Het nieuwe flexibele antwoord van de NAVO

Volgens secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen was de NAVO-top in Wales de belangrijkste van de laatste kwarteeuw.

Dat de Deense NAVO-chef de bijeenkomst reeds bij het begin als ‘historisch’ betitelde, en daarmee niet alleen ver voor de troepen, maar ook ver op de historici vooruit liep, was begrijpelijk. Niemand had nog maar een half jaar geleden voorzien dat Vladimir Poetin de Krim zou inlijven en met zijn intimidatiepolitiek tegenover Oekraïne ook de hele veiligheidsstructuur in Europa zou uitdagen. Daar komt de opmars van de jihadisten van ISIS nog bovenop. Beide ontwikkelingen vinden weliswaar buiten het verdragsgebied plaats, maar van het Atlantisch Bondgenootschap wordt een antwoord verwacht. Een antwoord dat niet anders dan flexibel kan zijn, maar dan wel heel anders dan de strategie van de flexible response uit de Koude Oorlog. Toen moest de Sovjet-Unie in het onzekere worden gelaten of en wanneer de NAVO tot de inzet van kernwapens zou overgaan. Nu weten de Russen al dat het Westen over Oekraïne zeker geen oorlog gaat voeren, maar Poetin moet wel aan het verstand worden gebracht dat hem een keur van strafmaatregelen wacht als hij verder gaat met zijn destabilisatiepolitiek. Wat lastig genoeg is, want tegen de ‘groene mannetjes’ die de Krim hebben ingenomen is het moeilijk vechten en Moskou ontkent domweg elke interventie in Oekraïne. Of geeft anderen de schuld. De ‘fascisten in Kiev’, of de EU, of de NAVO die volgens Moskou tegen alle afspraken (van twintig jaar geleden) in naar de grenzen van Rusland is opgeschoven. Een NAVO die een slapend bestaan leidde, maar dankzij Poetin weer tot leven is gewekt.

NAVO-chef Rasmussen versterkt dat beeld van een tot voor kort wat suffige organisatie door de top in Wales bij voorbaat tot een van de belangrijkste in de Atlantische geschiedenis te bombarderen. Alsof de NAVO, die tijdens de Koude Oorlog geen schot had gelost, in de jaren negentig niet twee oorlogen op de Balkan heeft gevoerd, waarbij het tijdens de laatste dagen van de Kosovo-oorlog – waar het Kremlin tegen was en achter het Servische broedervolk stond – bijna tot een confrontatie met de Russen kwam. Met diezelfde Russen was in 1997 een aparte strategische deal gesloten, ook niet onbelangrijk. Zoals de uitbreiding naar Oost-Europa in 1999 en later in 2004 een gevaarlijk machtsvacuüm opvulde en een bijna geruisloze bijdrage leverde aan de Europese stabiliteit. Wapenfeiten waarmee de NAVO met opzet nooit echt te koop liep, om de Russen niet te veel aan het verlies van hun Sovjetimperium te herinneren. En over visie gesproken: halverwege de jaren negentig voorspelde de toenmalige secretaris-generaal Willy Claes al dat de islam weleens de grootste vijand van het Westen kon worden. De Belgische socialist was maar kort NAVO-chef, en moest na een jaar aftreden vanwege een helikopterschandaal. Zeg niet dat ze op het NAVO-hoofdkwartier niet hebben opgelet, er werd in Brussel al over mogelijke vijanden nagedacht toen Mohammed Atta c.s. nog op vliegcursus moesten.

Ook de NAVO-top in Boekarest in maart 2008 zou ik niet willen vergeten. Daar blokkeerden Duitsland en Frankrijk een lidmaatschap van Georgië en Oekraïne, opnieuw om Moskou niet voor het hoofd te stoten. Wat de Russen overigens niet verhinderde om die zomer aan de vooravond van de Olympische Spelen in Beijing de Kaukasus over te trekken en de jonge president Micheil Saakasjvili een lesje te leren. De pro-westerse president zou ‘te ver’ zijn gegaan met het uitdagen van Moskou en zag een deel van zijn  land bezet worden. Dankzij bemiddeling van de Franse president Nicolas Sarkozy kwam het tot een vergelijk waarbij de inname van de hoofdstad Tbilisi werd voorkomen, waardoor er nu door Georgië een ‘rode lijn’ loopt die Poetin niet mag overschrijden en die de NAVO niet kan en hoeft te verdedigen (want geen verdragsgebied).

