Zelfgeschreven testament in een envelop vlak voor de operatie: zus erft alles, ook het huis in het buitenland

De man had geen notaris ingeschakeld. Daardoor gold de wettelijke regeling. Hij had geen partner met wie hij getrouwd was en geen kinderen, en zijn ouders waren al overleden. Dan erft volgens de wet zijn enige zus.

De uitspraak is op 22 april 2026 gepubliceerd. Of er hoger beroep loopt, staat niet in de tekst. De regel erachter geldt voor iedereen die thuis iets opschrijft over zijn erfenis.

De man had sinds 2005 een relatie, maar was nooit getrouwd. In 2015 vroeg hij een notariskantoor om een prijsopgave voor een testament. In 2020 kreeg hij een eerste concept en in oktober 2021 een aangepaste versie. In 2023 mailde hij de notaris nog met vragen. Een getekend testament kwam er nooit.

Op 3 januari 2025, twee weken voor een geplande operatie, schreef hij een "tijdelijk document". Hij deelde in een appgroep een foto van de envelop. Daarop stond dat die pas na zijn overlijden open mocht. Volgens zijn bericht was het een volledig handgeschreven stuk, met een uitgetypte versie erbij. Zijn accountant werd executeur en alles was in legaten verdeeld.

Hij schreef er zelf bij dat het "ook nog bij de notaris geregeld" moest worden. Eén exemplaar gaf hij aan zijn accountant. Waar het tweede bleef, is niet bekend. Hij overleed kort na de operatie aan complicaties.

Een testament kan volgens artikel 4:94 van het Burgerlijk Wetboek alleen bij een notariële akte. Of je geeft een onderhandse akte aan een notaris in bewaring. Bij de accountant leggen is dus niet genoeg.

De rechtbank ging ervan uit dat de man het stuk zelf had geschreven. Ook zijn zus herkende zijn handschrift. Toch telde het niet, omdat er geen notaris aan te pas was gekomen. Een notaris kan nagaan of iets echt iemands laatste wil is. Hij legt ook uit wat er in de akte staat.

Dertien mensen stapten naar de rechter: onder anderen zijn partner, haar kinderen, vrienden en oud-werknemers. Zij vonden het onaanvaardbaar dat een vormregel zijn wil zou blokkeren. De rechtbank vond dat er geen uitzonderlijke omstandigheden waren. De man wist zelf dat een notaris nodig was. Zijn wensen waren in de loop der jaren ook veranderd.

Het briefje week bovendien af van het laatste concept uit oktober 2021. Daardoor stond niet vast wat hij precies wilde. De familieband maakte het niet anders. Broer en zus hadden nog contact. Volgens de rechtbank wilde hij ook de zus en haar gezin iets nalaten. De eisers moeten €1.826 aan proceskosten betalen.

Voor een paar dingen heb je geen notaris nodig. Dat heet een codicil. Volgens artikel 4:97 BW moet je dat helemaal met de hand schrijven, dateren en ondertekenen.

In een codicil kun je volgens de wet het volgende regelen:

Volgens de Rijksoverheid kun je er ook in zetten hoe je uitvaart eruit moet zien. Geld nalaten kan in een codicil niet. Een huis staat ook niet in de lijst van de wet.

Wie zijn geld, huis of bedrijf anders wil verdelen dan de wet, heeft een testament nodig. Een zelfgemaakt testament is volgens de Rijksoverheid in Nederland niet rechtsgeldig. Je kunt het vanaf 16 jaar laten opstellen.

In een testament kun je erfgenamen aanwijzen. Je kunt een voogd voor je kinderen kiezen. Ook kun je je echtgenoot en kinderen onterven. Kinderen houden wel recht op hun legitieme portie, de helft van hun erfdeel.

Wie ongehuwd samenwoont, erft volgens de wet niet van zijn partner. Dat geldt ook bij een lange relatie, zoals deze zaak laat zien. Zonder testament bepaalt de wet de volgorde van de erfgenamen. Met een testament kan een partner wel enig erfgenaam worden.

Je mag een testament ook zelf schrijven en daarna bij de notaris in bewaring geven. Volgens artikel 4:95 BW moet je het dan ondertekenen. Je geeft het aan de notaris en verklaart dat het je laatste wil is. De notaris maakt daarvan een akte van bewaargeving, die jullie allebei tekenen.

Heb je thuis een briefje liggen met wie wat moet krijgen? Kijk dan of er geld, een huis of een bedrijf in staat. Zo ja, maak een afspraak bij de notaris of geef het daar in bewaring. Houd je codicil beperkt tot spullen en uitvaartwensen, en zet er een datum en handtekening onder.