De economische en sociale problemen in onze maatschappij worden niet veroorzaakt door de vrije markt, maar door bemoeizucht van de Staat. Een welvarende, sociale en vredelievende wereld is alleen mogelijk als we het juk van de Staat van ons afschudden en kiezen voor vrijwillige samenwerking.
1.
Er zijn twee manieren om tegen onze samenleving aan te kijken. Je kunt zeggen dat het goed gaat. We zijn welvarend, gezond, we leven lang, in een redelijk vrij en veilig land, we hebben veel vrije tijd, we zijn goed opgeleid.
Je kunt ook zeggen dat het niet goed gaat. Er is een financiële crisis, de werkloosheid stijgt, de pensioenen staan onder druk, de kosten van de verzorgingsstaat zijn niet meer op te brengen, de huizenmarkt zit op slot, zorg en onderwijs staan onder druk, sociale spanningen zijn groot.
Beide visies zijn verdedigbaar. Maar hoe zijn ze met elkaar te rijmen?
Hoe kan het dat we met onze hard werkende, intelligente bevolking, met onze hoge levensstandaard en goede opleidingen, met ons innovatieve bedrijfsleven, onze goede infrastructuur en onze gunstige geografische ligging, toch tegen zo’n berg problemen aan kijken?
Als mensen in Nederland wordt gevraagd hoe ze zich voelen, zeggen ze over het algemeen: met mijn leven gaat het goed, met de samenleving gaat het slecht.
Is dat niet vreemd?
We hebben het idee dat het in ons privé-leven goed gaat, maar we zijn somber over hoe het met de maatschappij gaat.
Onze toekomst zou rooskleurig moeten zijn, maar zo voelt het niet.
Hoe komt het, dat de maatschappij niet weerspiegelt wat we in ons eigen leven voelen? Dat we eigenlijk alles hebben dat ons in staat zou moeten stellen om een harmonieuze samenleving op te bouwen, terwijl de samenleving gebukt blijft gaan onder hardnekkige problemen? Dat we rijk zijn en tegelijkertijd in een crisis zitten en misschien wel afstevenen op een economische ramp, zonder dat iemand hier enige controle over lijkt te hebben?
De oorzaak voor deze tegenstrijdige situatie is in één woord samen te vatten. Dat woord is: de Staat.
De rol van de Staat in onze samenleving.
Niet voor niets hebben we het idee dat het met ons particuliere leven wel goed gaat, maar met het publieke leven niet. Ons particuliere leven onttrekt zich goeddeels aan de invloed van de Staat, het publieke leven niet.
Dit vergt enige uitleg. Het is namelijk niet wat u meestal wordt verteld. U bent gewend om te horen dat het juist de roofzuchtige particuliere sector is, die de ellende in de maatschappij veroorzaakt, en dat het de Staat is, de overheid, die ons daartegen beschermt.
De financiële crisis – is die niet veroorzaakt door hebzucht, door bonusbeluste bankiers en cynische speculanten?
Onze publieke sectoren, gaan die niet ten onder aan marktwerking, deregulering, privatisering – worden die niet leeggeroofd door graaiers en zakkenvullers?
De eocnomie, gaat die niet ten onder aan de casinomentaliteit van aasgieren die bedrijven leegslurpen en er met de winst vandoor gaan, aan amorele markten die overheden uitkleden en sociale en monetaire stelsels omver werpen?
Hebben we juist niet méér overheid nodig – of op zijn minst: meer oog voor het publieke belang, meer verantwoordelijkheidszin, meer solidariteit, meer duurzaamheid – en zijn dat geen waarden die alleen geborgd kunnen worden door een zorgzame, niet-commerciële, integere overheid?
Dat is het verhaal dat wordt verteld door demonstranten, door schrijvers, door economen, door intellektuelen, door journalisten, door politici. En het klinkt ook best aannemelijk. Als je er niet te lang over nadenkt.
Maar het is een leugen. Het is de Grote Leugen van onze tijd, verspreid door links, rechts en midden: dat de Staat ons beschermt en de Markt ons uitbuit en bedreigt.
Het tegenovergestelde is waar.
2.
Neem de economische crisis. Die bestaat feitelijk uit twee mega-problemen: onhoudbare staatsschulden en failliete banken.
Eerst die staatsschulden. Jawel, het zijn staatsschulden. Ik noem er een paar, en dit zijn cijfers uit 2011, in dollars. België heeft een staatsschuld van $398 miljard. Nederland 424 miljard. Griekenland 454 miljard. Spanje 823 miljard. Canada 1117 miljard. Het Verenigd Koninkrijk 1654 miljard. Frankrijk 1767 miljard. Italië 2113 miljard. Duitsland 2446 miljard. Japan 8512 miljard.
Dit zijn alleen de schulden van nationale overheden. Lokale overheden zijn er niet bij inbegrepen.
Hoezo arme politici, arme overheden, die onder druk van kille “financiële markten” gedwongen zijn om te bezuinigen?
Vetgemeste overheden zult u bedoelen. Uitbuikende bureaucratieën die altijd maar weer méér uitgeven dan ze aan middelen binnen krijgen, altijd maar meer en meer lenen, omdat ze weten dat ze toch niet failliet gaan, omdat ze weten dat de rekening wordt doorgeschoven naar volgende generaties, omdat ze niet zelf rente en aflossing hoeven te betalen, maar dat door de belastingbetalers kunnen laten doen.
Maar dit is uiteraard een heel ander verhaal. Dit past minder in het plaatje van niet-commerciële, onbaatzuchtige overheid.
Dan hebben we het alleen maar over iets tamelijk abstracts als de staatsschuld. Omdat dit in cijfers is uit te drukken. Wat niet in cijfers is uit te drukken, is hoe bureaucratie de samenleving verstikt, de dynamiek in een economie om zeep helpt, hoe de verzorgingsstaat afhankelijkheid en parasitisme in de hand werkt. Een land als Frankrijk telt 5 miljoen ambtenaren. Die op hun 62e met pensioen mogen – oh nee, daar maken ze nu weer 60 van. En dan maar klagen over die bikkelharde financiële markten die die arme Fransen het vel over de oren trekken. Gelukkig voor Frankrijk kunnen ze nog een tijdje doorgaan met potverteren: ze kunnen eerst nog de bankrekeningen van spaargelden in Duitsland en Nederland leegtrekken.
Griekenland, het land van de eurocrisis, is berucht om zijn gigantische bureaucratie, die gestaag is gegroeid sinds het land democratisch werd in 1974. Een Griekse econoom over de tijd totdat de crisis uitbrak: “Er was echt een feestje aan de gang. De overheid deed er steeds maar bonussen en uitkeringen en pensioenen bij. Bij elke verkiezingen groeide de economie doordat de overheid banen weggaf.” Fijn voor die ambtenaren in Griekenland – maar wie een bedrijf probeerde op te zetten werd door ambtenaren gemangeld en leeggezogen. Over aasgieren gesproken.
Zo zijn er talloze voorbeelden te geven. De Engelse publieke gezondheidszorg, om een willekeurig voorbeeld te noemen, werd in een Britse krant nog niet zo lang geleden omschreven als “de grootste bureaucratie in de vrije wereld, met meer werknemers dan de bevolking van Estland en een budget groter dan dat van Slowakije. Het is een land binnen een land: een stukje Oost-Duitsland in Groot-Brittannië.”
En Amerika? Amerika, dat is toch het land van de vrije markt, van het liberalisme, waar de armen steeds armer worden en de bedelaars je overal op straat aanklampen?
De totale Amerikaanse staatsschuld bedraagt ruwweg $ 10.000 miljard. En dan hebben we het alleen maar over de schuld van de federale overheid.
Bij die federale overheid werken 2 miljoen mensen, maar als je het aantal werknemers optelt van wat wordt genoemd “federal contractors” – particuliere bedrijven die uitsluitend voor de overheid werken – dan kom je op 15 miljoen.
De Federale Overheid is overigens de grootste werkgever van de VS. Er zijn 1300 federale overheidsinstellingen in de VS. Tussen bijvoorbeeld de minister van Landbouw en een boswachter zitten 18 bureaucratische lagen.
Is Amerika een vrij land? In 1925 besloeg het federale wetboek één deel, nu zijn er het meer dan 200. Alles in Amerika is gereguleerd – in de wet is voorgeschreven hoe je in een restaurant ui-ringen moet bereiden. Er zitten een half miljoen mensen in de gevangenis in de VS wegens drugs-gerelateerde overtredingen. Amerika heeft 5% van de wereldbevolking en 25% van de wereldgevangenisbevolking. Betekent vrijheid niet vrijheid om drugs te gebruiken? Om in de prostitutie te gaan? En andere domme dingen te doen? In Amerika niet.
Maar hoe zit het dan met Wall Street? Met de banken?
De banken, ja. Dat is het tweede probleem. Is de huidge crisis niet begonnen in de Amerikaanse vastgoedsector? Hebben Amerikaanse banken niet veel teveel leningen uitgegeven – en hebben ze die waardeloze leningen niet doorverkocht aan andere banken, onder andere in Europa, waardoor het probleem zich als een inktvlek heeft uitgebreid? En die Europese banken – moeten die niet allemaal door de Staat worden gered nu, en door de Europese Centrale Bank (ECB) ? Dat is toch niet omdat ze zo’n voorbeeldig beleid hebben gevoerd? Zijn dat niet diezelfde banken die hun bestuurders miljoenenbonussen uitkeren, rentes manipuleren, woekerpolissen verkopen en god mag weet wat ze allemaal nog meer uithalen?
Helemaal waar. Banken zijn vandaag de dag zonder meer corrupte instellingen. Bankiers zijn graaiers en dieven. Ze zijn medeverantwoordelijk, samen met de overheden, voor de financiële crisis waarin we ons nu bevinden.
Maar – en dat is het cruciale punt waar het om draait – onze banken hebben niets te maken met de vrije markt. De banken van Wall Street en de Zuidas en de City van Londen en het Bankenviertel in Frankfurt zijn in essentie staatsinstellingen. Het zijn verlengstukken van de Staat. Handlangers van de Staat.
Dat is niet zo moeilijk om aan te tonen. Hoe werkt een bank? Er zijn wellicht nog mensen die denken dat als zij hun geld naar de bank brengen, de bank dit voor hen bewaart. Vooruit, de bank mag het ook uitlenen en proberen er geld mee te verdienen, maar dat uitlenen en bewaren moet enigszins in balans blijven. Mis! De bank mag het geld dat u naar de bank brengt niet uitlenen, hij mag tien, vijftien keer zoveel uitlenen. Met het geld dat u naar de bank brengt, mag de bank geld scheppen. Zomaar, uit het niets.
Van wie mag hij dat? Van u? Van mij? Van de vrije markt? Nee, van de Staat. Van de wet. Zo is ons financiële systeem geregeld.
De “dekking” die de bank moet aanhouden om aan zijn verplichtingen te voldoen is maar een paar procent.
Zo kon het gebeuren dat de IJslandse banken vele keren meer geld hadden uitstaan dan heel IJsland waard was. De banken in Cyprus, zo meldde NRC Handelsblad onlangs, hebben acht keer het nationale inkomen van Cyprus uitgeleend. Aan wie? Vooral aan Griekse banken!
En dit geldt voor alle andere banken, ook de Nederlandse.
En wat gebeurt er als het mis gaat, en de bank kan niet meer aan zijn verplichtingen voldoen, omdat hij roekeloos geld heeft uitgeleend? Dan wordt hij gered door de Centrale Bank of door de Staat. Dan wordt de bank “geherkapitaliseerd”, zo wordt dat genoemd. Waarmee? Gewoon, met geld dat opnieuw uit het niets wordt gecreëerd.
Die Centrale Banken, voor alle duidelijkheid, zijn staatsinstellingen. (Ja, de Amerikaanse Federal Reserve is formeel eigendom van een aantal particuliere banken, maar het is in alle andere opzichten wel degelijk een staatsinstelling.)
Waarom vindt de Staat het goed, dat dit gebeurt? Waarom laten ze de banken die het niet goed doen gewoon failliet gaan, zoals ieder ander bedrijf in de vrije markt? Simpel: het zijn diezelfde banken die de staatsobligaties kopen waarmee de Staat zijn uitgaven financiert. Zo is de cirkel rond.
De Staat wil altijd aan geld kunnen komen – dus de banken moeten altijd genoeg geld hebben om staatsobligaties te kopen. En dat hebben ze dan ook altijd.
Het is in feite nog gekker. De staatsobligaties die banken kopen kunnen namelijk op hun beurt weer als “dekking” dienen, op grond waarvan de banken nog meer geld kunnen scheppen!
