Van Weel scheldt relschoppers 228.150 euro kwijt, terwijl Frankrijk elke plunderaar tot 10.000 euro wil laten meebetalen

Zaterdag liet Frankrijk zien hoe snel het misgaat. Honderdduizenden mensen gingen de straat op tegen de dure boodschappen, en daarna nam het tuig het over. Premier Sébastien Lecornu telde zaterdagavond 1.200 aanhoudingen en 150 gewonde agenten en gendarmes. In Limoges staken relschoppers het stadhuis uit 1883 in brand. De klokkentoren stortte in, en het gebouw is volgens de prefect grotendeels verloren. Op de beelden van de regionale omroep ici Limousin zie je wat de brandstichters van dat monument hebben gemaakt.

Er zaten mensen in dat gebouw: gekozen bestuurders, gemeentepolitie, ambtenaren. Dat zei prefect Maurice Barate tegen AFP. Gewond raakte er niemand, maar zes politiewagens, vier van de nationale politie en twee van de gemeentepolitie, gingen in vlammen op of werden zwaar toegetakeld. Burgemeester Guillaume Guérin had een boodschap voor de daders: "Jullie worden gearresteerd." En: "Ze kwamen om te doden." Dat zeiden volgens hem de agenten, en het werd ook op de video's gezegd. De video van het brandende stadhuis ging de hele wereld over.

In Lyon ging het toeristenbureau op de Place Bellecour in vlammen op, nadat het eerst was geplunderd. Volgens de lokale politie hielden vijandige groepen de brandweer op afstand, meldt de BBC. In Marseille werden volgens de prefect minstens 30 tot 40 winkels geplunderd. En in Parijs zijn volgens burgemeester Emmanuel Grégoire hele straten methodisch verwoest. Elke ingegooide ruit is een rekening. De enige vraag is wie hem betaalt.

Lecornu heeft daar een antwoord op, en het is rechtser dan alles wat Den Haag in jaren heeft bedacht. In een bericht op X beloofde hij zaterdag het debat over de wet casseurs-payeurs, vrij vertaald 'de sloper betaalt', tot het eind uit te vechten. Publiek geld is volgens hem schaars en hoort naar de publieke diensten, niet naar eindeloos repareren wat relschoppers slopen.

De wet ligt sinds 16 september bij de Franse Senaat en wordt met voorrang behandeld. De kern is ijzersterk. Wie bewust meedoet met een groep die geweld pleegt, of blijft staan nadat de politie heeft gesommeerd om te vertrekken, terwijl hij ziet dat er wordt geplunderd en geweld wordt gepleegd, wordt hoofdelijk aansprakelijk voor de schade van de hele groep, tot 10.000 euro per persoon. Het slachtoffer hoeft niet meer te bewijzen wie precies welke ruit heeft ingegooid. Na een definitieve veroordeling mag de Staat beslag leggen op kinderbijslag en huurtoeslag. Plunder je mee, dan betaal je mee.

Justitieminister Gérald Darmanin had de procureurs-generaal al eerder in de scholierenbeweging opgedragen om ook de ouders van opgepakte minderjarigen aansprakelijk te stellen. En RN-voorzitter Jordan Bardella wil nog verder. Hij belooft op X dat een RN-regering de kinderbijslag van criminele draaideurklanten stopzet, de schade volledig op de slopers verhaalt en iedereen die een agent aanvalt via snelrecht voor de rechter sleept. Je hoeft geen fan van Bardella te zijn om te zien dat hij de enige logica volgt die werkt: wie sloopt, betaalt.

En dan Den Haag. Op 3 juli liet justitieminister David van Weel (VVD) de Kamer weten dat de Staat stopt met het verhalen van 228.150 euro aan schade uit de coronarellen van 2021. Dat geld had de overheid al aan gedupeerde ondernemers uitgekeerd. Van Weel schat de kosten voor OM en Landsadvocaat op minimaal 50.000 euro, en hij noemde het koppelen van schade aan daders "complex" en het handmatige zoekwerk "tijdrovend" en "kostbaar".

Dat bedrag hoefde helemaal niet verloren te gaan. Wie bij de regeling aanklopte, droeg zijn claim op de dader automatisch over aan de overheid, zodat de Staat het geld later bij de relschopper kon ophalen. Het excuus van Van Weel: bij grote rellen is het door de chaos vaak lastig vast te stellen welke dader welke schade heeft aangericht. Dat is precies het gat dat Frankrijk nu met groepsaansprakelijkheid dichtgooit.

Vijftigduizend euro uitgeven om bijna een kwart miljoen terug te halen. Een ondernemer die zo'n deal laat liggen, gaat failliet. Een minister die zo'n deal laat liggen, krijgt er een schouderklopje van zijn ambtenaren voor. Dat het wel kan, bewijst de NS. Die had bijna twee ton schade aan het station in Eindhoven, en de rechter heeft dat hele bedrag op het bord van de relschoppers gelegd, zei een NS-woordvoerder tegen het ED.

Het pijnlijkste is wat Van Weel een maand eerder nog beweerde. Op 3 juni zei hij bij de demonstratieplannen van het kabinet: "Relschoppers die demonstraties misbruiken moeten we harder aanpakken." Activisten die wegen en spoor blokkeren, zouden "zelf op voor de schade" draaien. Stoere taal in juni, de handdoek in de ring in juli. Hard roepen, zacht doen: het oude VVD-trucje.

Over tweeënhalve maand is het weer oud en nieuw. Na de vorige jaarwisseling leverde de politie 171 verdachten aan bij het OM, tegen 120 een jaar eerder. In 63 zaken ging het om geweld tegen hulpverleners en agenten, in 33 om vernielingen. Het tuig weet precies hoe laat het is: in Nederland word je hooguit opgepakt, en betalen doet een ander.

Een relschopper heeft toch geen geld, hoor je dan. Prima, dan haal je het van zijn toeslagen, precies zoals Parijs nu regelt. En de ouders van een minderjarige die met een cobra naar de ME gooit, mogen best merken dat opvoeden ook een financiële kant heeft. De burger die een toeslag te veel kreeg, moet elke cent terugbetalen. Waarom krijgt de plunderaar dan wel kwijtschelding? Van Weel heeft de belofte van 2021 doodleuk bij het oud papier gezet.

Meneer Van Weel, draai het besluit van 3 juli terug en haal die 228.150 euro alsnog op, al kost het u vijftigduizend. Stuur daarna nog vóór de jaarwisseling een wetsvoorstel naar de Kamer naar Frans model: wie meedoet aan een plundering of blijft staan na een bevel om te vertrekken, betaalt mee aan de hele schade, en de Staat haalt dat geld desnoods van toeslagen en uitkeringen.

Doet u dat niet, dan weet elke relschopper in Nederland wat zijn Franse collega straks niet meer kan zeggen: hier sloop je gratis. De ruit betaalt de ondernemer. De rest betaal jij.