Het was een goed idee van het televisieprogramma Nieuwsuur om met de oud-premiers Ruud Lubbers en Wim Kok, en oud-commissaris bij de Europese Commissie Frits Bolkestein nog eens terug te kijken op het onstaan van de euro. Lubbers was nauw betrokken bij de directe onderhandelingen op de top van Maastricht in december 1991, waar Nederland toen voorzitter van de EG was (die pas met de ondertekening van het verdrag tot EU werd gedoopt). Kok was toen minister van Financiën, Bolkestein oppositieleider namens de VVD, een rol die hij eigenlijk zou volhouden tijdens de Paarse jaren negentig, toen zijn partij ging regeren met de PvdA en (tot 1998) met het 'eurofiele' D66. Gewoontegetrouw werden de heren, alle drie zeventigers, op de Dagelijkse Standaard 'mastodonten' genoemd, maar ik vond de discussie die op soevereine wijze werd gevoerd een verademing. Alle drie spraken duidelijke taal, ook Lubbers, die een reputatie had wollig te zijn. En zij verdedigden onomwonden de standpunten die zij twintig jaar geleden en de jaren daarna hebben ingenomen, zonder blind te willen zijn voor wat er later fout is gegaan. Daarbij had Lubbers het relatief makkelijk. Hij verdween in 1994 uit de politiek, en kon erop wijzen dat de EMU in de beginjaren juist goed (want disciplinerend) had gewerkt. Eerlijk gezegd vond ik dat hij daar ook wel makkelijk mee wegkwam. Op Luxemburg na voldeed geen enkel EU-lid aan de EMU-criteria, tot in de laatste fase toen de balans moest worden opgemaakt ineens alle leden op wonderbaarlijke wijze met allerlei rekentrucs voor hun examen slaagden. Iedereen kon weten dat dat niet deugde.
Natuurlijk kon Bolkestein daarmee zijn 'gelijk' halen, want de VVD heeft altijd voor gesjoemel gewaarschuwd en met name bezwaar gemaakt tegen toetreding van Italië (over Griekenland werd in de jaren negentig niet gesproken, omdat deelname uitgesloten leek; het land voldeed aan geen enkel criterium). Bolkestein legde uit hoe groot de druk was om met de kudde mee te gaan en in te stemmen met Nederlandse toetreding, wat de VVD ook heeft gedaan. Kok wees daar op, niet alleen om Bolkestein op z'n plaats te zetten (de VVD-leider werd door Kok ook nog eens benoemd tot eurocommissaris in Brussel, waarmee zijn tweede kabinet van een lastpak was verlost), maar ook omdat dit geen kleinigheid is. De liberalen, en met name boegbeeld Gerrit Zalm, hebben nooit twijfel laten bestaan dat Nederland omwille van het bedrijfsleven en onze handelsbelangen aan de euro zou moeten deelnemen. Dat maakt de VVD dus net zo verantwoordelijk voor de Nederlandse deelname, waarbij ook nog gezegd moet worden dat de VVD-strategie (het voorkomen van zuidelijke deelname) eind jaren negentig al mislukt was. Dat is geen detail. Naar mijn mening kan Wim Kok er terecht op wijzen dat hij het Europese krachtenveld beter heeft ingeschat. Hij zag de euro veel meer in politieke termen, wat andere EU-landen ook doen, en stelde zich wat betreft de EMU-criteria pragmatisch op, wat Zalm in het binnenland ook deed. Zalm waarschuwde in eigen land juist altijd voor het gevaar dat als Nederland niet aan de strenge criteria voldeed het zich niet voor de EMU zou kwalificeren, een denkbeeldig risico, waarop hij nochtans nooit is aangesproken, ook niet door eurosceptici in zijn eigen partij (onder wie Hans Hoogervoorst die de euro nu net als Bolkestein als 'mislukt' beschouwt).
Natuurlijk, Lubbers en Kok waren 'eurofiel' en voorstander van de euro, waar Bolkestein sceptischer was. Maar wie hier 'naïever' was, laat zich moeilijk vaststellen. Bolkestein wees terecht de federale dromen af van de Nederlandse politiek van twintig jaar geleden, maar Lubbers en Kok begrepen ook wel dat een wenselijk geachte politieke overkapping op de EMU in Maastricht niet haalbaar was (een vergaand voorstel van de Nederlandse voorzitter was aan de vooravond van de top in september 1991 afgeschoten). En dat het later fout is gegaan, vooral toen de euro eenmaal was ingevoerd en Duitsland en Frankrijk in 2003 de spelregels als eerste oprekten, kunnen alle drie de heren op hun opvolgers afschuiven. Maar dit was geen toeval, iedereen die het EMU-proces een beetje had gevolgd kon weten dat de discipline zou afnemen zodra de zuidelijke landen 'binnen' waren. Zelfs de opstelling van Gerhard Schröder, SPD-bondskanselier van 1998 tot 2005, kon geen verrassing zijn, want ook zijn CDU-voorganger Helmut Kohl had politieke belangen altijd laten prevaleren. Als Nederland, en vooral Gerrit Zalm, zich in 2003 bedrogen voelde, getuigde dat vooral van zelfbedrog.