Spin in het web van dit systeem zijn de Centrale Banken. Die bepalen direct en indirect hoeveel geld er in het systeem wordt gepompt. In Amerika gaat dat bijvoorbeeld zo: de banken kopen staatsobligaties van de overheid, de Centrale Bank koopt die staatsobligaties van de banken, de banken kunnen met die “dekking” (die dus uit staatsschuld bestaat!) pakweg tien keer zoveel geld in de markt slingeren. Zo kocht de Federal Reserve in de periode 2001-2006 voor $ 200 miljard aan staatsobligaties van banken, die daarmee $2000 miljard te besteden hadden.
In Europa gaat het meestal iets anders, hoewel de ECB in recente tijden ook voor vele honderden miljarden aan staatsobligaties heeft gekocht van de banken. De ECB verstrekt ook leningen aan de banken tegen spotgoedkope tarieven. De ECB heeft nu in een jaart tijd (half 2011 tot half 2012) €1000 miljard in het bancaire systeem gepompt.
De details van hoe het systeem werkt zijn complex, maar ze doen niet ter zake. Waar het om gaat is het principe. Het principe is dit: het zijn Staten die via hun Centrale Banken en via de particuliere banken bepalen hoeveel geld er in de economie wordt uitgezet. Ze bepalen ook wat “wettelijke betaalmiddelen” zijn, met andere woorden, het geld dat ze uitzetten moet verplicht door iedereen worden aangenomen als betaalmiddel. De Staten hebben dus de volledige controle over ons geldstelsel – over ons monetaire en financiële systeem. De banken zijn in dit systeem de verlengstukken van de Staat – en krijgen als dank vrijwel onbeperkte middelen om met geld te strooien.
Met een vrije markt heeft dit niets, maar dan ook helemaal niets te maken.
Nogmaals: het feit dat de banken op de been worden gehouden door geld van de Staat zegt genoeg. Het zijn staatsinstellingen. Geen enkel bedrijf wordt op zo’n manier gesteund, behalve staatsbedrijven.
En Staten zelf natuurlijk – want merk op dat die ook nooit failliet gaan, ook altijd “gered” worden, met leningen en noodleningen en kapitaalinjecties en wat dies meer zij. De Staten redden de banken en de banken redden de Staten.
Je hoeft geen genie te zijn om te bedenken wat de gevolgen zijn van dit magische systeem, deze geldtovermachine. Koningen moesten het in het verleden met goud doen, en moesten zich behelpen met het afschaven van goudstukjes als ze de boel wilden flessen. De moderne Staat heeft een wonderbaarlijke geldvermenigvuldigingsmachine tot zijn beschikking. Drie keer raden wat er gebeurt als je politici en bankiers zo’n machine geeft. Dat hoeven we niet meer te raden. We weten het.
Uiteraard zijn er prachtige theoretische rechtvaardigingen bedacht voor het huidige systeem, met name door Keynes. De meerderheid van de economen volgt vandaag nog altijd in de voetsporen van deze even beroemde als beroerde Britse econoom. De theorie van Keynes houdt kortweg in dat geld in de economie pompen goed is omdat het “de vraag” stimuleert – en daarmee de economische activiteit. Deze theorie draait oorzaak en gevolg volledig om.
Ik kan in dit kader niet uitgebreid ingaan op deze Keynesiaanse onzin – maar ga zelf maar na: als je werkelijk welvaart zou kunnen creëren door de vraag kunstmatig te stimuleren, waarom is er dan nog armoede op de wereld? Waarom zijn er economische problemen? Waarom is er werkloosheid?
Maar heeft het in de economie pompen van geld dan geen effect op de economie? Zeker wel. Het creëert zeepbellen. Waar die zeepbellen ontstaan, hangt af van waar het geld naar toe gaat. In de VS was dit bijvoorbeeld de vastgoedsector – waarvan de Staat vond dat de banken daar geld naartoe moesten sluizen. In andere landen is hetzelfde gebeurd. Het creëerde de illusie van welvaart – en sommigen werden er inderdaad beter van – maar anderen verloren juist.
Uiteindelijk leidt permanente geldcreatie tot permanente inflatie. Dat is ook wat we vandaag de dag hebben. Mensen zijn er al zo aan gewend dat ze denken dat het onvermijdelijk is dat de prijzen altijd omhoog gaan. Dat is niet zo. Kijk maar naar de innovatieve sectoren van de economie: daar gaan de prijzen omlaag. Als de Staat en de banken niet continu geld in de economie zouden pompen, zou, bij een stijgende arbeidsproductiviteit, het algemene prijspeil gestaag dalen!
Economen noemen dat deflatie en maken ons wijs dat je daar bang voor moet zijn. Bent u bang als u de winkel binnen gaat dat de winkelier de prijzen verlaagt? Of bent u bang dat hij de prijzen verhoogt?
Gek idee wellicht, maar als we werkelijk in een vrije economie zouden leven, zouden de prijzen gemiddeld genomen gestaag dalen. Denkt u eens in wat dat betekent. We hoeven niet meer verwoed te sparen voor ons pensioen! In ons huidige stelsel gebeurt het omgekeerde. De pensioenen worden daarom voortdurend uitgehold. Alles van waarde is weerloos, zei de dichter, en dat klopt in een door de Staat gerunde Keynesiaanse economie.
Laat u niets wijsmaken door neo-Keynesiaanse economen: economische groei wordt bepaald door productie, niet door consumptie. De hoeveelheid geld die daarbij in de economie zit, doet niets ter zake. Productiemiddelen zijn schaars, meer geld creëren verandert daar niks aan. Geldschepping leidt niet tot meer welvaart, maar tot een herverdeling van de welvaart, waarvan sommigen profiteren en anderen armer worden.
En kom nu niet aan met het argument dat het soms nodig is om de economie te stimuleren, omdat “het vertrouwen” weg is. Dat vertrouwen is heel makkelijk weer terug te krijgen: laat de banken failliet gaan die failliet zijn, laat de lucht uit de economie lopen, bouw de schulden af, te beginnen met de staatsschulden, voer een conservatief, zeer conservatief monetair en fiscaal beleid, en moet je zien hoe snel het vertrouwen weer terug is!
De economie kan de kunstmatige manipulatie van het geldwezen heel goed missen. We hebben geen Centrale Bank nodig. We hebben geen wetten nodig die het banken mogelijk maakt om geld uit het niets te scheppen. Wat we op dit moment meemaken is niet het failliet van de vrije markt – het is het failliet van het interventionisme. Van het door de Staat gecontroleerde en gemanipuleerde financiële stelsel.
3.
Nu zullen sommige mensen tegenwerpen dat we dankzij dit interventionisme ook een hoop krijgen van de Staat. De Staat zorgt toch voor uitkeringen, voor wegen, voor de gezondheidszorg, het onderwijs, enzovoort?
Nou, nee. Daar betaalt u gewoon zelf voor. De Staat kan alleen maar “geven” wat burgers en bedrijven eerst maken. De Staat creëert niet, maar herverdeelt. Zoals de Amerikaanse vrije-markteconoom Henry Hazlitt heeft geschreven: “De moderne verzorgingsstaat is slechts een ingewikkeld systeem waarbij niemand betaalt voor het onderwijs van zijn eigen kinderen, maar iedereen betaalt voor het onderwijs van alle kinderen; waarin niemand zijn eigen ziektekosten betaalt, maar iedereen betaalt voor alle ziektekosten; waarin niemand betaalt voor zijn eigen pensioen, maar iedereen betaalt voor alle pensioenen”, enzovoort.
De 19e eeuwse Franse econoom Bastiat zei het al eerder: “De Staat is de grote illusie waarbij iedereen probeert te leven op kosten van alle anderen.”
Laten we eens kijken naar de zaken die door de Staat worden geregeld in plaats van door de markt. Neem de twee grootste zogenaamde publieke sectoren: onderwijs en gezondheidszorg. Twee door de Staat gecontroleerde, kapot-gereglementeerde, verbureaucratiseerde sectoren.
Gaat het daar goed mee?
Waarom zijn onderwijs en gezondheidszorg eigenlijk sowieso “publieke” sectoren? Waarom zijn het taken van de overheid? Wat zou er mis gaan als we onderwijs en gezondheidszorg uit de handen van de overheid zouden bevrijden? Wat voegt de overheid toe behalve bureaucratie?
Is het u weleens opgevallen dat als het over onderwijs en gezondheidszorg gaat, het altijd gaat over bezuinigingen.
Als het over de supermarkten gaat of over computers, dan wordt er toch ook niet steeds gepraat over bezuinigingen?
Hoe komt dat? Dat komt omdat de kosten van onderwijs en gezondheidszorg voortdurend de pan uit rijzen. En hoe komt dat? Omdat het publieke sectoren zijn!
Marcel Olde Rikkert, hoogleraar geriatrie die zich in dit onderwerp heeft verdiept (en verder overigens niets met het libertarisme te maken heeft), verwoordde het probleem onlangs kernachtig in een ingezonden artikel in NRC Handelsblad. Het zorgstelsel laat zich niet verkleinen, schreef hij, omdat “de zorgaanbieder de unieke mogelijkheid heeft om zijn eigen markt te bepalen”.
Het koekiemonster van de zorg noemt hij dat.
Daarom werken alle bezuinigingen en reorganisaties niet: het monster bepaalt zelf wat “nodig” is om ons aan zorg aan te bieden.
Inmiddels, voegt deze hoogleraar hier aan toe, is het systeem zo groot en complex geworden dat het zich door niemand meer laat aansturen.
Maar dat is niet waar. Er is één kracht die ieder economisch stelsel, hoe complex ook, kan besturen, op een efficiënte en eerlijke manier. Dat is de kracht van vraag en aanbod. Van de vrije markt.
Waarom laten we die niet los op de gezondheidszorg, het onderwijs?
Veel mensen vinden dat dat niet kan, omdat “wij in Nederland nu eenmaal vinden dat iedereen goed onderwijs en goede medische zorg behoort te hebben”. Ongetwijfeld. Iedereen ‘behoort” ook goed voedsel en drinken te hebben en goede kleding. En dat heeft in ons land ook iedereen. Toch hebben we geen ministerie van Voedselvoorziening of van Kledingzaken. Onze Albert Heijnen, Aldi's, Edah's en C1000's voorzien ons op een efficiënte manier tegen redelijke prijzen in onze allerbelangrijkste behoefte, namelijk voedsel, en dat doen zij zonder dat daar enige nota's, notities, vernieuwingscommissies, tweede fases, knelpuntrapportages, richtlijnen, handreikingen en beleidsinitiatieven aan te pas komen. Waarom zouden scholen en zorginstellingen niet kunnen wat supermarkten wel kunnen?
Maar vallen er dan geen mensen buiten de boot? Dat hangt er maar vanaf hoe je de zaken regelt. Er zijn ook mensen die geen geld hebben om voedsel te kopen. We gaan toch niet de supermarkten nationaliseren omdat er arme mensen zijn in Nederland?
En de kwaliteit? Komt die niet in gevaar? Eerder andersom. Wat zou de kwaliteit zijn van onze supermarkten als die zouden zijn georganiseerd zoals de ziekenhuizen of de scholen?
Waarom zouden leerkrachten en doktoren niet voor kwaliteit kunnen zorgen? Dat zijn de echte specialisten. De scholen en zorginstellingen die het niet goed doen, zullen het domweg niet redden als ze moeten concurreren met goede scholen en zorginstellingen.
Zonder de bemoeizucht van de overheid, zal de kwaliteit van het onderwijs en de gezondheidszorg er op vooruit gaan en zullen wachtlijsten en smerige, overvolle klaslokalen uiteindelijk verdwijnen. Smerige supermarkten met slecht eten, of opticiens met wachttijden van een half jaar, bestaan immers ook niet. Die hebben geen kans in de markt.
En kom alsjeblieft niet aan met het argument van de linkse partijen, dat de problemen in onderwijs en gezondheidszorg het gevolg zijn van de introductie van “marktwerking”. Een markt is alleen een markt als het een echte markt is. Daar is geen sprake van.
Ja, het is waar - zogenaamde verzelfstandiging zonder echte concurrentie, zonder echte verantwoordelijkheid, leidt alleen maar tot grotere puinhopen. Zie de woningbouwcorporaties. Zie het spoor. Dan kun je inderdaad maar beter de boel in handen van de Staat laten. Maar er is een alternatief: echte marktwerking. Echte verzelfstandiging.
4.
De keuze waar we op dit moment voor staan in Nederland, in Europa, in de wereld, is een fundamentele. Het is de keuze tussen markt en staat. Tussen meer overheid en meer vrijheid. Tussen afgedwongen solidariteit en vrijwillige samenwerking. Tussen corruptie en eigen verantwoordelijkheid.