Het vermoeden bestaat dat het Westen met zo’n uitkomst voor Oekraïne best zou kunnen leven. De Krim en Oostelijk Oekraïne worden al als verloren beschouwd. Weliswaar was de Oekraïens president Petro Porosjenko in Wales aanwezig (Poetin niet, al hing zijn schaduw overal), en mag het Oekraïense leger ook op westerse steun rekenen, maar het NAVO-lidmaatschap zit er voor Kiev niet in. In Wales ging het er om de nieuwe Oost-Europese leden zekerheid te bieden, te beginnen bij de Baltische republieken die zich met al die Russische minderheden binnen hun grenzen het meest bedreigd voelen. Ter geruststelling bracht Barack Obama een bezoek aan Tallinn, de hoofdstad van Estland. Ook komt er een snel inzetbare eenheid, en het is de bedoeling is dat de NAVO troepen in het Balticum stationeert. Aan de grens met Rusland dus. De hoop is dat het niet echt tot een gewapende confrontatie zal komen, omdat Moskou bij het intimideren van Oekraïne nu al vooral voor niet-militaire middelen kiest. Dat wil zeggen: er wordt vooral psychologische oorlogsvoering bedreven, vol propaganda en desinformatie, en af en toe bezetten Moskou-vriendelijke separatisten een gemeentehuis of een politiebureau.

Ik denk dat het nog te vroeg is om de betekenis van de NAVO-top in Wales vast te stellen. Als een start van morele herbewapening was het een succes. Het Bondgenootschap trad opvallend gesloten op, waarbij Duitsland en Frankrijk in het Atlantische gelid stonden. Dat is weleens anders (Irak!) geweest. Vooral de bondsregering ziet heel goed dat Poetin bezig is alle vertrouwensafspraken waarin de laatste veertig jaar is geïnvesteerd (de Ostpolitik dateert al van de vroege jaren zeventig) op te blazen. Dat ondanks alle Putinversteher (onder wie de oud-kanseliers Helmut Schmidt, Gerhard Schröder en zelfs Helmut Kohl). Maar er blijft genoeg strategische onzekerheid over waarmee Moskou voor tweespalt kan zorgen. Dat betreft niet alleen Oekraïne en andere delen van het beoogde Novorossiya, maar ook het Midden-Oosten. Het idee is dat de NAVO de Russen ooit nog nodig kan hebben in de strijd tegen het moslimterrorisme, waardoor in Wales niet alle deuren naar Moskou zijn dichtgegooid. Dat laatste was toch al niet te verwachten, maar het idee dat de islam een veel urgenter en gevaarlijker tegenstander voor het Westen is dan Moskou, bleef ook in Wales hangen. 

Is dat wel zo? Wie het doet voorkomen dat de Russen ‘ooit’ nodig kunnen zijn in de strijd tegen de jihadisten, wekt zelf al de indruk het niet zo nauw te nemen met het begrip urgent. De dreiging van ISIS is nu, zoals de Russen ook nu aan de poorten van Donetsk rammelen en binnen twee weken in Lviv (aan de grens met Polen) kunnen staan. Poetin heeft zelfs al gedreigd richting Finland, waar weinig moslims zitten. Dat helpt niet echt in de strijd tegen het moslimterrorisme. Over de rol van NAVO-bondgenoot Turkije is in Wales weinig vernomen, maar Recep Tayyip Erdogan (de Turkse premier die nu zichzelf als president is opgevolgd) heeft een eigen speciale relatie met Poetin. Beide heren hebben eenzelfde leiderschapsstijl en houden er grote geopolitieke ambities op na, waarbij ze elkaar in de wielen kunnen rijden (in de Zwarte Zee, de Bosporus, de Kaukasus en Centraal-Azië), maar óók kunnen helpen. Werken de Turken aan de economische sancties tegen Poetin mee? Of gaan ze die net zo ondermijnen als ze ooit met het sanctieregime tegen Saddam Hoessein hebben gedaan? Hoe zit het met de Turkse rol in Syrië en de verkapte steun aan ISIS? Het zijn maar wat vraagjes, waar ze in Wales geen antwoord op hebben willen geven. Logisch, alle NAVO-partners bevinden zich nog in een heroriënteringsfase, waarbij de nieuwe bondgenoten van vandaag (zoals de Koerden) de lastpakken van morgen kunnen zijn.