Die staat van zelfbedrog is er nog steeds. Die bestaat eruit dat er opnieuw zwaar aan regels, procedures en pacten wordt getild die de eurozone moeten disciplineren (grotendeels een illusie als de markten dat niet afdwingen, maar Gerrit Zalm gelooft nog steeds in zulke afspraken: zie de Telegraaf), en een nog groter zelfbedrog bestaat eruit dat de eurozone door zou kunnen gaan met alleen de noordelijke landen. Volgens mij laten de gebeurtenissen van het afgelopen jaar juist zien dat de euro blijft, of we dat nu willen of niet, inclusief deelname van de Zuid-Europese landen en ongeacht het bestaan van strenge stabiliteitspacten. De euro ligt iedereen zwaar op de maag en dan mag je wel spreken van een keiharde munt. Dat levert drie soorten 'gelijk' op en één definitief ongelijk. Lubbers heeft als beroepspoliticus en gehaaid sjoemelaar gelijk door de manier waarop de eurozone zich heeft ontwikkeld (hij maakt ook geen punt van Griekenland, dat zich nu 'gewoon' aan de afspraken moet houden, anders valt het door de mand van Lubbers). Kok heeft op een droge, politiek afgewogen manier gelijk. Als zuinige oud-minister van Financiën is hij ook de enige die voor extra hervormingen pleit, zonder taboes, opmerkelijk voor een sociaal-democraat. En Bolkestein had altijd al gelijk, maar zijn gelijk haalde niks uit en is dus irrelevant. Het grote ongelijk zit bij al diegenen die ook nu nog terug naar de gulden willen en geen cent naar Griekenland willen overmaken. Dat laatste is al gebeurd, gebeurt nog steeds, en zal blijven gebeuren (zelfs als de Grieken buiten de euro terecht komen en nog duurdere reddingsboten nodig zijn). De gulden is door Gerrit Zalm en De Nederlandsche Bank, die in 1998 hun veto hadden kunnen uitspreken, definitief in de Hofvijver beland. Dat heb je met historische besluiten. Die laten zich niet meer terugdraaien, ook niet door er nog eens op terug te kijken met mastodonten van gewicht. Heldere geesten bovendien, die boven de hedendaagse partijen staan, en achteraf nog meer staatsman lijken dan toen het er echt om ging.
We vzijn belazerd en bedonderd.
U kunt dat nu wel allemaal zo beweren, echter het feit is er ook, dat in het parlementaire jaar 2000, het kamerlid de Haan (CDA) via een motie wilde bereiken, dat Griekenland geen deel kon uitmaken van de EMU en de Euro, vanwege de slechte toestand van hun financiële begroting.
Tevens het gegeven dat van de afspraken in het Verdrag van Maastricht binnen de kortst mogelijke tijd door Duitsland en Frankrijk werd afgeweken.
Mastodonten zijn
Mastodonten zijn uitgestorven. Het doet er eenvoudig niet meer toe wat ze nog aan baarlijke nonsens brabbelen. Ze hebben gefaald en willen het niet toegeven. Púnt!
@cmsuijkerbuijk
De opinies van de staatsmannen uit dit artikel zijn nog steeds het gesprek van de dag. Duizenden, miljoenen hebben er over gelezen e gesproken. Uw ontkenning daarvan doet er niet toe. Gelezen door een klein groepje, kennis van genomen.
Dat u dat omdraait, is veelzeggend.
zelfbedrog
Het grootste zelfbedrog plegen diegenen die de werkelijkheid niet onder ogen willen zien: de euro is gewoon een totale flop, waarvan de kosten worden afgewenteld op de belastingbetaler, die vervolgens monddood wordt gemaakt.
Het was, is en zal zijn een politieke vlucht naar voren en het beste zou zijn een stevige pas op de plaats te maken om eerst eens even na te denken. NADENKEN, over wat nu de vervolgstappen moeten zijn. Een nieuwe vlucht naar voren om in dat ESM Verdrag te springen staat gelijk aan trouble op termijn. Grote trouble. Dat voorspel ik.
@Havank
Aangaande Duitsland wordt te vaak vergeten dat het vallen van de muur een ongelooflijke aderlating is geweest voor W. Duitsland. Het is bewonderenswaardig hoe dat land die schok heeft opgevangen. Ik zou hen die overtredeing dan ook niet hard willen vallen.