Aan alle kanten wordt u verteld dat de crisis in de samenleving – de verschillende crises – of het nu gaat om de economie, om werkloosheid, om armoede, om slechte zorg, slecht onderwijs, graaigedrag, oorlog en geweld – het gevolg zijn van de vrije markt, het kapitalisme, de vrijheid.
Maar kijk om u heen. Waar is er in de wereld sprake van een vrije economie, of een economie die overwegend vrij is? Is er een economie, een land, een plek op aarde die niet wordt gedomineerd door de staat of door staatsingrijpen? Waar ter wereld overheerst op dit moment individuele vrijheid, zelfbeschikkingsrecht, het recht van individuen om naar eigen inzicht over hun eigendommen te beschikken?
Is er ergens op de wereld géén machtige Staat die de economie en de samenleving controleert?
Is het dan niet voor de hand liggender om te concluderen dat de problemen worden veroorzaakt door de Staat?
Wat betekent dit dan in de praktijk? Hoe moeten we de problemen van onze tijd te lijf gaan met een abstract idee als de vrije markt?
Ik ga in vogelvlucht langs een paar van de grote problemen waar we voor staan.
De crisis? Kunnen we uit de euro stappen? Stort het systeem dan niet in elkaar?
De harde werkelijkheid is: het systeem is niet meer te redden. Een crisis is niet te vermijden.
Het is een illusie om te denken dat de schulden van de Staten ooit worden afbetaald. Laat staan dat de Staten kunnen voldoen aan de verplichtingen die ze op zich hebben genomen, bijvoorbeeld op het gebied van pensioenen en zorg. In de VS gaat volgens een conservatieve schatting om $ 111.000 miljard aan verplichtingen waarvoor niet is gespaard. Het zou ook nog $ 200.000 miljard kunnen zijn.
Gelooft er iemand dat de VS ooit hun schulden gaan terugbetalen? De Grieken? De Spanjaarden? Toch is dat de illusiepolitiek die nu wordt gevolgd. De schulden worden in stand gehouden, ze worden vooruit geschoven.
Het idee is dat we uit de crisis zullen groeien. Dat we een dusdanige economische groei gaan zien dat daaruit de schulden kunnen worden betaald. Dat is een illusie.
Er zijn twee mogelijkheden. Ten eerste kunnen we alle schulden afschrijven, de Staten en banken die failliet zijn, failliet laten gaan. Voor de schuldenaren heeft dat een heel groot voordeel – ze zijn van hun schuldenlast af. Ja, ze kunnen niet meer aan nieuw geld komen, maar dat is precies de bedoeling. Ze zullen de tering naar de nering moeten zetten. Maar wel met een schone lei. Is dat zo erg?
In dit scenario zullen ook veel banken en financiële instellingen ten onder gaan. Dat zal een enorme chaos veroorzaken. Maar de pijn zal vooral die instellingen zelf treffen. Ook dat is precies de bedoeling. Geen bonussen meer! De mensen die geld op die banken hebben staan, moeten zo goed mogelijk worden geholpen via het depositogarantiestelsel.
Wat is het alternatief? Er is uiteindelijk maar één alternatief: net zoveel geld in het systeem pompen totdat nominaal, op papier, iedereen gered is. Dit proces is nu al aan de gang, maar we weten dat het bij lange na niet genoeg is. Er moet nog veel meer geld in het systeem.
Wat is het gevolg van deze oplossing? Hyperinflatie. De geldontwaarding die nu gestaag plaatsvindt, zal acuut worden: de prijzen zullen de lucht in vliegen. Alles wat u dacht te bezitten, in geldtermen, zal in rook opgaan.
Dit is een veel slechtere optie dan optie één. Hyperinflatie betekent de totale ineenstorting van het financiële stelsel. Dit zal vooral ten koste gaan van alle burgers die niets met het systeem te maken hebben gehad. Alle burgers die op een fatsoenlijke manier voor zichzelf hebben gezorgd. Die hebben gespaard. Wellicht hun bedrijf hebben verkocht waar ze tientallen jaren voor krom hebben gelegen.
De woede zal enorm zijn. We weten allemaal waar de crisis in de jaren twintig in Duitsland toe heeft geleid. Die geschiedenis zal zich herhalen.
Er is nog een andere reden om te kiezen voor de eerste weg, die van de faillisementen. Die zullen pijn doen, maar ook een nieuwe start betekenen. Een krap-geldbeleid en hoge rente leiden ertoe dat geld op de beste manier wordt ingezet. Activiteiten die niet rendabel zijn krijgen geen kans. Zo worden de schaarse middelen in de maatschappij op de meest efficiënte manier gebruikt.
Geldsmijterij daarentegen leidt tot chaos in de economische keuzes. Bepaalde bevooorrechte groepen komen makkelijk aan geld, steken dat in hun zak, of stoppen het in projecten die op korte termijn werkgelegenheid lijken te creëren, maar die niet rendabel blijken te zijn. Nieuwe zeepbellen dus.
De consumptie stimuleren is om die reden ook verkeerd. Onze welvaart is gebaseerd op kapitaalinvesteringen uit het verleden. Investeringen in productiegoederen, die de arbeidsproductiviteit verhogen. Daar moet het geld terecht komen, aan de bovenkant van de economie. Daarom is het zo belangrijk dat de rente de werkelijke schaarste aan kapitaal weerspiegelt.
Hoe dan ook, makkelijke keuzes zijn er niet. Voor libertariërs is er maar één keuze mogelijk. Stoppen met geld in het systeem te pompen.
Op de langere termijn: stoppen met een door de Staat gemanipuleerd en gecontroleerd geldsysteem.
Dat wat betreft de crisis.
De euro? Stoppen ermee als die euro betekent dat we mee moeten doen met de bail-outs van landen en banken. Merk op dat landen als Zwitserland en Denemarken het prima redden zonder de euro. Er is geen enkele reden waarom wij dat niet zouden kunnen.
De EU? Prima als vrijhandelsovereenkomst. Daar moet het bij blijven. Het Europarlement kan worden opgeheven net als de meeste Brusselse instellingen. Ze zijn een Staat bovenop onze eigen Staat. Dubbele ellende dus.
Gezondheidszorg, onderwijs? Bezuinigingen moeten worden gericht op de overheid. Ministeries als die van Onderwijs en Gezondheidszorg moeten worden opgeheven. Er moet een plan komen voor de werkelijke verzelfstandiging van deze twee sectoren, waarbij in verschillende stappen een overgang plaatsvindt naar een vrije markt.
Dat geldt ook voor ons sociale stelsel, de verzorgingsstaat. Die kun je niet zomaar even afschaffen. Maar er moet wel worden gewerkt aan afschaffing van de verzorgingsstaat. Ook hiervoor moet een gedetailleerd meerjarenplan komen, dat duidelijk maakt waar iedereen aan toe is.
Alle subsidies aan cultuur, ontwikkelingssamenwerking en het bedrijfsleven kunnen per direct worden beëindigd, binnen een jaar. Wie kunst wil uitoefenen, mag zijn gang gaan. Op eigen kosten.
De strijdkrachten moeten defensief worden ingericht. We hebben een leger nodig, we moeten onszelf kunnen verdedigen. Maar we hebben geen strijdkrachten nodig om elders te interveniëren.
Wie vindt dat de Afghanen moeten worden “geholpen”, of de Zambianen of de Eskimo’s, die mag ze gaan helpen. Prima. Wij houden niemand tegen.
Wie dit soort dingen zegt, wordt er al snel van beschuldigd met de rug naar de buitenwereld te staan. Dat is onzin. Laat één ding duidelijk zijn: protectionisme, nationalisme, het sluiten van grenzen, zelfvoorziening – dat zijn recepten van fascistisch rechts, van conservatief rechts. Niet van het libertarisme. Protectionisme is een economische ramp. Die kant moeten we niet op. Openheid, vrije markten, handel, communicatie – dat is wat de vooruitgang drijft. Dat is waar het libertarisme voor staat.
Wat immigratie betreft, wij hebben niets tegen buitenlanders die hier willen werken of studeren. Die kwalificaties meenemen of geld. Die iets te bieden hebben. Die zijn welkom. Echte vluchtelingen ook. Helaas is de harde werkelijkheid dat de grenzen niet kunnen worden afgeschaft. Misschien ooit, in een ideale wereld.
Integratie – dat is iets wat van onderaf moet gebeuren. Door mensen zelf. Niet afgedwongen, door de overheid.
We zijn ook niet voor “law en order” in de zin dat drugsgebruik en dergelijke moeten worden “aangepakt”. Dit noemen wij slachtoffer-loze misdaden. Mensen zijn vrij om drugs te gebruiken. Ze zijn ook vrij om te drinken. Dit soort verboden leiden juist tot criminaliteit en tot een vesterking van de georganiseerde misdaad.
We willen ook niet dat de rechten van verdachten worden ingeperkt of dat de Staat meer middelen krijgt om de burgers te bespieden. Wij vinden wel dat misdaad en misdadigers moeten worden aangepakt, dat burgers moeten worden beschermd.
Dit is geen conservatieve agenda. Maar onze agenda is ook niet links. We zijn net zo hard tegen de bemoeizucht van links, de mentaliteit van mensen die menen te weten wat goed is voor een ander. Die hun eigen kliekjes bevoordelen in de kunst, de ontwikkelingshulp, de publieke omroepen en ga zo maar door. Die menen dat ze het recht hebben om ondernemers voor te schrijven hoeveel vrouwen en hoeveel allochtonen ze in dienst moeten hebben. We zijn tegen anti-discriminatiewetgeving.
We hebben niets tegen kunst, of tegen ontwikkelingshulp, of tegen goede televisieprogramma’s. We hebben er wel iets op tegen dat sommigen mensen worden gedwongen te betalen voor de activiteiten van anderen.
Dit is de visie die het libertarisme drijft. Is dit zelfzuchtigheid? Ieder voor zich? Nee. Het is verantwoordelijkheid nemen in plaats van parasiteren op een ander.
Het is een misverstand om te denken dat vrijheid, de vrije markt, moreel leeg zou zijn en gebaseerd op egoïsme. Luister naar de grootste libertarische econoom die ooit heeft geleefd, een man die zijn hele leven lang pal heeft gestaan voor de vrije markt, voor het kapitalisme: Ludwig von Mises. Wat is volgens deze aarts-kapitalist, de meest pro-kapitalistische econoom onder de economen, de basis van de vrije markt, de vrije samenleving, de beschaving?
Is dat particulier eigendom van de productiemiddelen? Zelfbeschikkingsrecht? Nee. Samenwerking. Samenwerking tussen mensen – vrijwillige, vreedzame samenwerking, op basis van arbeidsverdeling – dat is volgens hem de bron van alle beschaving – het is de bron van alle verbeteringen in de levensomstandigheden van mensen.
En vrijwillige, vreedzame samenwerking – dat is de markt. Dat is de kern van de vrije markt, van het liberale systeem. Dit is geen hyperindividualistisch, atomistisch systeem waarin iedereen voor zichzelf bezig is, geïsoleerd van de anderen. Integendeel, je kunt in de vrije markt niet voor jezelf bezig zijn, asociaal zijn. Niemand is zelfvoorzienend, je bent altijd gericht op anderen, je moet iets maken of aanbieden wat een ander graag wil hebben, anders red je het niet. Je kunt anderen niet dwingen om aan te nemen wat jij te bieden hebt.
Je kunt niemand iets door de strot duwen.
In onze moderne maatschappij kan niemand in zijn eentje de honderdduizenden dingen produceren waarvan zijn leven afhankelijk is. Vrijwel niets wat je hebt of gebruikt produceer je zelf. Je hebt altijd met anderen te maken, die beslissen of ze met jou willen samenwerken, of ze jou of jouw product of dienst nodig hebben.
Dit is geen systeem zonder regels of ordening waarin iedereen kan doen wat hij wil. Integendeel, iedereen draagt de consequenties van wat hij doet. Dit systeem bevordert wel degelijk ethische normen: verantwoordelijkheidsbesef, ijver, zelfstandigheid, sociaal besef.
Parasitair en asociaal gedrag wordt daarentegen afgestraft. Wie geen zin heeft om zich iets van anderen aan te trekken, zal het heel moeilijk hebben in een vrije samenleving.
Uiteraard leidt vrijheid tot concurrentie. Dat is ook de bedoeling. Maar concurrentie is geen oorlog. Het is een strijd om zo goed en efficiënt mogelijk de behoeften van andere mensen, je medemensen, te bevredigen.
In een echt vrije markt is geen plaats voor bedrijven die invloed hebben gekocht via de Staat. Farmaceutische bedrijven die profiteren van door de Staat verleende patenten. Aannemers die contracten krijgen van de Staat. Energiebedrijven die subsidies krijgen. Enzovoort. In een vrije markt hebben bedrijven geen privileges.