Wat dat betreft vermoed ik dat de volgende NAVO-top nog historischer zal zijn dan die in Wales. Die staat gepland voor 2016, in Warschau, waar in 1955 het oude vertrouwde Warschaupact werd opgericht. Gevoel voor symboliek hebben ze wel, bij de NAVO. Dat zal ook nodig zijn, om alle leden bij de les te houden en helderheid te scheppen over wie de voornaamste uitdager is. (Volgens mij de diplomatieke ordeverstoorder Poetin, die formeel nog steeds strategisch partner is.) Morele herbewapening is een begin; de nieuwe strategie van het flexibele antwoord, die ook weer niet te flexibel mag zijn, moet nog komen.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

17 reacties

  1. Johannes N

    @Kees Rudolf

     

    Dat zei ik niet, en ik snap werkelijk niet hoe u dat erin kunt lezen. Het ging erover dat de Oekraine veel meer bij Rusland hoort dan bij Europa.

     

    Hoe zou u het vinden als Vlaanderen kiest voor aansluiting bij Nederland (democratisch en geweldloos) en Rusland vervolgens een coupe organiseert in Brussel, en probeert om Wallonie te laten aansluiten bij Rusland? Dat is ongeveer hoe het nu gaat.

  2. CDlogo

    Yep….. zo’n 75 jaar geleden was er ook zo een met gevoel voor symboliek………daarmee is het overigens heel naar afgelopen.

  3. Hilterman

    Er worden nogal wat verwijten richting Putin gemaakt door Dirk-Jan van Baar waarbij hij vergeet dat er met Putin duidelijke afspraken zijn gemaakt over het beperken van de Westerse invloed aan de oostgrens van de EU.

    die afspraken zijn vervolgens achteloos genegeerd door de heren, Verhofstadt, van Baalen en van Rompuy.

     

    Oekraine lid maken van de EU en daarna moeiteloos de NAVO binnenrommelen past daar zeker niet bij.

    Met de Krim is Oekraine van strategisch belang voor  Rusland. Geen zinnig mens gelooft dat Putin zijn toegang tot de zee via de Krim zo maar zal opgeven. Natuurlijk annexeert hij de Krim wanneer Oekraine tegen de EU en de NAVO aan blijft schurken. dat hij daarna nog verder gaat past helemaal bij zijn karakter van machtspoliticus.

    Putin laat zich niet intimideren door meneer Rasmussen. De Deen speelt een uiterst gevaarlijk spel met zijn oorlogszuchtige taal waaronder het instellen van een snelle interventiemacht. Strategisch heeft die interventiemacht geen enkele waarde tegeover een leger van 300.000 militairen met grote aantallen tanks en uitstekende MIGs die van de JSFs, zo die ooit gaan vliegen, een  lachertje maakt.

     

    In dit licht is het nog maar de vraag of de volgende NAVO top in Warschau zal plaatsvinden. Het kon daar wel eens warmer zijn over twee jaar dan voor een NAVO conferentie wenselijk is. 

  4. kees rudolf

    @de mol&cdlogo, om zieltjes te winnen voor het Poetinisme is toch iets meer nodig dan wat jullie en sommige anderen hier keer op keer ten beste geven. Jullie visie is doortimmerd, zoveel is zeker,  maar indachtig het gegeven dat de doortimmerdheid van een visie veelal eerder omgekeerd- dan recht evenredig is met het realiteitsgehalte ervan, ben ik toch niet al te zeer onder de indruk. Andersom zie ik ook wel dat er heel wat meer nodig is dan in kranten en zelfs hier op DDS te lezen is om jullie van het Poetinisme af te brengen. Uiteraard lezen jullie dat de stukken er af vliegen. Geen idee wat en waar allemaal, maar vast en zeker meer dan ik. Van mij uit dus geen poging om tegen jullie in te gaan argumenteren. Daar ben ik te lui voor, afgezien van dat ik niet weten zou waar te beginnen en of het ooit een eind heeft.