Frankrijk daarentegen had bij mijn weten geen enkel excuus, behalve dan dat ze naar Duitsland konden wijzen. Iets in het trant van ohoh! zij doen het ook juf, dus mag ik ook knoeien in mijn schriftje.
Het zou me trouwens werkelijk niet verbazen als Frankrijk zo ruimhartig mee heeft gewerkt aan de val van de muur om te mogen knoeien in zijn schriftje, of in elk geval ervoor de zorgen dat Duitsland een flink gewicht aan het been kreeg.
Aangaande het artikel; Zalm was zeer sceptisch, wat hem dan ook zijn bijnaam opleverde. Het was echter Willem Duisenberg die de Euro door heeft gedrukt. Zalm is onder druk meegegaan.
Nu kunnen we erover twisten of hij wel genoeg verzet heeft geboden, maar men kan zich ook de vraag stellen of dat iets zou hebben veranderd?
Ik weet vrij zeker van niet. De elite had een speeltje, te weten een gevaarlijke filosofie die al bewezen had te falen (sovjet). Maar daar waar elke timmerman weet dat bepaalde constructies niet werken (inclusief het waarom), en er niet eens over peinst het toe te passen, is de filosoof van een hardnekkiger soort. Hij wijzigt een paar woorden.
Zoiets als aan de bovenverdieping beginnen als de onderste laag in elkaar zakt. Maar nu gaan we schroeven gebruiken in plaats van spijkers.
Dromen zijn bedrog
Het ziet er naar uit dat de Euro nog voor grote problemen gaat zorgen in de onderlinge relatie tussen de Eurolanden. Zelfs een optimist zal niet vol kunnen houden dat het ingebouwde Europrobleem, economieën en culturen die in ontwikkeling nog decennia van elkaar verwijdert zijn binnen enkele jaren economisch volledig synchrone gaan lopen. Zodra de opgelegde bezuinigingen nog dieper in gaan snijden in het dagelijks leven van de PIIGS landen zullen de bevolkingen de straat op gaan en deze Euro dictatuur omver werpen.
De politici van de donerende landen zullen gekoppeld aan de bezuinigingen, bij de eerstvolgende verkiezing, politiek niet overleven indien zij het subsidiëren van de Euro-illusie voortzetten.
Het terugkijken met de mastodonten had dus als onderwerp moeten hebben, wie heeft bedacht dat we tegen dit voorspelbare rampenplan geen nee wilde zeggen.
Financiële suicide
Het is inderdaad een situatie van zelfbedrog wanneer je denkt dat toezicht en controle versie 2.0 nu wel gaat werken. De letters op het papier van de overeenkomst hebben weinig waarde als de strafmaatregelen bij overtreding van die regels nooit uitgevoerd worden. De nieuwe strafmaatregelen bestaan hoofdzakelijk uit een boete die door landen die in financiele moeilijkheden zijn gekomen natuurlijk niet betaald gaan worden, niet in de laatste plaats omdat ze daar domweg niet toe in staat zullen zijn. De eurocraten zal dat weinig uitmaken; zo kunnen ze sneller meer souvereiniteit naar Brussel overhevelen. Al met al weinig motivatie om nu meer gedisciplineerd te zijn.
Wat mij vooral opviel is hoe goed alle partijen toendertijd wisten dat souvereiniteitsoverdracht noodzakelijk is om een gemeenschappelijke munt met gecentraliseerd monetair beleid te laten functioneren en daar ook onomwonden voor gekozen hebben. De reden dat dit niet direct gerealiseerd is komt enkel omdat verdere politieke integratie ten tijde van Maastricht niet haalbaar bleek te zijn. Daarnaast wist men eveneens heel goed dat een aantal landen zich niet hadden weten te kwalificeren en dat de begrotingsdiscipline van een aantal zuidelijke staten naar verwachting zou achterblijven. Mij lijkt dat Duitsland, Frankrijk en Italie wel begrepen hebben dat de kritiek van Bolkestein en Hoogervorst niet tot een weigering tot deelname van Nederland zou leiden, waardoor er uiteraard niet zo veel veranderd.
Desalniettemin wordt er doorgepakt door de Nederlandse politiek omdat de publieke opinie toendertijd - die toch meer op gevoel dan op kennis was gebaseerd - een zodanig enthousiasme uitstraalde dat je eigenlijk niet goed nee kon zeggen. Als deze verklaring juist is, dan lijkt me dat een schoolvoorbeeld van populistisch bestuur. Als deze verklaring niet juist is, wat mij waarschijnlijker lijkt, dan moet geconcludeerd worden dat de politieke leiders toendertijd, bij vol verstand, ervoor gekozen hebben om Nederland, nogal op hoop van zegen, aan een risicovol financieel experiment te onderwerpen waarbij een flink deel van de nationale souvereiniteit verloren zou gaan.