In dit systeem is er uiteindelijk maar één de baas: de consument.
Natuurlijk zijn er altijd mensen die het niet redden. Die hulp nodig hebben. Die mensen zullen worden geholpen. Daar zijn we met zijn allen zelf bij. Wat we niet nodig hebben is een machtig Staatsapparaat dat dit allemaal regelt, dat bepaalt wie er hulp dient te krijgen en wie er hulp dient te geven, dat bepaalt hoe we moeten leven, dat zogenaamd voor de burger alles regelt, maar dat in werkelijkheid vooral voor zichzelf doet.
Mensen zijn het alweer bijna vergeten, maar de vorige eeuw was de eeuw van de machtige Staat. Het was de eeuw waarin Socialisme en Fascisme – systemen waarin de Staat en het Collectief werden aanbeden – hoogtij vierden. Het resultaat kennen we: ongekende rampen. Honderden miljoenen mensen vermoord of door honger omgekomen.
We zitten nu in een systeem dat ergens tussen Staat en Vrijheid in zit. Maar we zijn weer heel hard aan het opschuiven richting Staat.
De gevestigde belangen zijn belangen die samenhangen met de macht van de Staat. Die zijn alleen te breken door de macht van de Staat te breken.
Alles wat het waard is om voor te leven - vrede, welvaart, vriendschap, samenwerking, solidariteit – kan alleen worden gebouwd op vrijwilligheid, op vrijheid.
Dat is de keuze waar we voor staan: meer Staat of meer vrijheid.
Het zal duidelijk zijn welke kant wij kiezen.
Op positie 49 van de lijst van de Libertarische Partij staat Karel Beckman ([email protected]): journalist en mede-auteur, met Frank Karsten, van het boek "De Democratie Voorbij" (http://www.dedemocratievoorbij.nl), een libertarische analyse van het democratische systeem.
Beckman is zes jaar journalist geweest bij het Financieele Dagblad, waar hij over energie, milieu, buitenlandse politiek en het Midden-Oosten schreef. Hij is thans hoofdredacteur van European Energy Review, een tijdschrift dat in het najaar van 2007 verscheen.
Tja....
**zucht**
http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/12623612/___Europa_slaapwandelt_richting_catastrofe___.html
Hou maar op, schei maar uit....
Staatliefhebbers, succes!
Met het proberen te ontkrachten van de argumenten in dit artikel.....
Etatisme is de bron van gigantisch veel ellende in de wereld en ALLE politieke partijen in Nederland zijn een groot voorstander van de staat als ultieme verdeler van goederen en macht. Als dit niet de meest belangrijke les is die we kunnen trekken uit de 20e eeuw dan weet ik niet wat die belangrijkste les dan wel zou moeten zijn.
Kies voor vrijheid, kies tegen de staat. Voordat we de 20e eeuw nog eens over gaan doen....
Leuk in theorie, maar de
Leuk in theorie, maar de praktijk zit toch anders in elkaar: Als je dat niet inziet, heb je Luchtfietserij dus!
@cmsuijkerbuijk op 25 juli, 2012 - 14:19
Kunt u ietsjes specifieker zijn? U reactie is wat "summier" en "algemeen" te noemen op een betoog van 3 A4'tjes....
Spinoza: Doel van de staat is de vrijheid.
Maar als het doel uit het oog wordt verloren........
@ Jansma op 25 juli, 2012 - 14:22
Je hoeft geen ellenlange verhalen af te steken om gelijk te hebben. Ik zeg toch "Leuk in theorie" (De column)
"Maar de praktijk zit toch anders in elkaar": Gewoon om u heen kijken, observeren en conclusies trekken!
Luchtfietserij!
Van harte aanbevolen
Wie na het grondig lezen van dit artikel open staat voor meer onderzoek en verdieping in de ethiek van de vrijheid en de destructieve gevolgen van interventie van geweldsmonopolisten kan ik de volgende boeken aanraden:
For a new liberty - Murray Rothbard
http://mises.org/document/1010/
Economics in one lesson - Henry Hazlitt
http://mises.org/document/6785/Economics-in-One-Lesson
The ethics of money production - Jörg Guido Hülsmann
http://mises.org/books/moneyproduction.pdf
A theory of socialism & capitalism - Hans-Hermann Hoppe
http://mises.org/document/431/Theory-of-Socialism-and-Capitalism-A
Voor wie geen Engels kent (de taal, niet die vriend van Marx):
(voor iedereen die kan lezen met een beetje boerenverstand:)
Wat heeft de overheid met ons geld gedaan? - Murray Rothbard
http://www.rothbard.be/bestanden/boeken/WHDOMOGG.pdf
(voor de bollebozen:)
Het fundamenteel rechtsbeginsel - Frank van Dun
http://www.rothbard.be/bestanden/boeken/FRB.pdf
Etatisme is een doodlopende weg.
@cmsuijkerbuijk op 25 juli, 2012 - 14:28
Natuurlijk zit de praktijk anders in elkaar! Heeft u de schrijver iets anders horen beweren dan? Zo nee, wat is dan de waarde van uw comment en waarom plaatste u deze reactie?
Tijd dus om de theorie in de praktijk te gaan testen! Al was het maar omdat de deze theorie moreel de enige juiste is om na te streven. Het is immers de enige theorie die er voor kan zorgen dat geen enkel individu of enkele groep ooit beschikking zou kunnen hebben over uw lijf of goed. Of dat van mij, wat dat aan gaat.
Lao Tze
Lao Tze was een chinese filisoof die leefde can 500 voor het begin van onze jaartelling.
Hij heeft een klein boekje geschreven te lering van leiders, dat kunnen koningen zijn, keizers of eerste minister enz. Het boekje heet Tao te King, vrij vertaald "de weg van de deugd."
Er staat een stukje in over een land waar de leider de mensen zo vrij laat dat ze denken dat ze alles zelf regelen, in dat land heerste orde en geluk.
In een ander land waar de leider via veel wetten en regels de zaak heel strak in de hand hield was er veel gemor en weinig welvaart en bijna geen geluk.
Als wij deze simpele regels ook bij ons in acht zouden nemen zou er veel meer geluk en liefde in de maatschappij zijn.
@ cmsuijkerbuijk
"Leuk in theorie, maar de praktijk zit toch anders in elkaar"
Wat is de theorie en de praktijk van de alternatieven waarbij organisaties het alleenrecht hebben zich goederen te verschaffen zonder dat hier ook maar de geringste contractueel overeengekomen tegenprestatie tegenover staat?
De praktijk is de ene oorlog naar de andere en de ene economische crisis na de andere. En een complete uitholling van de rechtsopvattingen bij mensen. De complete uitholling van de beschaving.
De praktijk is dat die organisaties met een dergelijk alleenrecht ondanks dat zij voor miljarden ongestraft kunnen wegnemen voor miljarden aan schulden veroorzaken. Dát is de weerbarstige uitwerking van de door u volprezen 'praktijk'.
Ik wacht wel op de management
Ik wacht wel op de management summary. Overigens hecht ik er waarde aan dat mijn uienringen goed worden bereid.
de staat
Mijn eerste gedachte? familie van Thea Beckman? die boeken vond ik als kind te dik om doorheen te komen.
Het blijft zo makkelijk om te zeggen dat de staat de schuldige is. Ergo, wij zijn de schuldigen. Wij hebben het laten belopen en hebben nergens niemand teruggefloten. Zij - zij die van de staat en hun systeem - dat zijn de schuldigen! Wij hebben ze immers gekozen, vergeet dat niet. Maar ja, democratie ligt ook al niet lekker bij de libertaristen. Wij wilden immers de aflossingsvrije hypotheken, vrije markt, i-phones en vinden onszelf te goed om te werken in de kassen. De markt bood die mogelijkheid, de overheid stond het toe. Wij stonden het dus toe.
Mijn probleem met libertarisme blijft dat indien je geen dingen regelt de macht van het individu om het voor de rest te verstieren veel te groot is. Het simpeltste voorbeeld blijft de middeleeuwen alwaar je voor iedere brug tol moest betalen. Dat is niet praktisch om vooruitgang te voorspoedigen.
Wat ik wel een sterk punt vind is dat we inderdaad op het moment zijn aangekomen in de crisis waaruit blijkt dat we met de huidige interventies enkel de banken niet meer kunnen sturen. Een volledige oplossing is geboden alwaar de schulden genomen gaan worden. Maar het zal nog wel een tijdje pappen, nathouden en aftasten blijven om dit op een zo algemeen mogelijk geaccepteerde methode te doen. Het is zoeken naar een verdelingssleutel. En dat is een taak voor de overheden. Als je burgers immers vol van hun individuele vrijheden namelijk schulden laat vereffenen dan geeft dat een boel troep.
Voor de rest blijft het vermakelijk met die libertaristen. Utopie.
Homo homini lupus
Uiteraard ben ik het volkomen eens met de strekking van dit stuk. Toch enkele kanttekeningen.
1. De notie dat er geen vrije markt bestaat in de mondiale financiële wereld is te kort door de bocht. Het is juist dat er een vicieuze cirkel bestaat tussen staten en de wijze waarop die gefinancierd zijn, waardoor het laten failleren van banken directe gevolgen heeft voor de betrokken staat. Maar er bestaat wel degelijk concurrentie tussen de (investment) banken binnen afgesproken (wettelijke) kaders. Een nuancering.
2. Aletrnatief 1 voor de crisis: het schrappen van alle schulden en met een schone lei beginnen zal betekenen dat degenen met geld het voor het zeggen krijgen. Vaak zijn dat degenen die deze crisis hebben veroorzaakt. Het is de vraag of dat wenselijk is.
3. Een samenleving gebaseerd op vrijwillige en geweldloze samenwerking klinkt prachtig, maar ik vind dat rijkelijk naïef. Ik geloof niet zo in het goede van de mens, laat staan in de gutmensch. Daarmee valt het belangrijkste draagvlak onder deze maatschappij visie weg.
Wat is het alternatief?
In mijn ogen een tussenvorm, waarbij een zo klein en efficiënt mogelijke overheid basistaken en basisdiensten aanbiedt. In principe financiert iedereen zijn eigen behoeften en voor degenen die het niet kunnen is een vangnet. Voor degenen die niet willen wacht de voedselbank.
Prima stuk, Probleem is
Prima stuk,
Probleem is alleen dat we er dus wéér een splinterpartij bij krijgen.
80% v.d. bevolking interesseert zich zo goed als niet voor de politiek, kijkt liever naar GTST en die shit...
Ze kiezen of ze iemand "aardig" vinden (bewijs.... Roemer, helaas....)
Ik vind het te laat...., we zijn zover het moeras in getrokken dat we de consequenties helaas zullen moeten aanvaarden....
Voor mij mogen die Illuminatie hun gang gaan, 80% v.d. wereldbevolking is meer een last dan een echte bijdrage aan het "Verlichte Denken"....
Zal er zelf zeker ook de nadelen van ondervinden...maar als ze hier te lande en elders te stom zijn om te willen doorzien wat er écht speelt, wat willen die paar goeden dan nog ?
De weinigen op blogs, die wel bereid zijn om e.e.a. uit te violen zullen niet genoeg kracht kunnen zetten om de nitwits écht aan het denken te zetten....
Het volk krijgt wat het verdient....
Idd zwaar neer gezet, maar ik neem aan dat U het met me eens zult zijn dat er meer dient te zijn dan alleen die zg. "brood en spelen" ....waar het merendeel zich aan laaft en de problemen de problemen laat...
Tja, zou het graag anders zien, dat er miljoenen lezers langs blogs als deze zouden surfen....
Ah, dit stuk las ik gisteren
Ah, dit stuk las ik gisteren op de website van de Liberale Partij...
"Hoe komt het, dat de maatschappij niet weerspiegelt wat we in ons eigen
leven voelen? Dat we eigenlijk alles hebben dat ons in staat zou moeten
stellen om een harmonieuze samenleving op te bouwen, terwijl de
samenleving gebukt blijft gaan onder hardnekkige problemen? Dat we rijk
zijn en tegelijkertijd in een crisis zitten en misschien wel afstevenen
op een economische ramp, zonder dat iemand hier enige controle over
lijkt te hebben?"
Hoe dat komt? Omdat mensen geen verantwoordelijkheid nemen. Lijkt mij dat de maatschappij perfect weerspiegelt wat mensen in hun eigen leven voelen. Kijk maar rond op deze site. Het is altijd 'de ander' die iets moet veranderen. Het geluk is afhankelijk van 'de ander' en het ongeluk ook. 'De ander' doet het allemaal verkeerd en mag om die reden voor van alles uitgemaakt worden. De ander moet normaal doen. Nou, wat is dan normaal? Kijk liever in de spiegel en zie wat je zelf toevoegt aan de ellende en de verharding in de samenleving. Want als je dat niet doet, zal 'de ander' het ook nooit verbeteren, hoor en samenwerken gaat dan helemaal niet gebeuren.
