het mooiste is de troost die de minister erbij levert: wie zijn cv-ketel vervangt door een warmtepomp, kan de stijging dempen. Zeg dat maar tegen de weduwe van 82 in een tochtige huurwoning. Zij krijgt geen warmtepomp, zij krijgt een deken.

Het wordt nog gekker. De Kamer wilde weten hoe het land twee ijskoude weken doorkomt als de molens stilstaan, de panelen niets leveren en ook de buren krap zitten. Het antwoord: het energieplan heeft niet in detail verkend hoe de leveringszekerheid in zo'n periode wordt geborgd. Ze verwijst door naar TenneT.

Dus Den Haag bouwt een energiesysteem op wind en zon, jaagt de rekening veertien jaar lang op, en heeft niet in detail verkend hoe het afloopt in precies de koude, windstille weken waarin ouderen het kwetsbaarst zijn. Dat is geen klimaatbeleid. Dat is gokken met andermans grootouders.

Op X zette opiniemaker Marianne Zwagerman de cijfers deze week scherp neer: kou is 35 keer gevaarlijker dan hitte. Ze heeft gelijk dat dit verhaal in Den Haag niemand lijkt te interesseren. In de Kamer is het Forum voor Democratie dat al jaren blijft hameren op betaalbare energie als levensbehoefte.

Een land dat zichzelf rijk noemt, laat ouderen niet in de kou zitten omdat een minister haar klimaatdoelen belangrijker vindt dan hun stookrekening. Wie elk jaar een hitteplan afstoft, maar geen kouplan heeft, kiest welke doden telt en welke niet.

Van Veldhoven, stop met het opdrijven van de stookrekening. Bevries de netkosten voor huishoudens, schrap de extra beprijzing van gas voor wie geen alternatief heeft en kom binnen een maand met een nationaal kouplan, zodat je ophoudt elke winter duizenden levens te negeren.