Het goede nieuws is dat dit euro-feestje geen happy end gaat krijgen omdat de bedragen te groot zijn, verkeerd beleid gevoerd wordt en economische wetten net als natuurkundige wetten nu eenmaal voor iedereen gelden. Opmerkelijk was ook dat eigelijk alle drie de politieke leiders pleitten voor meer inflatie en daarmee meer schulden om het euro-experiment, wat toch duidelijk niet goed gaat, op de rails te houden.
Tegen de tijd dat het knalt zou het wel eens zo kunnen zijn dat er weinig nationale souvereiniteit over is zodat we in een keer van het volledige politieke spektakel verlost zijn. Maar dat kan een kerstwens van mij wezen.
L.e.f. op 24 december, 2011 - 21:04
U zult het druk gehad hebben, om al die "duizenden, miljoenen" naar hun mening te vragen. Knap hoor in zo'n korte tijd! Het enige wat ik in overgrote meerderheid op allerlei fora zie en hoor, is dat ze nou eindelijk eens in een verzorgingstehuis moeten gaan genieten van hun oude dag. Dat een enkeling zoals U daar anders over denkt en het nog van belang vindt ook, doet verder niet ter zake!
Het enige wat nog van belang zou kunnen zijn is, dat ze het boetekleed aantrekken om de puinhoop die ze in hun tijd aangericht hebben en waarin ze ons gestort hebben. Echter hun seniliteit verhindert dat!
Tenslotte staan échte Mastodonten ook in een verzorgingstehuis, namelijk een museum.
Dat U daar anders over denkt, mag van mij, maar ik zou als ik U was, maar snel mijn arrogantie inslikken. Weer zo lékker hoog te paard en het morele gelijk aan Uw kant. Wordt maar snel wakker uit Uw roze droom!
En overigens een Zalig Kerstfeest en een Zalig Nieuwjaar voor U en de Uwen toegewenst!
Wanneer?
De heren Lubbers en Kok waren bij voorbaat ongeschikt om perk en paal te stellen. Lubbers door zijn Roomse opvoeding en daarmee ideeën. Hij zag Nederland nauwelijks zitten. Kok omdat hij een oppervlakkige eurofiel was. Dat soort mensen redt het met hun praatjes omdat de hoognodige kritische vragen ontbreken. Dat daarop niet de zinnige antwoorden worden gegeven, welaan, dat kun je verwachten. Maar waarom ze te sparen als indertijd gebeurde? Zo zwak is de democratie. Worden zulke onbezonnen leiders wel ooit gestopt?
Aanbevolen
Zie ook een aantal commentaren onder "Rutte. Omdat leiden zo moeilijk is". d.d. 24 december. Van harte aanbevolen.
beschamende vertoning van twee oude knarren en kneuzen
Ik heb met woede zitten kijken naar deze kneusjes van de politieke elite. Bolkestein is en blijft een heer van stand met verstand. De andere twee waren te erg om naar te kijken en te luisteren. Incompetente lieden.
@Bes Tolen
Waarmee u het probleem van de democratie blootlegt. Bij meerderheid gekozen, net zoals de moslimbroederschap momenteel.
Ik ga een beetje off topic. De Staat zou erg klein moeten zijn, slechts toegespitst op veiligheid en de naleving daarop. In feite zouden ze geen macht mogen hebben zonder de rechtstreekse macht vàn het belastingbetalende volk.
Want laten we wel zijn, de welvaart is niet afhankelijk van de Staat , maar van de economische activiteiten.
Alle politici die zich
Alle politici die zich schuldig hebben gemaakt en schuldig maken aan het sluiten van onomkeerbare verdragen hebben, wat mij betreft, helemaal nergerns gelijk. Ze hebben ons met huid en haar overgeleverd aan de criminele organisatie van het Vierde Rijk. Deze oudjes komen er wellicht nog mee weg maar iemand gaat een keer de rekening, lees verantwoordfing, betalen. En die is enorm.
Het was een interessant
@padbuffel.
@padbuffel, uw opmerking dat iemand ervoor moet gaan betalen is volkomen juist.
En men hoeft niet met een glazen bol op de kermis te gaan staan, om te weten dat de dupe onze kinderen en evt. kleinkinderen zullen zijn.
Het ergste is nog wel de tamheid van onze eigen nederlandse bevolking om een massaal protest hiertegen af te geven.
Ik vrees met grote vreze, dat 2012 een zwaar jaar gaat worden voor ons "kleine luyden".