Ik heb nou een aantal dagen op deze site rondgehangen en op deze manier gaat het definitely niet lukken een harmonieuze samenleving op te bouwen, hoeveel potentie we dan ook mogen hebben.
Lekker dan...
@A3aan
" De weinigen op blogs, die wel bereid zijn om e.e.a. uit te violen zullen niet genoeg kracht kunnen zetten om de nitwits écht aan het denken te zetten...."
Klopt, men verklaart je voor gek.
" Het volk krijgt wat het verdient...."
Nou A3aan, dat is lekker dan, ik heb die kunduzkliek niet gekozen ;-)
Er zijn er miljoenen die nog steeds voor die kliek gaan, maar ik val wel onder "het volk", ondanks mijn andere keuze **zucht**.
@ shrimocat
"Overigens hecht ik er waarde aan dat mijn uienringen goed worden bereid."
Daar hoeft u niet voor naar de Verenigde Staten, waar koks die uien anders snijden dan wettelijk is voorgeschreven worden opgesloten tussen dieven, verkrachters en moordenaars.
@ Holland
"Mijn probleem met libertarisme blijft dat indien je geen dingen regelt de macht van het individu om het voor de rest te verstieren veel te groot is."
Ik kan het vaak genoeg benadrukken: in het libertarisme wordt agressief geweld afgewezen, niet het regelen van dingen.
@ Messenger
"Maar er bestaat wel degelijk concurrentie tussen de (investment) banken binnen afgesproken (wettelijke) kaders."
Dat is concurrentievervalsing.
"Ik geloof niet zo in het goede van de mens, laat staan in de gutmensch."
Ik ook niet. Laat dat nu juist een goede reden zijn waarom een agressiemonopolie een uiterst slecht idee is.
Uw alternatief van een kleine overheid is immoreel en het zal uiteindelijk tot een grote overheid leiden.
Leestip: Democracy the God that failed - Hans-Hermann Hoppe hoofdstuk 13 On the impossibility of limited government and the prospect for revolution.
@ Donna D. Dacht niet dat
@ Donna D.
Dacht niet dat jij onder die 80% valt die zich alleen maar laven aan brood en spelen....
Tenzij je jezelf daaronder rekent...
Nu zucht ik dus maar....
Je voelt je onterecht aangesproken...
immoreel
Oscar, wie bepaalt op basis waarvan wat moreel en immoreel is?
Noop
@A3aan
Nee hoor, je hoeft niet te zuchten, ik reken me daar totaal niet onder.
Ik zit bij die 20%, maar ook dan moet ik zuchten, haha, juist om die 80% ;-)
liberarisme en verstieren
@Oscar,
De geweldloze stellingname van het liberatirisme is me wel duidelijk, maar dat is het probleem niet. Vergelijk het met een voetbalwedstrijd die ineens libertaristisch wordt; geen regels meer behalve dat je moet scoren om te winnen en elkaar niet neerschopt. Hoe frustrerend wordt het dan dat iemand bedenkt dat het wel zinvol is om het doel dicht te timmeren of de bal vasthoud? Verstarring door degene die het spel verstieren.
Dat is de taak van de overheid. En om het actueel te maken, toezicht op de banken is als een camera op de doellijn.
Vrijheid aan de burger is een groot goed en het is de belangrijkste taak van de overheid om die te beschermen. Maar we moeten realiseren dat mensen die te veel vrijheid krijgen, deze zullen misbruiken voor eigen gewin ten koste van anderen. Aldaar wil ik door de overheid tegen in bescherming worden genomen.
Marktwerking in de zorg is een vrijheid die we gegeven hebben aan de zorginstellingen en die verkeerd uitpakt. Terugdraaien dan! Immers zorginstellingen willen winst en zullen die inderdaad creeren, maar niet door een efficientieslag, maar door volumegroei, waardoor er geen regulering meer is op de totale zorguitgaven.
Regelgeving over de uiensnijdertjes is inderdaad onzinnig, bankentoezicht een must.
@ Holland
Libertariers hebben geen geweldloze stellingname, maar wijzen agressief geweld af.
"Vergelijk het met een voetbalwedstrijd die ineens libertaristisch wordt; geen regels meer behalve dat je moet scoren om te winnen en elkaar niet neerschopt."
Nogmaals, ik kan het niet vaak genoeg benadrukken: libertarisme houdt niet in dat er geen regels zouden zijn.
Dus als een voetbalwedstrijd libertarisch wordt dan bepaalt de eigenaar van het stadion, in samenwerking met de voetbalbond, de spelregels. Zoals nu ook al het geval is.
"Dat is de taak van de overheid."
Criminele organisaties horen geen taken te hebben. Criminelen hoort men op te pakken, in bewaring te nemen en op te laten draaien voor de schade die zij aangericht hebben.
"En om het actueel te maken, toezicht op de banken is als een camera op de doellijn."
U heeft zich niet in de achtergronden van de kredietcrisis verdiept, anders had u geweten dat deze crisis ontstaan is omdat de bancaire sector van de overheid privileges heeft gekregen. Wie controleert de controleurs?
"Vrijheid aan de burger is een groot goed en het is de belangrijkste taak van de overheid om die te beschermen."
Vanwaar zou een organisatie het privilege moeten hebben om dingen te mogen doen die aangemerkt zouden worden als crimineel gedrag wanneer anderen deze dingen zouden doen? Hoe geloofwaardig is een schender van vrijheid als beschermer van vrijheid, een onteigenende beschermer van eigendom?
"Maar we moeten realiseren dat mensen die te veel vrijheid krijgen, deze zullen misbruiken voor eigen gewin ten koste van anderen."
Door voor de overheid te pleiten pleit u er voor dit misbruik een legale status krijgt. Sterker nog: dat er grof geweld mag worden gebruikt om gedrag voor eigen gewin ten koste van anderen doorgang te laten vinden.
De zorg moet 100% geprivatiseerd worden. De overheid, die op dit moment de zorg kapot reguleert moet GEHEEL uit de zorgsector verdwijnen.
En de overheid moet geheel uit de bancaire sector verdwijnen.
Wat betreft de banken....wat zou u doen als een groep tot in de tand bewapende mannen met macht u een knop zouden geven waarmee u geld zou mogen vertienvoudigen? U kreeg van te voren de garantie dat u er weg mee zal komen. Hoe geloofwaardig is het dat degenen waarvan u voorheen de mogelijkheid kreeg op die knop te drukken goede toezichthouders zullen zijn?
Intellectueel spasme
Het bevreemdt dat over het algemeen redelijk denkende lieden als Cmsuijkerbuijk en Shrimpocat in een volstrekte stuip schieten als de Libertarische Partij ter sprake komt. Die onbegrijpelijke weerzin lijkt zelfs de weerzin tegen de alom vertegenwoordigde linksigheid te overtreffen.
Hoe komt dat? Vanwaar die overtrokken reacties?
Indrukwekkend betoog! Komt
Indrukwekkend betoog! Komt toch op mij over als een vervolg op het naïeve flowerpower denken "make love no war" of voorzie zelf in je levensbehoefte verbouw je groente in de achtertuin.
Ondanks dat deze libertarische maatschappijvisie heel aantrekkelijk is om te verwezenlijken lijkt het mij toch een zeer theoretisch tekentafelmodel. Zoals ook enkele idealisten ooit dachten een groot en voor alle burgers welvarend Europa te kunnen creëren. We weten wat daar van terecht gekomen is!De mens is complex in zijn gedrag en zijn behoeften, de maatschappij die daardoor of juist daartegen is gecreëerd wekt voor burgers de geruststellende illusie dat de overheid controle over deze samenleving heeft. Hierdoor zijn de vangnetten en is het pamperen ontstaan dankzij het onvrijwillig rondpompen van geld. De weg naar een terughoudende meer op het individu gerichte overheid zou de samenleving reeds voor het bereiken van het beoogde doel totaal kunnen ontwrichten.Een op verantwoordelijkheden en meer individualisme gerichte samenleving creer je niet in enkel jaren, daar gaan meerdere generaties overheen. Zoals met veel theorieën moet je aan "cherry picking" doen. Een kleinere overheid en meer echte marktwerking toepassen, waarbij de meest voor de hand liggende zaken van het libertarische model stap voor stap worden overgenomen, lijkt echter realistisch. Hoewel met de huidige EUSSR zijn we wel heel ver verwijderd geraakt van iedere vorm van individuele vrijheid en lijkt er uitsluitend na de komende systeemcrash (de big bang) plaats te zijn voor vernieuwde maatschappijvormen.
@ Conan op 25 juli, 2012 - 16:18
Dat komt, omdat deze libertariërs een té mooi beeld van de maatschappij hebben. Stel ze krijgen een meerderheid hier in Nederland. Wat dan met de mensen die hier niet van willen weten? Laat je die maar aan hun lot over? Dat zul je tóch op moeten lossen denk ik zo. Het zijn inderdaad een soort doorgeëvolueerde hippies met een volslagen irreëel beeld van de maatschappij. En als ze denken dat dat wel maakbaar moet zijn, dan heb je?: Juist: Socialisten!
Jesus, wat een vreselijk
Jesus, wat een vreselijk langdradig en stom gelul.
@ aligator
Mij lijkt het meest realistische dat kleine gebieden zich gaan afscheiden. Als er maar genoeg belastingsconcurrentie is dan kunnen grote staten niet anders dan hervormen om een implosie te voorkomen. U mag het libertarisme theoretisch vinden, maar het zit logisch in elkaar en contrasteert nogal met het door velen zo geweldig gevonden realisme van de staat dat tot oorlog, economische crisis, onnodige sterfgevallen en achterlijkheid leidt.
@ Conan,
Ik vind het vrij eenvoudig te verklaren. De weerzin tegen het libertarisme is bij hen groter dan hun weerzin tegen links omdat zijzelf - net als links - heilig geloven aan etatistische oplossingen voor maatschappelijke problemen. Zij staan gewoon ideologisch dichter bij de PVDA en de SP dan bij het libertarisme. Een zelfde fenomeen kan men vinden bij neo-liberalen/ordoliberalen. Die verkiezen ook al ex-maoisten boven libertariers. Pacifisten in de VS lijken een grotere hekel aan voorstanders van non-agressie dan dat zij een hekel hebben aan George Bush. Dat is een ironie die bekend is geworden onder de naam de Tweede Wet van Thomas Woods:
The "progressive" Left always prefers a neoconservative to an antiwar libertarian.
"Mij lijkt het meest
"Mij lijkt het meest realistische dat kleine gebieden zich gaan
afscheiden. Als er maar genoeg belastingsconcurrentie is dan kunnen
grote staten niet anders dan hervormen om een implosie te voorkomen."
Hoe naïef kun je zijn. Dat gaat nooit van zijn leven gebeuren.
Laat mij dan maar in Libertariërs ogen "Links" zijn, ik weet wel beter!
Hm.
@Cmsuijkerbuijk,
Maar ook in uw beleving zou libertarisme toch een aanvaardbare oppositie moeten zijn. Aanvaardbaarder dan de huidige varianten op (nationaal) socialisme me dunkt...
@Oscar,
Hm. Ik zie daarin echter nog steeds geen verklaring voor de ongewone felheid en haat in de kritiek. Zelf vermoed ik dat het angst is voor de inherente (morele) juistheid die in het libertarisme doorklinkt en die de staatspropaganda en overheidshersenspoeling al decennia met de grootste kracht bestrijdt. De voorgeschotelde schijnveiligheid van het socialisme is velen toch te dierbaar...
@ cmsuijkerbuijk
"Dat komt, omdat deze libertariërs een té mooi beeld van de maatschappij hebben. "
Integendeel! Libertariers hebben juist een erg pessimistisch beeld van mens en maatschappij. Mensen zijn geneigd het kwade te doen. En juist daarom is het een slecht idee om iets dat kwaad is een legitieme status te geven. Juist omdat mensen geneigd zijn tot het kwade is een overheid een uitermate slecht idee.
"Stel ze krijgen een meerderheid hier in Nederland."
Er is veel minder nodig om een succesvolle afscheidingsbeweging te kunnen vormen.
"Wat dan met de mensen die hier niet van willen weten? Laat je die maar aan hun lot over?"
Dat is het mooie. Niemand wordt gedwongen om in een libertarische samenleving te leven. Ik gún u trouwens het socialisme. Gun ons om onder de knoet van het door u verheerlijkte socialisme, uw geliefde heilstaat, uit te komen.
