Vertrekkend minister Wiersma (BBB) over stikstof en kritiek: "dat kan gewoon niet!"

Wiersma kijkt met overtuiging terug op haar anderhalf jaar als minister. Ze stelt dat ze haar politieke opdracht consequent heeft uitgevoerd. “Ik heb gekeken wat mijn mijn politieke opdracht was en daar heb ik me aan gehouden. Ik heb mijn normen en waarden hooggehouden: eerlijkheid en integriteit. Je doet wat je belooft en dus sturen we niet bewust op de krimp van de veestapel. Dus niet A zeggen en B doen.”

Dat standpunt was direct gekoppeld aan het hoofdlijnenakkoord van het kabinet. Een gedwongen krimp van de veestapel stond daar niet in. Wiersma benadrukt dat ze zich daaraan heeft gehouden. Volgens haar heeft ze in haar termijn gewerkt aan fundamentele veranderingen. “Ik denk dat ik voldoende bereikt heb: Ik heb de afgelopen 1.5 jaar gewerkt aan fundamentele zaken. Ook hebben boeren gebruiksruimte gekregen en boeren mogen zelf bepalen waar ze op inzetten.”

Daarmee doelt zij op beleidsruimte voor ondernemers om te investeren in innovatie, verduurzaming of extensivering. Haar overtuiging is dat vernieuwing effectiever is dan dwang. “Ik denk dat je beter kunt helpen landbouw te innoveren en ontwikkelen voor de toekomst, dan zwaaien met de stok van gedwongen krimp.”

Tijdens haar ministerschap kreeg Wiersma forse kritiek. Tegenstanders vonden dat zij te veel koos voor het boerenbelang en te weinig voor natuur en klimaat. Vooral haar houding rond de veestapel en stikstofreductie lag onder vuur.

Zelf wijst ze die kritiek van de hand. “Dit is een afspraak die in het hoofdlijnenakkoord staat, heel gek dat ik vervolgens word bekritiseerd omdat ik die afspraak nakom.” Volgens Wiersma raakt landbouw direct aan nationale belangen. “Daarbij heeft veiligheid en weerbaarheid ook te maken met voedselzekerheid.”

Ook benadrukt ze dat ze moeilijke keuzes niet uit de weg ging. “Je kunt niet zeggen dat je het stikstokvraagstuk oplost met alleen maar reduceren. Je kunt zo'n discussie niet platslaan met een cijfer: landbouw bestaat niet voor zichzelf.”

Het stikstofdossier blijft een van de meest gevoelige onderwerpen in de Nederlandse politiek. In hetzelfde programma noemde oud-ASML topman Peter Wennink het stikstofslot zelfs een nationale ramp. Hij stelde dat 60 procent van alle stikstofdepositie afkomstig is van de rundveehouderij.

Wiersma reageerde fel op die analyse. “Ik vind dit echt het platslaan van een discussie die heel complex is.” Volgens haar doet zo’n percentage geen recht aan de samenhang tussen economie, landbouw en ruimtelijke ordening. “Je kan niet zeggen dat je zo'n belangrijke economische sector overeind houdt als je maar lukraak vanuit het fundament allemaal stenen eruit gaat trekken, dat kan gewoon niet.” Met die woorden waarschuwt zij voor ingrepen die volgens haar te eenzijdig op reductie zijn gericht.

De komende periode zal moeten blijken hoe haar opvolger met dit advies omgaat. De stikstofproblematiek, natuurherstel en toekomst van de landbouw blijven hoog op de politieke agenda staan.