  5. Caroline

    Als ik zo zie wie er meedoen als beslissers daar, zie ik er eigenlijk niet één die zelf zelfs ooit ook maar een klapperpistooltje heeft afgeschoten. En die mensen komen dan bij elkaar om een oorlogsstrategie uit te zetten? ‘Als dat maar goed gaat’, zou Heer Bommel (Olivier B. uiteraard) zeggen.

  6. CDlogo

    ????????

     

  7. V.K.

    -Nou , hoe je het ook wend of keert, alles draait om om Erdogan met zijn leger, na ja bij Erdogan is het ook voor wat hoort wat.

  8. Moria de Quéribus

    @ Johannes N 00:37

    ‘de Oekraine, een niet-Europees volk waar we werkelijk NIETS mee delen’

    Uw begrip van ‘Europa’ en ‘Europees’ is een ander dan dat van mij, zoveel is zeker. 

  9. nog_1

    De NAVO heeft met Rusland een verdrag gesloten waarin stationering van NAVO-troepen in voormalige Oostbloklanden aan Ruslands toestemming is voorbehouden. 

     

    Maar, ja, er is tegenwoordig weinig zo onbetrouwbaar dan de NAVO. 

     

     

  10. Bes Tolen

    Je ziet overal dubieuze of slechte en zelfs totaal verwerpelijke oordelen. Zo is mijn ervaring is dat aan de kwaliteit van de rechtspraak heel veel valt te verbeteren. Anders wat: er was eens een directeur-generaal van de belastingdienst, die bij zijn afscheid een toespraak hield. Zijn belangrijkste opmerking was dat van het personeelsbeoordelingsysteem geen hout deugde. Het systeem was al wel meer dan tien jaar in gebruik. Of het nog langer is gebruikt, weet ik niet. Maar het is wel een voorbeeld van hoe het in de praktijk toe gaat. Dat de hoogst verantwoordelijken geen werk maken van de nodige verandering. Zo lijkt het me ook bijzonder moeilijk werken in een organisatie als de NATO die waar ze de kans krijgt, in grofheden en afschrikking grossiert en blijkbaar nog steeds werkt aan haar bestaansrecht. En niet te vergeten haar omvang. Dat de (geo)politieke situatie kan veranderen en ook daadwerkelijk is veranderd, blijkt niet uit het gedrag van de NATO. Europa zou klaar moeten zijn met de NATO. Ervaren bekwame politici hadden al lang tot een meer gezonde samenwerkingsvorm moeten komen. Met straks landen als Polen, Litouwen en wellicht Oekraïne als favorieten van Amerika (en Engeland) staat het er ongunstig voor. Eerder waren de Bosnische moslims en die uit Kosovo (de Albanezen) al favoriet. Europa onderworpen aan het Anglo-Amerikaanse belang. En dat ziet er zo niet al te fris uit. 

     

  11. Johannes N

    @Moria de Quéribus

     

    De Oekraine is geen lid van de EU, geen kandidaat-lid van de EU, geen lid van de NAVO, en de inwoners spreken Russisch… Sorry, “Oekraiens”, waarvan we moeten geloven dat het een andere taal is dan Russisch. Dat is een beetje zoals Vlaams anders is dan Nederlands, maar hee, details.

     

    Onze verantwoordelijkheid voor dit land is 0,0. Maar hee, laten we kijken hoe dit onzalige plan afloopt als het daadwerkelijk doorgaat. Eens kijken of “Europa” (de inwoners!) nog steeds zo enthousiast zijn voor de strijd tegen Poetin als we allemaal in de kou zitten.

  12. kees rudolf

    @johannesN, en meen jij dan dat, omdat het Vlaams niet zo veel verschilt van het Nederlands, en omdat er in sommige delen van Vlaanderen heel wat Nederlanders zijn neergestreken, Nederland het recht heeft om in Vlaanderen de lakens te gaan uitdelen, onverschillig of de Vlamingen dat zelf willen?

  13. de_mol

    En meen jij dat het ok is dat neo nazi’s een geweldadige coup plegen in Brussel en daarna de inwoners in Vlaanderen die daar niet zo blij me zijn mogen platbombarderen? En dan ook nog verontwaardigd zijn wanneer die hulp uit Nederland krijgen om zich te verdedigen?

