Laffe Yeşilgöz dreigt met een 'fundamentele reset', maar durft de stekker niet uit het kabinet-Jetten te trekken

Dat is het nieuws ná de open brief die hier gisteren om 19:23 online kwam. Daarin is Yeşilgöz, samen met fractievoorzitter Ruben Brekelmans, de vraag voorgelegd of de VVD nog in deze coalitie past, nu D66 en CDA achter haar rug een deal met Jesse Klaver hebben gesloten. Haar antwoord kwam later op de avond, na uren crisisberaad op Defensie. Het was hard, en het was leeg. Ze brult. Ze blijft zitten.

"We zijn hier door overvallen. Dit is niet de manier waarop we met elkaar moeten samenwerken", zei ze, zichtbaar boos, onderaan het bordes. Dat D66 en CDA met Pro en Volt om de tafel zaten, wist ze naar eigen zeggen al. "We hebben steeds gevraagd hoe het ermee stond, maar we zijn pas een kwartier voor de persconferentie van Klaver geïnformeerd dat er een deal was." D66 en CDA herkennen zich daar niet in. Zij beweren dat de VVD wél is meegenomen in de voortgang, en verwijten de liberalen juist dat die zelf niet wilden aanschuiven. Yeşilgöz zet daar een zin tegenover die alles zegt, en tegelijk niets afdwingt. "Het kan natuurlijk dat D66 en CDA liever een coalitie met Pro hebben. Maar zeg dat dan!"

Zeg het dan, ja. Of doe het dan. Want D66 en CDA hebben gisteravond al geantwoord, en dat antwoord is kort. "Wij gaan niet heronderhandelen." Zij blijven bij de afspraak waarbij, volgens de NOS, grofweg 1 miljard euro van heffing op werk naar heffing op vermogen gaat. De omroep noemt dat een afgezwakte versie van wat de oppositie eerst wilde. Woensdag klonken Paternotte en Bontenbal nog hoopvol: misschien zou de VVD alsnog ja zeggen, of zich in elk geval niet dwarsleggen. Die hoop is vervlogen. De bereidheid om de deal in te trekken is dat ook.

En dus hangt het kabinet-Jetten vandaag aan een dunne draad, terwijl de partij die die draad zou kunnen doorknippen dat nalaat. De NOS meldt uit de wandelgangen dat D66 en CDA geen helder beeld hebben van haar volgende stap, mochten zij het linkse pakket steunen. Een kabinetsbreuk spreekt ze niet hardop uit. Daarom zetten die twee partijen de gok gewoon door. Dat is geen raadsel. Dat is het gevolg van haar eigen formulering. Wie dreigt met een reset, en nalaat te zeggen dat het kabinet valt, geeft de ander een reden om gewoon te gaan stemmen.

Een woordvoerder van de RVD zei dat de premier gisterenavond geen commentaar meer zou geven. Van een verse reactie van Yeşilgöz, Jetten, D66 of CDA in de nacht of in de vroege donderdagochtend is tot het moment van schrijven niets gebleken. Vanmiddag wordt gestemd. Om 10.15 uur vanochtend hoort hij in de Kamer te staan, als het debat over het belastingplan opnieuw opengaat. Daar kan hij die vraag niet meer ontlopen. Daar kan Yeşilgöz dat ook niet. Trek je de stekker eruit, of slik je de miljonairsbelasting?

Een fundamentele reset klinkt als een ultimatum. In de praktijk is het een uitweg. Het woord laat ruimte voor een lang gesprek, voor een nacht doorhalen, voor een formule waarin de VVD boos blijft en toch blijft zitten. Het verplicht haar tot niets. Het verplicht Jetten tot niets. Het verplicht D66 en CDA tot niets, en die twee hebben al gezegd dat ze niet opnieuw gaan onderhandelen. Wie vanmiddag vóór stemt, kan straks horen dat er een reset nodig is. Wie de stekker eruit had getrokken, had die stemming tot een breekpunt gemaakt. Yeşilgöz koos het eerste.

Dat is precies de houding waar de open brief van gisteren omheen cirkelde. Niet of de VVD boos is. Dat is ze. Niet of de deal naar haar smaak tegen het regeerakkoord ingaat. Dat zegt ze. De vraag is of de partij van Yeşilgöz bereid is de consequentie te trekken, nu twee coalitiepartners liever met Klaver zaken doen dan met haar. Een coalitie die een miljonairsbelasting sluit zonder de VVD, en daarna hoort dat dit "niet de manier" is, heeft een antwoord nodig dat verder reikt dan een onverklaard modewoord.

Als D66 en CDA hun woord houden en er nog één partij meestemt, gaat het amendement er vanmiddag door, en blijft Yeşilgöz achter met een reset die ze zelf niet heeft ingevuld. Dan weet het land wat haar dreigement waard was. Dan weten kiezers die de VVD nog op belastingrust hebben aangezien, dat de boosheid tot de stoep van Defensie reikte, en niet tot een besluit. Een partijleider die de afspraak met Pro en Volt afschildert als strijdig met het regeerakkoord, en vervolgens vraagt om te kijken hoe de samenwerking verder moet, heeft de stekker in de muur gelaten.

De stemming is vanmiddag. De zin is eenvoudig, en ze hoeft hem maar één keer uit te spreken. Trek je de stekker eruit, of slik je het?