Een stabiel kabinet?

We zullen het op zelfspot houden dat de redactie van de Dagelijkse Standaard haar wenskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV als ‘DDS-1’ aanduidt. Dat veronderstelt dat er nog heel wat van die kabinetten gaan komen, zoiets als Balkenende-IV of Martens-VII. Dat zal toch niet echt de bedoeling zijn. Maar de verwachting (hoop) is wel dat het komende minderheidskabinet daadkrachtig zal zijn. Bovendien lees ik steeds vaker dat dit kabinet ‘stabiel’ zal zijn. Er wordt dan op gewezen dat veel meerderheidskabinetten (zie al die Balkenendes) de rit niet hebben uitgezeten en dus evenmin het predikaat ‘stabiel’ kunnen opeisen. Als het komende kabinet-Rutte het drie jaar zou uithouden, zou dat al ‘stabiel’ kunnen worden genoemd. 

Zo kun je het inderdaad bekijken, al is dit wel heel minimalistisch geredeneerd. Daar heb ik op zichzelf geen bezwaar tegen (als het om kabinetten gaat, ben ik voorstander van minimalistische verwachtingen), maar het is de vraag of je de stabiliteit van een kabinet wel moet afmeten aan de levensduur. Er zijn kabinetten geweest die goed op de winkel hebben gepast en vier jaar bleven zitten (het kabinet-De Jong), maar het vechtkabinet van Joop den Uyl heeft het ook bijna vier jaar uitgehouden, en dat was dacht ik minder stabiel. Het zorgde voor ‘tweedracht in de samenleving’, al is dat meestal een linkse en geen rechtse klacht (volgens Hans Wiegel was dat kabinet een ramp voor het land en een feest voor de oppositie).

Kan een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV stabiel zijn? Misschien wel. Het kan best enige jaren zitten, vooral als de linkse oppositie ertegen te hoop loopt (wat verwacht mag worden). Juist omdat het op een minimaal draagvlak in het parlement steunt, is de kans aanwezig dat de fractieleiders de troepen disciplineren en bij elkaar weten te houden (wat de positie van het parlement verzwakt en de achterkamertjespolitiek versterkt). Het kabinet-Van Agt-Wiegel heeft laten zien hoe dat kan. Zelfs het opstappen van de minister van Financiën Frans Andriessen werd moeiteloos overleefd. Maar dat was dan ook een kabinet om ‘erger’ (Den Uyl-II) te voorkomen. Verder heeft dat kabinet niet veel gedaan, waarbij de overheidstekorten opliepen. Misschien was dat wel een stabiel kabinet, maar aan de stabilisering van de overheidsfinanciën (en daarmee de nationale volkshuishouding) droeg het weinig bij.

Dat laatste wil DDS-1 nadrukkelijk wel gaan doen. Er moet ‘daadkracht’ komen, dat wil zeggen: er moet bezuinigd worden. Dat zal niet meevallen, gezien het te verwachten verzet van de (linkse) staatsbureaucratie, maar kan de rechtse eenheid ook versterken. Laten we aannemen dat dit inderdaad gaat lukken, wie mag dan het succes gaan claimen? In 1986 claimde Lubbers dat, tot ergernis van de VVD. Die ergernis leidde in 1989 tot de val van Lubbers-II, waarna Lubbers in Lubbers-III nog eens heel stabiel de rit uitzat met de PvdA van Wim Kok, die vervolgens superstabiel in Paars-I en Paars-II acht jaar premier was (een saaie, gelukkige en welvarende tijd) en rustig kon voortbouwen op het economisch herstelbeleid dat onder Onno Ruding was ingezet.

Is zo’n succesverhaal weer mogelijk? Je weet nooit, de wonderen zijn de wereld niet uit en Nederland is – hoe instabiel de politiek ook is – een stabiel land. Maar is de PVV zo genereus dat zij een succesvol beleid van VVD en CDA blijft steunen als dat betekent dat die laatste partijen weer in de opiniegunst gaan stijgen en zijzelf moet inleveren? De stabiliteit van een kabinet wordt uiteindelijk vooral bepaald door de vraag in hoeverre de deelnemende partijen elkaar de mogelijke successen gunnen. Van de PVV – die binnen de gevestigde orde te boek staat als een rancunepartij – vereist dat een extreme zelfbeheersing. Anderzijds: misschien hopen VVD en CDA er wel op dat de PVV in dat geval aan de eigen rancune ten onder gaat en alsnog verdampt.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

7 reacties

  1. Jan

    @Toetssteen
    Twee jaar geleden stond het CDA op 40 zetels in peiling en Verdonk op 20 zetels. De huidige politiek (en de kiezer) is nu eenmaal erg veranderlijk. Daarom is 12 jaar vooruitkijken gewoon niet reeel.

  2. toetssteen

    @JF Bessling
    Genoten van uw betoog. Voor 100% mee eens.

  3. toetssteen

    Tuurlijk Jan, alles kan zelfs morgen al anders zijn. Misschien hebben ze dan 85 virtuele zetels……

  4. Jan

    @tipo

    Zoals je al zegt: “op dit moment”. 12 jaar vooruit kijken in de politiek is erg ver. Over 4 jaar kan alles alweer anders zijn.

  5. tipo

    Vergeet niet hoe rancuneus het CDA naar de PvdA toe is op dit moment. Het enige wat voor alledrie de partijen telt, is dat de PvdA nooit meer regeert. Dat maakt DDS-1, DDS-2 en DDS-3 de komende 12 jaar zo stabiel.

    De voorlopige stabiele stand is:
    VVD 31 zetels
    PVV 31 zetels
    CDA 19 zetels
    totaal DDS-1 coalitie: 81 zetels
    http://www.ad.nl/ad/nl/1000/Nieuws/article/detail/504589/2010/08/12/VVD-en-PVV-even-groot-in-peiling.dhtml

  6. J.F.Besseling

    De PVV een rancune partij? Een gevaar voor de rechtsstaat?
    Wie hebben de onbeheerste immigratie toegelaten, i.h.b. van hen die hier onze grondwet met voeten treden? Wie hebben de verantwoordelijkheid voor ons onderwijs uit handen van de leraren genomen en onder bevel van overdreven gehonoreerde vriendjes als managers gebracht? Wie hebben onze krijgsmacht op ‘missions impossible’ gestuurd om bij buitenlandse collega’s indruk te kunnen maken? Wie hebben de sociale voorzieningen ondergebracht in wetten als de AWBZ en de Wajong, waar geen begroting voor is te maken? Wie hebben toegestaan dat de opleiding van medische specialisten zodanig van een numerus clausus werd voorzien, zodat we nu maar de helft van het aantal specialisten per persoon hebben, waar men in de meeste beschaafde landen over beschikt?
    Kortom, het schromelijk tekort schieten van de gevestigde partijen heeft bij vele kiezers ongetwijfeld rancune opgewekt, maar de PVV mag de misstanden toch wel benoemen zonder van onvruchtbare rancune te worden beticht. Ik neem aan dat Geert Wilders zijn 23 fractiegenoten hard aan het werk heeft gezet om voorstellen voor te bereiden die rommelige wetten rotzooi (zie de wet op het voorgezet onderwijs) op te ruimen.

  7. toetssteen

    @Jan
    Meen niet dat ik het ontkend heb. Echter, als bepaalde zaken zeer goed bevallen( belastingverlaging en wegsnijden van overtollige ambtenarij), zou het zomaar kunnen zijn dat de werkende burger geen moeite heeft om het juiste hokje in te kleuren.
    Vind dat rode potlood overigens suggestief, kan dat ding niet gewoon zwart?

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.