  14. de_mol

    ontkent domweg elke interventie in Oekraïne.”

    Ontkent? Laat nou eerst eens bewijs zien van interventie. Of bedoel je dit?:

    Oekrainse vlaggen op vermeende Russische tanks

     

    want tegen de ‘groene mannetjes’ die de Krim hebben ingenomen”

    Er is geen enkel mannetje die de krim heeft ingenomen.

     

    Na de valse coup op het Maidan plein met ‘Fuck the EU’ Victoria Nuland’s ‘we are in play…’, waar ze wel even uitlegde wie wel (Yatsenjuk) en niet in de nieuwe regering mochten plaatsnemen, was het tijd voor een frontale aanval tegen Russen en Russengezinde oost Oekrainers, door ze te dreigen met het verbieden van Russisch als taal, en het gillen van ‘genocide’ tegen deze mensen, oa. door Timoshenko. Onder die dreigingen besloot de overweldigende Russische meerderheid van de Krim tot een referendum, beschermd door de aanwezigheid van maximaal 24.000 Russische troepen die daar al gelegerd waren conform een contract tussen Rusland en Oekraine tot 2050, om de Russische schepen van de zwarte zeevloot in de haven te beschermen. Aangezien de overgrote meerderheid op de Krim Russen zijn, was de uitslag te voorspellen: de autonome provincie Krim wilde niet langer onderdeel zijn van het vijandige Oekraine, nadat zij administratief door Oekrainer Chroestjev in de Soviet tijd van Rusland werd weggetrokken en bij Oekraine gevoegd. Toen de muur viel was Rusland failliet, dus toen vonden de Krimmers het wel een ok idee om bij Oekraine, dat er toen beter voor stond, te blijven. Die domme beslissing is met het referendum recht getrokken. Geen mens wil samenwonen met mensen die hen naar het leven staan.

     

    snel inzetbare eenheid”

    Dat is een eufemisme voor “Blitzkrieg”.

     

    Voor de rest ga ik maar niet in op dit kromme artikel.

  15. toetssteen

  16. Bes Tolen

    Johannes N. Zowel Russen als Oekraïners voelen zich Europese volken. Dat is dus geen criterium. Overigens hebben de Russen en de Oekraïners, eigenlijk is dat onderscheid hier niet eens op zijn plaats, in de middeleeuwen heel wat te verduren gehad van andere volken van Aziatische oorsprong. Als de Russen dus inclusief de Oekraïners daar niet goed waren uitgekomen, waren West en Midden Europa ook van de kaart geveegd. Een paar keer was het trouwens bijna zover. De Hunnen kwamen tot in Oost Frankrijk (451), de Tataren tot Krakau (1241, toen nog een Duits sprekende stad). [De Turken, ook Aziaten van oorsprong,  kwamen tot Wenen maar die zaten toen -1683- al lang in het huidige Turkije en hun route liep niet via Rusland.]  

  17. Johannes N

    Volgens zerohedge (http://www.zerohedge.com/news/2014-09-07/europe-goes-all-will-sanction-rosneft-gazprom-neft-and-transneft) worden er sancties voorbereid tegen de grote energie-bedrijven van Rusland. Ik vraag me zeer sterk af of de 500 miljoen inwoners van de EU de voorkeur geven aan een uiterst koude winter boven het verdedigen van de territoriale grenzen van de Oekraine, een niet-Europees volk waar we werkelijk NIETS mee delen.

     

    Ik kan u mijn insteek vast geven: ik heb liever gewoon de kachel aan. Of de Oekraine vanuit Moskou of Kiev geregeerd wordt kan me werkelijk niet roesten. Wat mij betreft krijgt Moskou het helemaal in handen. Is ook handiger qua energietransport, dan zit er alvast een land minder tussen.

     

    Hee, en get this: het is voor de inwoners van de Oekraine waarschijnlijk ook veel beter om bij Moskou te horen, die hebben namelijk wel geld en energie!

     

    Oh, en van Baar? Engelbart? Alle doden die deze winter in Europa gaan vallen door bevriezing komen op JULLIE conto met je oorlogszuchtige insteek. Dat je het maar weet.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.