Moeder liet alles na aan stichtingen: onterfde kinderen krijgen via de rechter een vereffenaar

Een moeder onterfde haar kinderen in haar testament en liet haar nalatenschap na aan drie stichtingen. Twee stichtingen wezen de erfenis af, de derde nam hem aan, maar betaalde de kinderen niets. De Rechtbank Rotterdam benoemde daarom op hun verzoek een vereffenaar, in een beschikking van 2 september, gepubliceerd op 21 oktober. Die moet de nalatenschap beheren en de schulden betalen, voor zover dat lukt.

Onterfd zijn betekent dus niet dat je met lege handen staat. Een kind heeft volgens de wet recht op een legitieme portie: een bedrag in geld dat de ouder via een testament niet kan afpakken.

De kinderen hadden twee aanspraken. Ze hadden een vordering voor hun legitieme portie in de nalatenschap van hun vader, die nog niet was voldaan. Daarnaast zijn ze legitimaris in de nalatenschap van hun moeder, die in 1936 werd geboren. De rechtbank noemt de kinderen daarom schuldeisers van de nalatenschap.

De overgebleven stichting aanvaardde de erfenis op 13 januari 2026 beneficiair, oftewel onder voorrecht van boedelbeschrijving. Wie dat doet, moet de nalatenschap volgens de wet vereffenen: eerst de schulden betalen, dan pas verdelen. Dat is niet gebleken, want de schuld aan de kinderen is niet voldaan. Volgens de rechtbank schoot de stichting daarmee "in ernstige mate" tekort.

Ook speelde mee dat de stichting noch de kinderen de kennis en ervaring hebben om de nalatenschap zonder professionele hulp goed af te wikkelen. Zonder vereffenaar zouden de vorderingen van de kinderen onbetaald kunnen blijven. De stichting reageerde niet op de brief van de rechtbank. De rechtbank benoemde de vereffenaar die de kinderen voorstelden.

De legitieme portie is op grond van artikel 4:64 van het Burgerlijk Wetboek de helft van de waarde waarover de legitieme porties worden berekend, gedeeld door het aantal kinderen (een achtergelaten echtgenoot of partner telt mee). Je krijgt het in geld, niet in spullen of een huis. Het is een vordering op de erfgenamen: je bent geen erfgenaam meer, maar schuldeiser.

Stel: een moeder zonder partner laat na aftrek van schulden €200.000 na en heeft twee kinderen. Zonder testament erven die ieder €100.000. Met een onterving houdt elk kind recht op de helft daarvan: €50.000. Giften die de ouder bij leven deed, kunnen in de berekening meetellen. Eerder schreven we over een jubelton die meetelde voor de legitieme van een kleinzoon.

De legitieme portie krijg je niet vanzelf. Volgens artikel 4:85 moet je binnen een redelijke termijn die een belanghebbende je stelt, en uiterlijk vijf jaar na het overlijden, laten weten dat je hem wilt ontvangen. De erfgenamen hoeven op zijn vroegst zes maanden na het overlijden te betalen.

Doe dat schriftelijk, bij de erfgenamen of de executeur, en bewaar een kopie. Vraag ook om een overzicht van de nalatenschap, zodat je kunt nagaan of de berekening klopt. Vraag de notaris of de executeur ook om een kopie van het testament. Wat er precies in staat, kan veel uitmaken: in een eerdere zaak keek de rechter naar wat een broer met zijn testament echt bedoelde, en niet alleen naar de letterlijke tekst. Gaat het om verzwegen spaargeld, dan kan dat grote gevolgen hebben voor wie het verzwijgt.

Is de nalatenschap beneficiair aanvaard en schiet de erfgenaam tekort, dan kun je als schuldeiser de rechtbank vragen een vereffenaar te benoemen, op grond van artikel 4:203. Een vereffenaar zet de bezittingen om in geld en betaalt de schuldeisers. Zijn loon komt uit de nalatenschap. Voor zo'n verzoek heb je een advocaat nodig. Overweeg je zelf een testament waarin je kinderen minder krijgen, bespreek dan met een notaris wat de legitieme portie voor je erfgenamen betekent.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.