Doorstart voor het pensioenstelsel

Er wordt al heel lang voortdurend gesteggeld over ons pensioenstelsel. Het is tijd voor een doorstart.

Het kan verkeren. Op 26 september meldde ik dat ik mijn laatste column voor De Dagelijkse Standaard had geschreven. Maar zie, in de nieuwe opzet van de site kan ik ondanks het verdwijnen van de Finance-rubriek toch met een regelmatige column komen. En uiteraard zal die vaak over financieel economische thema’s gaan. Ik ben erg blij met deze doorstart en dank de redactie hiervoor. Doorstarts zijn belangrijk. Uit doorstarts kunnen de mooiste dingen voortkomen.

Dat zou ook kunnen gelden voor ons pensioenstelsel. Daar is al geruime tijd voortdurend gesteggel over. Vooral over hoe de waarde van die fondsen verdeeld moeten worden over de verschillende leeftijdsgroepen. Ons collectieve systeem is voer voor een generatieconflict. Centraal in die strijd staat de rekenrente die pensioenfondsen moeten gebruiken om hun toekomstige toezeggingen te waarderen. In een schrijven van 30 september aan staatssecretaris Jetta Klijnsma bepleitte het CDA dat pensioenfondsen een hogere rekenrente zouden mogen gebruiken. Dat was tegen het zere been van de jongeren. Een hoge rekenrente is namelijk niet in hun belang maar wel gunstig voor de huidige ouderen. Dat zit zo. Wanneer de rekenrente hoger is, wordt de (huidige) waarde van de toekomstige verplichtingen lager. Afgezet tegen de huidige waarde van de beleggingen van het fonds, wordt de zogenaamde dekkingsgraad gunstiger. En dat betekent dat het fonds ruimhartiger kan zijn met uitkeringen aan huidige gepensioneerden. Als dat onverhoopt te genereus gebleken mocht zijn, hebben de oudjes daar geen last van. Die zijn ondertussen dood en begraven. Maar de jongeren van toen zien dat er niet genoeg in de pot meer zit om hun nog een fatsoenlijk pensioen te geven.

Maar evenzogoed kun je ook zeggen dat werken met een (te) lage rekenrente in het belang is van de jongeren. Een lage rekenrente leidt tot een lage dekkingsgraad waardoor de fondsen gaan korten op de uitkeringen aan huidige ouderen. Gunstig voor jongeren want er blijft meer in de pot voor hen. Voor jongeren is een lage rekenrente op korte termijn overigens ook niet direct gunstig omdat premies moeten worden verhoogd of omdat de pensioenopbouw minder hard gaat. Maar dat kan natuurlijk worden gecorrigeerd als later zou blijken dat we veel te bangig, krenterig en conservatief zijn geweest wat betreft die rekenrente. Voor de ouderen zou dat inzicht uiteraard te laat komen. Zij zijn zoals gezegd dood en begraven.

Nu is het natuurlijk zo dat de rente door allerlei oorzaken heel laag staat. Dat betekent dat de rekenrente die pensioenfondsen wettelijk moeten gebruiken laag is. Maar pensioenfondsen beleggen natuurlijk niet alleen in spullen met lage renteopbrengsten zoals staatsobligaties, maar ook in aandelen en andere zaken. Hierdoor kan het werkelijk gerealiseerde rendement veel hoger zijn dan de gebruikte rekenrente. Dat is zoals gezegd in het belang van de jongeren. Kort samengevat heeft de gehanteerde rekenrente dus invloed op de verdeling van de waarde van de pensioenfondsen over de generaties.

Maar er is meer aan de hand. Los van de hoogte van welke rekenrente dan ook, de opbouw van iemands pensioenaanspraak vertoont een patroon dat niet aansluit bij de logica van de wetten van de samengestelde rente. Uitgaande van veertig jaar pensioen opbouwen en een rendement op de ingelegde premies van 4%, zou iemand na 20 jaar al op zo’n 70% van het maximaal te bereiken pensioen na veertig jaar premies betalen moeten zitten. In de praktijk is dat echter lager. Het klinkt wellicht onlogisch dat iemand halverwege de carrière al op 70% van het maximaal te bereiken pensioen kan zitten maar dat is het allerminst. De premies die in de vroege jaren worden ingelegd hebben veel langer de tijd om te renderen dan de later ingelegde premies. Daarom zouden die op jonge leeftijd ingelegde premies meer gewicht in de schaal moeten leggen dan later ingelegde premies. Dat doen ze in het huidige stelsel echter niet. In de realiteit van vandaag is het omgekeerde het geval. Dat is oneerlijk tegenover hen die om welke reden dan ook niet de volle rit uitzitten bij een bepaald pensioenfonds. Erger nog dan oneerlijk, het is wiskundig volstrekt onlogisch en bizar. Het systeem is actuarieel niet neutraal zoals ik ooit eerder schreef.

Zelf ben ik oud noch jong. Ik ben er als objectief columnist uiteraard niet op uit welke partij dan ook onheus te bevoordelen of te benadelen. Maar wel wil ik me hier nogmaals aansluiten bij de steeds luidere oproep voor een doorstart van ons pensioenstelsel.