"Het zijn inderdaad een soort doorgeëvolueerde hippies met een volslagen irreëel beeld van de maatschappij. "
Ik gun u het reëel bestaande socialisme ter wereld. De reëel bestaande EU bijvoorbeeld. Roof is zo reëel. Iedereen die zegt dat roof abject is heeft een irreëel beeld van de maatschappij.
@ Conan op 25 juli, 2012 - 18:13
Iedere oppositie is aanvaardbaar, maar niet iedere oppositie is reëel! Ik schaar de LP onder het rijtje PvdD en nog wat van dat grut. Idealisten, maar dromers en niet met beide voeten op de grond. De dooddoener van de LP, dat de rest van de partijen "Socialisten" zijn, doet daar óók geen goed aan, want zij verwarren sociaal met socialisme. En hun idee, dat de wereld maakbaar is, maakt dat zij zélf socialisten zijn, want dat is een van de kenmerken daarvan!
Onjuist
@Cmsuijkerbuijk,
Libertarisme gaat nu juist niet uit van de maakbaarheid van de samenleving; volgens mij gaat u met dat standpunt voorbij aan de kern van het libertarisme, namelijk dat de mens zich niet in een keurslijf laat dwingen zonder geweld (zoals uitgeoefend door huidige socialistische staatsvormen).
En een partij die individuele vrijheid als absoluut uitgangspunt neemt lijkt mij in alle gevallen (zeker ten tijde van het huidige doorgeslagen socialisme) zeer wenselijk.
De dooddoener dat dat uitgangspunt irreëel zou zijn, is - zeker zonder nadere onderbouwing, die ontbreekt - weinig overtuigend.
@ Conan
Ja, cognitieve dissonantie zou ook een verklaring voor die felheid kunnen zijn. In een andere draad waarin ik een poging ondernam in discussie te gaan met een pacifistisch socialist merk ik dat zo een cognitieve dissonatie kan leiden tot het verdedigen van grote absurditeiten. Afpersing geruggesteund door politie en leger is volgens die pacifist geen agressie, maar het niet 'eerlijk delen' en een felle toon aanslaan in een debat wel.
Een andere verklaring: heel veel taken die de overheid zichzelf heeft toe-geeigend worden vereenzelvigd met de overheid. Ook al gaat het om zaken die in wezen niet inherent zijn aan een overheid. Men heeft geleerd dat recht te maken heeft met staat en ziet dus om die reden een rechtsstaat als iets goeds. Dan kan men gaan stijgeren als je de staat afwijst. Men denkt dat je dan ook het recht afwijst. Terwijl ik nu juist tegen de staat ben omdat ik voorstander ben van rechtsorde. Een staat is een schending van de rechtsorde.
Waarom hebben ze Von Mises
Waarom hebben ze Von Mises een baard gegeven?
vrijwilligheid ja
Goh zo had ik er zelf nog nooit over nagedacht. Van het hele verhaal moet in de wereld verantwoordelijkheidsbesef en vrijwilligheid dan toch zeker overeind blijven. Twee grondwaarden, waarop zelfs ons Christelijk Geloof is geworteld en in onze huidige "moderne" maatschappij nagenoeg volledig verloren zijn gegaan. Dat vind ik. En dat is ondertussen al zover vervallen dat mensen niets liever doen dan aanschuiven in de rij van die de Staat voor ons opstelt om maar vooral niet te hoeven denken, niets te hoeven doen, schijnveiligheid te verkrijgen door brood en spelen te hebben.
Iedere beschaving heeft zijn up-periode en zijn down-periode, we beginnen pas aan onze down dus veranderingen zullen geleidelijk lijken. Zelfs als dat met revolutionaire periodes gepaard zal gaan. Ook daarover kun je een lang artikel, zoniet een boek, schrijven.
Bedankt Karel, dat is stof tot nadenken. Niet om te gebruiken straks bij de verkiezingen, want kiezen voor Libertaristen is kiezen voor mensen die toch voor een rol in de door hunzelf verguisde staat kiezen. En dan iets bereiken misschien, een draaitje zonder werkelijk de fundamenten waarop alles gebouwd zijn te veranderen, je wordt er dan namelijk door gevoed. En je kunt geen twee heren dienen! Dat krijg je volgens mij zo nooit echt voor mekaar.
Ja inderdaad, wat doe je met revolutiedenken als je belang hebt in een bestaand systeem? Niks. Enkel de outcasts en opportunisten denken en doen. De westerse maatschappijen zijn op weg, maar of we arm genoeg zijn gemaakt om revolutie te krijgen?
Als je dan ook op deze site leest dat IG Farben destijds in de jaren 30 een grote financier van het Nazi-regime was en een groot belang had bij vergroting van de Europese markt, dan lijkt het ook ogenschijnlijk grote verandering niet altijd het meest wenselijke.
We gaan, dat is gezegd, historisch gezien een zeer interessante tijd tegemoet.
En in Groenland smelten de
En in Groenland smelten de ijskappen sneller en in de US en china mislukken de oogsten, proost
@ cmsuijkerbuijk
"Idealisten, maar dromers en niet met beide voeten op de grond."
De analyses van libertarische theoretici m.b.t. economie en maatschappij blijken keer op keer accuraat, terwijl PVV-ers geloven aan keynes, een geldmonopolie in handen van de staat, fiatgeld en monopolies op gedrag dat zij onaanvaardbaar zouden vinden als mensen zonder dit monopolie het gedrag zouden vertonen.
Als je keynes aanhangt dan sta je niet met beide benen op de grond. Als je uit het niets geschapen geld een goed idee vindt dan sta je niet met beide benen op de grond. Als je denkt dat degenen die de overheid bestieren een soort mensen zijn die niet de menselijke zwaktes kennen die andere mensen kennen dan sta je niet met beide benen op de grond.
"........ want zij verwarren sociaal met socialisme."
Waar komt het geld vandaan waar die, volgens u niet-socialistische, partijen sociaal mee doen?
" En hun idee, dat de wereld maakbaar is, maakt dat zij zélf socialisten zijn, want dat is een van de kenmerken daarvan!"
Er is helemaal geen sprake van een geloof aan een maakbare wereld. Het enige wat wij willen is dat, alleen wij liberatiers, wij onder onder het geperverteerde recht van een geweldsmonopolist uitkomen. Niet meer, niet minder. Wie ben ik immers om een ander zijn of haar etatistisch realisme te misgunnen.
@ Oscar op 25 juli, 2012 - 19:45
Dan ga je dus a.h.w. een soort van libertarische eilandjes vormen. Wát nu, als er een groep op zou staan die dat niet zint en besluit deze "eilandjes" gewapenderhand te nemen. Heb je daar dan een verdedigingsmacht voor? Of laat je het over je komen?
keynes en pvv
Allereerst: LOL@wim, 19:15
Oscar, je hebt me nog geen antwoord gegeven op de vraag: wie bepaalt wat moreel is en op grond waarvan?
Verder: libertariëers zijn niet tegen regels. Dat is nogal wiedes, maar wat is het principiële verschil met een staat?
En is een moderne samenleving als de onze niet veel te complex om gebaseerd te worden op vrijwillige en geweldloze samenwerking? Bovendien stel je terecht, dat de mens geneigd is tot het kwade, dat stimuleer je door vrijwilligheid als basis van sociale interactie te verklaren.
En ook: als we met een schone lei beginnen (optie 1) dan hebben de rijken het voor het zeggen. Maar dat zijn voor een deel dezelfde mensen die de crisis hebben veroorzaakt. Graag een reactie daarop.
Tenslotte: het is een misvatting te denken dat de PVV Keyensiaans is. Hier spreekt in elk geval een verklaard tegenstander van Keynes.
Tenslotte12 - 19:05Wim op 25 juli, 2012 - 19:05 als
@ cmsuijkerbuijk
Om die reden zal de begintijd van die 'eilandjes' cruciaal zijn. Als je namelijk zo'n eenheid wil overrompelen zul je dat in de begintijd moeten doen. Een tijd wachten zal het moeilijker maken omdat in een vrije samenleving de burgers niet ontwapend zijn en een vrije economie ook efficienter zal functioneren. Meer kapitaal, meer efficiente veiligheidsagentschappen (die ook nog eens uitsluitend zijn gericht op het bestrijden van echte misdaad) etc.
Het voordeel van het bestaan van zulke 'eilandjes' is dat het aantrekkelijker maakt voor vrijheidslievende mensen om te emigreren. Ook kapitaalkrachtige vrijheidlievende mensen zullen het aantrekkelijk vinden ergens te gaan wonen waar geen belastingen bestaan. Het aantal 'gastheren' waar de lieden van de staat op kunnen parasiteren zal afnemen. Dat kan niet zonder gevolgen blijven. De staat zou die 'eilandjes' kunnen veroveren, maar dat zou in een later stadium een zeer kostbare en risicovolle onderneming zijn. Als de strijd langer duurt dan vooraf beraamt is dan zal men het afleggen. Een land met intern socialisme is namelijk erg kwetsbaar als de strijd te lang duurt. De Sovjet-Unie had niet voor niets een relatief terughoudende buitenlandse interventiepolitiek, omdat men wist dat de economie een oorlog niet zou kunnen trekken. Een ander, meer voor de hand liggend, gevolg is dat de staat in een omgeving van die 'eilandjes' gas gaat terug nemen en noodgedwongen het parasitisme terug gaat brengen om een uittocht van gast-organismes tegen te gaan. Men zou ook voor de oostblok variant kunnen kiezen door een ijzeren gordijn of zelfs een muur te bouwen om mensen binnen de grenzen te houden. Maar ik vermoed dat de staten, die door jarenlange sociaal-democratie economisch aan de afgrond staan, gewoon zullen moeten hervormen om te kunnen overleven. Noodgedwongen zal men het, door partijen als de VVD en PVV zo gekoesterde, parasitisme dienen terug te brengen. Sociaal-democratie werkt niet. Net zoals communisme niet werkt. U mag het heel reëel vinden om aan iets te geloven dat niet werkt. Ik denk echter, in al mij idealisme, dat het reëel is dat hetgene dat niet werkt ineen zal storten.
Ik verwacht nog dit decennium de val van het socialisme West-Europese stijl. En als ik een sloep kan vinden waar andere liberariers in zitten en u zou zichzelf toegang tot die sloep willen verschaffen dan zou ik u met klem op het hart drukken dat het een idealistische luchtfietserssloep is waar u als realist niets in te zoeken heeft. Ik zou u, met volle eerbied voor uw opvattingen, verwijzen naar een reëel zinkende verzorgingsstaat. Of ik zou u helpen om in de sloep te komen uit medelijden met een spijtoptant.....
Waarom niet de banken faiiliet laten gaan
en dan dwingen zich aan de oostenrijkse school te confermeren ? Dit houd in geen fractioneel bankieren meer en de geldscheppende macht alleen bij de overheid.
Hier moet dan tegenoverstaan dat de overheid bij bewijs van onvermogen en/of corruptie desnoods met geweld verwijdert dient te worden. Zolang de overheid bang is voor de burgers en de banken geen rente meer kunnen geven / nemen zal er niets aan schulden gemaakt kunnen worden die niet gedekt zijn.
Dit is bij fractioneel bankieren wel het geval. Tevens moeten ook de banken weer gesplitst worden naar nutsbank en investeringsbank. Iedereen die geld dan inlegd bij de nutsbank krijgt geen rente en loop ook nooit risico. Iedereen die geld inbrengt bij investeringsbanken die doet dat op eigen risico.
@ messenger
"Oscar, je hebt me nog geen antwoord gegeven op de vraag: wie bepaalt wat moreel is en op grond waarvan?"
Ik ben eigenaar van mijn lichaam. Het alternatief zou zijn: ik ben geen eigenaar van mijn lichaam of ik ben deels eigenaar van mijn lichaam terwijl een ander ook een deel van mijn lichaam bezit. Ik heb echter, en dat blijkt steeds weer, de meest directe controle over mijn lichaam. Erkent u dat u eigenaar is over uw lichaam? Als u ontkent eigenaar over uw lichaam te zijn dan zou het te rechtvaardigen zijn uw hoofd af te slaan of u in stukjes te hakken. Als u zou ontkennen de meest directe controle over uw lichaam te hebben dan zou u de bovenstaande tekst die ik tussen aanhalingstekens heb gezet niet kunnen intikken.
"Verder: libertariëers zijn niet tegen regels. Dat is nogal wiedes, maar wat is het principiële verschil met een staat?"
Het principiële verschil is dat de libertarische rechtsopvatting geen schending van (natuur)recht als basis heeft van het recht, terwijl in het etatisme een uitzondering, een privilege, de basis is van de rechtsorde. Een onteigenende beschermer van eigendom. Een recht dat zelf krom is. Libertariers stellen echter dat ook rechtbanken zich aan de rechtsnormen dienen te houden die zij anderen voorhouden.