Ewoud Jansen is econoom en publicist. Volg hem op Twitter.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

4 reacties

  1. M. Brandenburg

    Het Chileense model één op één kjopieren, geen ruimte laten voor plitici om bepaalde zaken aan te passen, maar gewoon één op één kopieren, tot op de wijze van invoering. Het mooie is dat met het Chileense model er voor werkenden niet eens meer een reden is om een AOW te hebben. Immers het eigen pensioen rendeert zoveel dat die AOW niet nbodig is, en men zonder inkomensterugval(ook niet die onzin verhlaen van dat je op je 60ste niet meer zobveel geld nodig hebt)  van de oude dag kan genieten. Hoeveel men opbouwt is een eigen beslissing, met een minimale inleg van 10% van het salaris. Een ieder die werkt(dit gebeurd vooral op jongere leeftijd legt duis minimaal 10% van zijn inkomen in het persoonlijke pensioen. Hoe dat verder wordt opgetuigd is aan de persoon, echter één ding is heel duidelijk, het is veel goedkoper dan het geweldige Nederlandse systeem, en het levert veel meer pensioen voor een ieder op! Waarbij de overheid zich niet bemoeit met een opgelegd inkomen van 70% middelinkomen, maar je gewoon 130 % laatst verdiend kan opbouwen indien gewenst. Waarbij het geld ook 100% van jou blijft ook bij overlijden, waar het geld naar de nabestaanden gaat die het mogen gebruiken voor pensioen, of voor levens onderhoudt!

  2. Bes Tolen

    Op het moment dat iemand pensioen krijgt, moet er voldoende kapitaal aanwezig zijn om hem/haar voor de rest van het leven van pensioen te voorzien. Dat wel met inachtneming van een toevoeging van het jaarlijkse rendement. vanaf de pensioengerechtigde leeftijd. Als het eerste, dat voldoende kapitaal, al niet deugt dan gaat een pensioenfonds niet vrij uit. Er moet dan wel een heel duidelijk te kwantificeren buiten het pensioenfonds gelegen reden zijn, die vrij recent is ontstaan, wil het pensioenfonds vrij uit gaan. Dus moet men eerst maar boven tafel brengen of er en welke pensioenfondsen zijn, die tekorten hebben van dien aard. De jaarlijkse toevoeging van rendement is dan nog een punt. Als die onvoldoende is, moet er een duidelijke verklaring zijn. Elke toevoeging of onttrekking moet uiteraard kwantitatief verklaard kunnen worden. Met daarop een kwalitatieve beoordeling. Voor het overige zijn er factoren, die grotendeels of helemaal zijn te voorzien. Daartoe behoort ook het dat de levensverwachting omhoog gaat. Toch wordt dat door (zogenaamde?) deskundigen genoemd als een oorzaak van een tekort aan opbouw van vermogen. Dan vraag ik me af waar men, dat zijn de verantwoordelijke pensioenfondsen en hun toezichthouder(s) mee bezig zijn. Ik wil wel eens weten op welke punten ze stelselmatig tekort schieten.

    Blijft natuurlijk die rekenrente. Veroorzaakt door Amerika. Om wel heel dubieuze redenen. Het is uiteindelijk de politiek, die mijns inziens algemeen faalt in de westerse wereld. Machtsfactoren en totaal onvoldoende kritiek, laat staan correctie, hierop spelen de belangrijkste rol. Op die manier kunnen we niet verder met elkaar. Dus zullen we een heel andere politiek met een heel andere instelling moeten verkrijgen. Dat gaat niet gebeuren. De poltiek en de bevolking gedragen zich zonder inzicht in de politieke problematiek in alle opzichten als al te lankmoedig. Het is als de huidige Nederlandse regering met een falende justitie waar er ruimte ontstaat in de Nederlandse gevangenissen omdat het Openbaar Ministerie laat afweten. Die laat weer mee, lees mee, om andere factoren binnen de overheid laten afweten. Enzovoort. Gevangeniscellen worden nu verhuurd aan Noorwegen. Wel ja. Het gaat er steeds meer op lijken, dat pensioenfondsen ook die richting op gaan. De eigenlijke bedrijfsuitoefening gaat onder de huidige toestand met daarbij de vooringenomenheid in de poltiek en van luidruchtige opiniemakers, lijden. De vraag is wie de grote profiteurs worden. Als dubieuze advieskantoren bijvoorbeeld uit Amerika. (De vraag is op gegeven ogenblik wat er nog echt van het pensioenfonds is.). (Naast allerlei politiek correcte toestanden al bij de pensioenfondsen zelf waarvan APG/ABP al een voorbeeld is. Die belemmeren ook goed functioneren.). Het komt me voor waar al sinds jaren het werkelijke rendement op een hoog niveau ligt, er de mensen met ingegaan pensioen tekort wordt gedaan. De problematiek voor jongeren ligt heel anders. (Die hebben trouwens nog nauwelijks enig vermogen ingebracht.). Als die van de verschillende leeftijdscategorieën onvoloende tot niet in kaart wordt/is gebracht, leidt dat uiteraard niet tot een eerlijke oplossing van zich voordoende al dan niet vemeende problemen. Voor de heel jonge categorie van werkers geldt dat hun gang van zaken in de toekomst niet erg valt te overzien. Een pensioenfonds moet wel werken met gegevens, die nu beschikbaar komen maar de maatschappeijke situatie zal in de loop van enkele decennia sterk veranderen. Dat is van een heel andere orde dan nu voor de (bijna) gepensioneerden speelt  Als zodanig wil de politiek (in het bijzonder een pro-Amerikaanse partij als D66) daar blijkbaar niet aan. Dan verlang je naar een politiek en zeker een staatssecretaris, die de problemen uit zichzelf beter onderkent en over bezonken kennis van de materie beschikt.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

  3. dr.Kwast

    Wat is pensioen ?

    De AOW of de grijpstuiver die je als pensioen van het pensioenfonst krijgt.

  4. witwas

    Het is natuurlijk van de zotte dat we (buiten de C-polissen en eigen beheer) nog geen geïndividualiseerde pensioenopbouw hebben naar Chileens model. De € 3 miljard uitvoeringskosten die jaarlijks worden onttrokken aan de pensioeninleg zullen daar ongetwijfeld mee te maken hebben.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.