"En is een moderne samenleving als de onze niet veel te complex om gebaseerd te worden op vrijwillige en geweldloze samenwerking?"
Waarom zou onvrijwillige samenleving, dat onherroepelijk tot conflicten zal leiden, minder complex zijn? Een conflict is naar z'n aard complexer dan een niet-conflict. Alle constructieve relaties die ik heb in mijn leven, met mijn vrienden, mijn bekenden, mijn groenteboer, zijn vrijwillig. En dat allemaal in een moderne samenleving.
"Bovendien stel je terecht, dat de mens geneigd is tot het kwade, dat stimuleer je door vrijwilligheid als basis van sociale interactie te verklaren."
Integendeel. Dat stimuleer je juist door monopolies te legitimeren dingen te doen dat als crimineel gedrag is te beschouwen. Mensen die de staat bestieren zijn niet minder geneigd tot het kwade.
"En ook: als we met een schone lei beginnen (optie 1) dan hebben de rijken het voor het zeggen."
Daarom zou het ook goed zijn als een deel van de productieve bevolking zich gaat afscheiden. Hoe minder parasieten de kans krijgen om op anderen te parasiteren hoe zwakker de parasieten zullen worden.
"Maar dat zijn voor een deel dezelfde mensen die de crisis hebben veroorzaakt."
Dat klopt. En laten dat nu juist de mensen zijn van een organisatie die ú graag in stand zou willen houden: de staat.
"Tenslotte: het is een misvatting te denken dat de PVV Keyensiaans is. Hier spreekt in elk geval een verklaard tegenstander van Keynes."
Ik heb het PVV-er Fleur Agema letterlijk horen zeggen. Het fragment is geplaatst op DDS dus met een slimme zoekopdracht moet het terug te vinden zijn.
@messenger op 25 juli, 2012 - 20:21
Dat is verbazingwekkend! U vind de PVV GEEN Keynesiaanse club? Zou u dat standpunt willen toelichten?
In mijn ogen is de PVV namelijk een fervent aanhanger van Keynesiaans monetair beleid!! Een geleide economie, hoge belastingen, inkomensherverdeling, 4% meer uitgeven dan er binnen komt, grote verzorgingsstaat. Kortom: De PVV is een groot voorstander van een door een overheid bestuurd monetair en fiscaal beleid.
Als u het mij vraagt valt het mee dat Wilders niet met een tatouage van Keynes op zijn voorhoofd rondloopt....
@ arno
"....en dan dwingen zich aan de oostenrijkse school te confermeren ? Dit houd in geen fractioneel bankieren meer en de geldscheppende macht alleen bij de overheid."
Er is geen enkele econoom van de Oostenrijkse School te vinden die pleit voor de geldscheppende macht in handen van de overheid.
De huidige problemen zijn juist ontstaan VANWEGE de geldscheppende macht van overheden. Overheden dienen niet alleen het monopolie op de geldproductie dat zij in handen hebben te laten varen, overheden dienen zich geheel uit het geldwezen terug te trekken.
"Hier moet dan tegenoverstaan dat de overheid bij bewijs van onvermogen en/of corruptie desnoods met geweld verwijdert dient te worden."
Dit is ridicuul en onmogelijk. Een overheid heeft zelf een geweldsmonopolie. Bovendien is het onvermogen van de overheid gezien de huidige crisis wel afdoende gebleken.
"Zolang de overheid bang is voor de burgers en de banken geen rente meer kunnen geven / nemen zal er niets aan schulden gemaakt kunnen worden die niet gedekt zijn."
De overheid is vooralsnog niet bang voor burgers. En zeker niet voor burgers die pleiten voor het behoud van geldscheppende macht in handen van de overheid.
"Tevens moeten ook de banken weer gesplitst worden naar nutsbank en investeringsbank."
Kortom: u pleit voor méér macht naar de overheid en minder vrijheid.
In een vrije markt kan fractioneel reserve bankieren niet bestaan. Banken die nu dankzij privileges die zij krijgen van de overheid aan fractioneel reserve bankieren zullen - ceteris paribus - in een vrije markt omvallen.
@ messenger
http://www.geenstijl.tv/2012/06/tom_staal_feliciteert_kamerled.html
Vanaf de 58ste minuut
http://www.dagelijksestandaard.nl/2012/06/fleur-agema-is-fan-van-uitvinder-potverteren
"Wat betreft de economie ben ik meer van het keynesiaanse model," zegt 't gansje van de PVV.
heren, heren
Oscar en Jansma, jullie geloven toch niet dat dit echt serieus bedoeld was? Het partij programma is te downloaden via de pvv site, ik zou zeggen: doen!
@ messenger
Ik ben ervan overtuigd dat 't gansje het serieus bedoelt. Ik heb het partijprogramma allang gedownload en gelezen. Mene, mene, tekel, oefarsin.
@messenger op 25 juli, 2012 - 21:19
Daar had u mij even te pakken dan. Ik las uw financiele posts altijd met veel belangstelling en begon heel even aan mijn verstandelijke vermogens te twijfelen... ;-)
Dan heb ik dat niet geheel
Dan heb ik dat niet geheel goed begrepen,maar hoe werkt het dan hoe komen we aan een stabiel ruilmiddel ?
Waarop geen fractioneel bankieren toegepast kan/mag worden ?
@Oscar op 25 juli, 2012 - 20:55
Ad 1: prima, maar dan riposteer ik de zegswijze 'zoveel hoofden zoveel zinnen', met andere woorden, op grond van het eigendomsrecht van het eigen lichaam (en geest) wordt nog geen grond gegeven voor welke keuze dan ook. Dat is dan volstrekt arbitrair en subjectief. Daar kom je ver mee in de wereld, maar niet heus. Wat is de kern van de morele filosofie van het libertarisme Oscar? Tell me.
Ad 2: ik begrijp het principiele verschil niet Oscar. Ook het libertarisme kent regels en rechtbanken zeg je. Wat is het verschil met een rechtstreekse democratie bijvoorbeeld, waar elk individu zich kan uitspreken?
Ad 3: ik bedoelde duidelijk te maken dat de moderne samenleving te complex is om te worden gerund op louter vrijwilligheid.
Ad 4: als vrijwilligheid de basis is van de libertarische samenleving en het zijn steeds dezelfden die er misbruik van maken (bijvoorbeeld door niet bij te dragen en alleen te profiteren), denk je dan dat zo'n samenleving het lang volhoudt? Ik vind dat echt zeer naïef. Wat doet het libertarisme met deze profiteurs? Laat zij hun gang gaan of komt de rechter er aan te pas?
Ad 5a en 5b: duidelijk, maar het begint te rieken naar anarchie. De indruk ontstaat bij mij dat je een samenleving krijgt van ieder voor zich en god voor ons allen. Samenwerking daar waar nodig op basis van vrijwilligheid en non agressie. Klopt dat?
Ad 6: zie mijn vorige post.
Dit had ik nl begrepen vanuit
Dit had ik nl begrepen vanuit de docu: the money masters:
http://video.google.com/videoplay?docid=-515319560256183936
@ arno
Geld is niet alleen een ruilmiddel. In een markt is geld het goed dat het makkelijkst te ruilen is. Als elk ander goed dient het eerst geproduceerd te worden. In een vrije markt ontstaat automatisch het goed dat het makkelijkst te ruilen is. Goederen die relatief zeldzaam zijn, makkelijk op te slaan en te bewerken en niet bederven of roesten zijn over het algemeen het makkelijkst als geld. Traditioneel gezien zijn dit de edelmetalen. En als er een vrije markt is dan is de kans groot dat het de edelmetalen zullen zijn die als het meest stabiele ruilmiddel zullen bovendrijven.
@Oscar op 25 juli, 2012 - 21:25
mooi gevonden, ik zou ufarsin hebben gespeld, doch dat terzijde.
Het verbaast mij niet dat je het gewogen en te licht hebt bevonden, aangezien je elke vorm van etatisme afwijst. Ik denk dat het veel beter zou zijn om wat minder rigide te zijn wil je de LP ooit op een realistischer plan brengen. Zoals gezegd, ik koester veel sympathie voor de uitgangs[unten ervan, maar OMG wat zijn de onvervalste libertariërs rigide. Een islamiet is er flexibel bij (bij wijze van spreken).
Geld is alleen een ruilmiddel
Geld is alleen een ruilmiddel om goederen makkelijker te kunnen verhandelen, zo hoort geld te zijn !
Geld mag en kan geen goed zijn omdat er dan geen stabiele handel kan zijn en er weer macht vanuit gaat !
Geld moet iets zijn wat juist zelf geen waarde heeft maar wat een bepaalde waarde representeerd.
Met geld als goed kan men weer proberen geld extra te verdienen wat er dus niet is wat dus weer concentratie van macht geeft en dus weer corruptie in de hand werkt.
@ Messenger
Ad 1: een theorie met de minste uitzonderingen, dat tot de minste axiomata is terug te voeren, is doorgaans de beste. Als u agressief geweld oké vindt maar agressief geweld tegen uzelf niet, dan is dat een theorie met een uitzondering. Net zoals de de bewering: elke waarheid is subjectief behalve de waarheid dat elke waarheid subjectief is.
De kern is non-agressie. In het non-agressieprincipe zit het gehele libertarisme gevat. Eigenlijk is het libertarisme niets meer en niets minder dan het non-agressieprincipe.
Als u meer wil weten over de kern van de morele filosofie van het libertarisme dan zou ik u aan willen raden 'Het fundamenteel rechtbeginsel' van Frank van Dun te lezen.
Ad 2: het verschil is het gebruik van agressief geweld. Natuurlijk kent men in het libertarisme regels en rechtbanken. Wie heeft u ooit voor gehouden dat dit niet zo zou zijn. Het enige, echt het enige, wat wordt afgewezen is agressief geweld, een invasie van iemands of lijf of goed. Defensief is toegestaan. Het bepalen van huisregels is toegestaan. Het ter verantwoording roepen van mensen die de huisregels niet aanvaarden is toegestaan. Het bestraffen en uitsluiten van mensen die huisregels overtreden is toegestaan.
Bij een rechtstreekse democratie worden de rechten van degenen die een kwantitatieve minderheid vormen geschonden. Bij een directe democratie kan men, puur op basis van de hoeveelheid stemmen, doen aan inkomstenherverdeling, privilegering, etc. etc. Als de meerderheid geld van de minderheid wil dan is dat in een directe democratie mogelijk. In een samenleving met privaat recht, een vrije samenleving, zal men echter goederen of diensten moeten produceren die anderen willen hebben om aan geld te komen. Dit is, in tegenstelling tot democratie, bevordelijk voor een productieve economie.
Ad 3: En ik stel dat conflicten complexer zijn dan niet-conflicten. En geweldsnmonopolies leiden tot conflicten, aangezien de geweldsmonopolist de kosten van agressie af kan wentelen op anderen is de geweldsmonopolist meer geneigd om conflicten uit te lokken om vervolgens in zijn eigen voordeel te beslissen. Meer conflict = meer complexiteit.
Ad 4: Ik denk dat in een samenleving met privaat recht er veel minder mensen van anderen misbruik kunnen en zullen maken. Men kan zich geen inkomen bij elkaar stelen of stemmen. Men mag, in tegenstelling tot nu, ten alle tijde en in alle omstandigheden gediscrimineerd worden. Mensen mogen eisen stellen aan wie op hun grond, hun weg of in hun discotheek komt. Scholen mogen incompetente, luie of hondsbrutale leerlingen weigeren. Huiseigenaren mogen huurders weigeren. Enzovoort....enzovoort....
Als er een rechter aan te pas komt dan is er sprake van een misdrijf. Wat verstaat u onder profiteurs? Welke handelingen?
Ad 5a en 5b: Nee, geen anarchie, maar een échte rechtsorde. In tegenstelling tot de pseudo-rechtsorde die de rechtsstaat is. Nee, niet ieder voor zich. Ook in een private rechtsorde zullen mensen hun medemens helpen. Het enige wat ontbreekt is de legitimering van criminele activiteiten.
@ arno
"Geld is alleen een ruilmiddel om goederen makkelijker te kunnen verhandelen, zo hoort geld te zijn !"
Dan is vast zeer ingenomen met het monetaire beleid van de afgelopen 41 jaar. Want met uitzondering van de laatste 41 jaar is geld altijd een goed geweest met intrinsieke waarde of gedekt door iets met intrinsieke waarde. Tot 1971 was het niet mogelijk om geld zomaar geld bij te drukken. Overheden die dit wel deden veroorzaakten een enorme monetaire inflatie. Nee, geld is ook een goed en behoort een goed te zijn en zal in een vrije markt een goed zijn. Ik zou in een vrije markt geen non-goed als ruilmiddel accepteren. En met mij miljarden anderen.
"Met geld als goed kan men weer proberen geld extra te verdienen wat er dus niet is wat dus weer concentratie van macht geeft en dus weer corruptie in de hand werkt."
Integendeel. Het zijn juist de getallen die in de computer verzonnen worden die als geld dienst doen die corruptie in de hand werken.
"Geld mag en kan geen goed zijn omdat er dan geen stabiele handel kan zijn en er weer macht vanuit gaat !"
Met een iets waar iets van waarde voor te ruilen is zal altijd macht vanuit gaan. En dat wordt juist erger als dat iets uit het niets geschapen kan worden. Of als dat iets met dwang aan mensen opgelegd kan worden.
Ik sta voor een vrije markt en dus ook voor het recht van mensen om zelf te bepalen tegen wat zij een goed of dienst willen ruilen.
@oscar
Ad 1: accoord, het NAP als basis. Maar mijn vraag spitste zich toe op de -veel voorkomende- omstandigheid dat A vindt dat we linskaf moeten en B vindt dat we rechtsaf moeten. Met het NAP kom je dan niet veel verder. Ik voorzie Poolse landdagen.
Dat boek van Van den Dun wil ik lezen, maar ik heb hier naast me een stapel boeken liggen van meer dan een halve meter....
Ad 2: Ik zie en erken het probleem. Ik vind dit een erg lastig punt. En eigenlijk geldt dit voor het libertarisme in het algemeen, je kunt het niet iedereen naar de zin maken, maar een land moet wel geregeerd worden. We hebben het hier niet over een dorp in de oertijd met een stamoudste, maar over een samenleving die in dit kikkerland alleen al bestaat uit 17 miljoen zielen. Hoe wil je dat organiseren oscar?
Ad 3: Hiervoor geldt hetzelfde als bij 2. Ik begrijp je standpunt, maar of het in de praktijk werkbaar is? Ik heb zo mijn twijfels.
Ad 4: Onder profiteurs versta ik mensen die de kantjes er vanaf lopen, geen bijdrage leveren maar wel profiteren van wat anderen hebben bedacht, geproduceerd, tot stand gebracht. Handelingen kunnen legio zijn, bijvoorbeeld, er wordt een BBQ georganiseerd in de buurt en ieder wordt gevraagd iets mee te nemen. Een enkeling besluit niets mee te nemen, maar wel spijzen en dranken rijkelijk tot zich te nemen.
Ad 5a en 5b: echt Oscar, ik vind je rijkelijk naïef. Natuurlijk zullen er mensen zijn die anderen helpen, maar er zullen er ook zijn die zich alleen láten helpen. Dat geeft op termijn wrevel, onrust en verzet.
@ Conan op 25 juli, 2012 - 16:18
Dat komt omdat ik wat Oscar hier regelmatig neerpent absoluut niet serieus kan nemen, simpelweg omdat ik geen enkele connectie kan maken tussen wat hij schrijft en de werkelijkheid waarin we met z'n allen leven. En misschien komt dat wel omdat ik het niet begrijp, dat sluit ik zeker niet uit. Maar een ellenlange woordenbrei als het artikel hierboven zal daarin ook geen verandering gaan aanbrengen, evenmin als verwijzingen naar sites waar allerlei wilde theorieën uit de doeken worden gedaan. Als die theorieën zo briljant waren, was er vast al een samenleving geweest die e.e.a. succesvol in de praktijk had gebracht (en waar ik, als onnozele leek, dan ook van gehoord zou hebben) en stond iedereen te popelen om dat voorbeeld te volgen. Als niemand in pakweg vijftien regels kan uitleggen waar het om draait en hoe we daar op een realistische wijze kunnen komen, dan ben je mijn aandacht echt kwijt.
Alles wat ik hoor is hoe slecht dat vermaledijde socialisme wel niet is, en non-aggressie blabla, en libertaristische eilandjes kweken met gelijkgezinden, hetgeen op mij overkomt als het stichten van hippiekolonies vol Traumtänzer die nog geen 200m weg kunnen aanleggen tot ze op een eikel stoten die zijn stukje land niet wil afstaan, ook al bieden ze 'm 10 miljoen. Ja, en daar zit je dan met je libertarische pik in 't zand en stap je maar weer weemoedig op je luchtfietsje. Ja, het zou fantastisch zijn als we alleen maar vrijwillige verbintenissen zouden hoeven aan te gaan, but that ain't gonna happen anytime soon. Tot die tijd zal het passen en meten blijven, willen we met z'n allen voldoende schaalgrootte bereiken om e.e.a. een beetje draaiende te houden.
The idea of a private law society
Ik zal dit artikel van Hoppe maar even plaatsen omdat discussies over het libertarisch anarchisme altijd eindigen met de vraag: "Hoe ziet dat er dan uit?" Dit stuk van Hoppe is een poging de contouren daarvan te schetsen.
http://mises.org/daily/2265
@ messenger
Ad 1: u denkt erg collectivistisch. Als u linksaf wil dan zoekt u aansluiting bij mensen die linksaf willen en als u rechts afwil dan zoekt u aansluiting bij mensen die rechtsaf willen. Maar allemaal naar Groningen terwijl iets minder dan de helft naar Maastricht wil is onwenselijk. Ik voorzie dat alleen degenen die voordelen zullen behalen bij Poolse landdagen er aan deel zullen nemen.
Het boek van Frank van Dun is taai. Wellicht dat 'For a new liberty' van Murray Rothbard een minder moeilijke introductie is.
Ad 2: hoe kan u voor agressief geweld pleiten in een land met 17 miljoen mensen op een landoppervlakte van iets meer dan 33.000 km²? Heel veel mensen dicht op elkaar maakt non-agressie juist des te meer urgent. En wat te regeren als iedereen over zijn eigendom beschikt? Dan valt er niets te regeren. Dan is er zelfbestuur.
Over de uitwerking en organisatie van de samenleving gebaseerd op privaat recht verwijs ik u naar het werk van Hans-Hermann Hoppe.
Ad 3: Etatisme is in ieder geval in de praktijk niet werkbaar zonder bijzonder grote problemen. Dus laat ons libertariers als wij ooit tot secessie komen, dan laat ik u in uw in de praktijk werkbare staat der Nederlanden/Europese Unie. Mensen hoeven niet in een vrije samenleving te wonen.
Ad 4: Die profiteurs zijn in een etatistische samenleving beter af. In een vrije samenleving zullen deze mensen namelijk geen uitkering krijgen en de kans dat iemand hen in dienst neemt zal aanzienlijk kleiner zijn. Een vrije samenleving is een samenleving waarin gediscrimineerd kan worden en waar gediscrimineerd zal worden. Als je iemand vraagt voor de BBQ en iemand neemt niets mee, dan is hij gewoon niet welkom. Zo'n figuur ontzeg je eenvoudig de toegang tot de BBQ.
Ad 5a en 5b: Hoezo naïef? Zou u uiteen kunnen zetten waarom degenen die zich laten helpen, en profiteurs in het algemeen, een makkelijker leven zouden hebben in een vrije samenleving dan in een democratische, etatistische samenleving? Ik ben benieuwd, want ik ben er rotsvast van overtuigd dat profiteurs in een vrije samenleving, slechter zullen af zijn dan in een democratische staat.
@oscar
Ik laat de discussie nu even voor wat zij is en neem mij voor enkele door u gedane suggesties te lezen. Beloven doe ik echter niets, want dat zou onverantwoord zijn. Maar ik heb de intentie.
In elk geval wens ik uw partij veel succes op 12 september!
"Als die theorieën zo
"Als die theorieën zo briljant waren, was er vast al een samenleving geweest die e.e.a. succesvol in de praktijk had gebracht "
De vraag is natuurlijk, wat wil je? Wil je vrijheid? Of wil je dat de kutbuitenlanders oprotten om de AOW te redden, de EU opblazen en eens kijken wat Mark Rutte allemaal fout heeft gedaan?
De weerstand waar het Libertarisme volgens mij tegen aanloopt is dat mensen helemaal geen vrijheid willen, ze willen gratis geld. Of nog simpeler gezegd, mensen willen geen vrijheid, ze willen gratis bier en slavernij voor de bierbrouwers.
@ messenger
Heel goed. Alleen al voor de inzichten zal het goed zijn. Van belang is daarbij om in de economie (Oostenrijke School) verdieping te zoeken. Economie gaat namelijk over het menselijke handelen en het geheel aan goederen en diensten. Wie de economie gaat begrijpen, gaat het libertarisme begrijpen.
De LP is overigens niet mijn partij. Ik ben geen lid van de LP en ik heb bedankt voor het kandidaatschap voor de Tweede Kamer. Ik zal wel op de LP stemmen omdat ik de LP als de enige optie zie. Ik ben namelijk voor een vrije markt en ben van mening dan monopolies funest zijn. Ik hoop dat Toine Manders van de Libertarische Partij in de Tweede Kamer komt. Een keer wat anders dan al die corrupte patjepejers waarvan de één nog arroganter is dan de ander.
@ Oscar 23:26
Gaat u Messenger uitleggen hoe de economie werkt? Dat vind ik aardig van u, maar u moet - in alle bescheidenheid - ook weten wanneer u even beter stil kunt wezen.
Ik kan me ook vinden in de verbazing (of ergernis) aan de rigiditeit van uw libertarisme. Er zijn slechte vormen van collectivisme en goede vormen van collectivisme. Goede vormen zijn bijvoorbeeld de totstandkomeng van polders met behulp van democratische waterschappen en alle regelgeving van afwatering die daar bij hoort. Goede vormen zijn bijvoorbeeld het Kadaster die de plicht heeft om grondbezit nauwkeurig te registreren, of boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, zodat disputen over grondbezit en goed nabuurschap geregeld kunnen worden en er (bestaans)zekerheid is. Goede vormen van collectivisme zijn aandelenbeurzen, met alle bijkomende regelgeving van dien. Weginfra heeft simpelweg ook baat bij collectivisme als dat als gemeengoed wordt gezien. et is echt geen doen om nog een nieuwe snelweg in Nederland aan te leggen, als we voor de rigide vorm van libertarisme gaan. Dan kunt u wel zuiver in de leer zijn, maar iedereen staat dan in de file als gevolg daarvan of nieuwe snelwegen krijgen vele haakse bochten net als in de middeleeuwen.
Dat heeft geen toekomst en past ook niet bij de Nederlandse gechiedenis. Vind ik alle vormen van collectivisme nu opeens goed en ben ik een socialist? Ik dacht het niet.
@ tipo
Met collectivisme wordt niet bedoelt: iets in groepsverband regelen. Collectivisme is per definitie een vorm van onteigening. Met een groep mensen een weg aanleggen en daarbij grond van een boer opkopen is bijvoorbeeld geen collectivisme. Met een groep mensen die boer om zeep helpen en zijn grond inpikken is dit echter wel.
Ik wijs enkel het schenden van iemands lijf of goed af.
De libertarische partij en
De libertarische partij en zijn promotors zijn net zulke idealisten als de communisten van de bestaande partijen in dit land.
Ik hou het op de 'realisten' en ik hoop velen met mij om te trachten te redden wat er nog te redden valt en omdat ik niet medeplichtig wil zijn aan landverraad.
Van het libertarisme valt
Van het libertarisme valt heel wat te leren. Alleen kent het libertarisme de mens niet. Dus kan het politiek nooit lukken en geeft het bij uitvoering een ramp als andere utopieën. Dat hebben de libertariëers dan zelf niet eens verdiend in wat ik noem hun onnozelheid. Dat ze op veel een heldere kijk hebben en daarom hun ideeën van positieve invloed kunnen zijn, wil ik wel erkennen. Maar de totalitaire visie moeten ze beslist laten varen.
@ Bes Tolen
"Van het libertarisme valt heel wat te leren. Alleen kent het libertarisme de mens niet."
Juist omdat libertarische denkers de mens kennen valt er heel wat te leren. De ramp is er juist wanneer criminelen bekleedt worden met door het volk gelegitimeerde staatsmacht. Dan ontstaan er massaslachtpartijen en de ene economische crisis na de andere.
"Maar de totalitaire visie moeten ze beslist laten varen."
Hier en daar een roofoverval is oké? Af en toe een verkrachting moet kunnen? Iemand die niet schuldig is aan welke onteigening dan ook in elkaar slaan, ontvoeren en opsluiten tussen verkrachters en moordenaars zo nu en dan is goed te doen?
U staat agressief geweld voor. Ik neem aan dat u het dan ook wel een goed idee zult vinden als er agressief geweld tegen ú gebruikt zou worden....