Liberalisme, globalisme en nationalisme

De snelle opkomst in Europa van nationale en eurokritische bewegingen stelt de gevestigde orde voor praktische en ook voor ideologische uitdagingen. Is het tijd om de ideologische veren eens goed op te schudden?

In eerdere analyses heb ik de standpunten van onder meer Front National (FN), Alternative für Deutschland (AfD), UKIP en de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo doorgenomen en deze vergeleken met opkomende Nederlandse partijen, zoals de PVV en Voor Nederland (VNL).

Hoewel de meeste eurosceptische partijen eensgezind zijn in hun afkeuring van de euro als eenheidsmunt en van de EU als superstaat, zie je dat deze partijen verschillen in hun oplossingen. Ook verschillen ze in de mate waarin ze zich links of rechts opstellen in het politieke spectrum.

Zo zien we bijvoorbeeld dat UKIP opkomt voor vrijhandel, maar op het punt van het vrije verkeer van personen (immigratie) een nationale invalshoek kiest. Dit is voor UKIP een belangrijke reden om uit de EU te treden: het immigratiebeleid behoort in hun ogen op het niveau van de natiestaat vastgesteld én uitgevoerd te worden; niet door ongekozen bureaucraten in Brussel.

Vergelijken we dit met het standpunt van Front National, dan zien we dat deze partij ook terug wil naar een nationaal immigratiebeleid, maar dat FN meer fundamentele kritiek heeft op neoliberalisme en globalisme. Zij willen een protectionistisch beleid voeren en handelsbarrières opwerpen tegen lage lonenlanden. FN wil ook wettelijk verplicht stellen dat Franse overheden Franse producten kopen (vgl. Buy American). Verder stelt Marine Le Pen dat met een eigen Franse munt het niet meer noodzakelijk is om te bezuinigen. Mijns inziens een illusie.

In mijn (liberale) ogen zitten er behoorlijk wat haken en ogen aan het economisch beleid van FN. Als alle landen dit zo gaan doen en de wereld valt terug in protectionisme, dan zal de wereldhandel afnemen, evenals de mondiale economische groei. Het zou de crisis verergeren. Ik sta dichter bij het standpunt van UKIP (vrijhandel, maar eigen immigratiebeleid) dan dat van FN (protectionisme). Overigens, niet alles hoeft altijd strikt ideologisch benaderd te worden. Zo zijn er praktische redenen te bedenken waarom vrij personenverkeer binnen de hele EU, inclusief het recht om overal te werken, een brug te ver is en schadelijke sociale gevolgen heeft voor West-Europa.

Discussies over globalisme en neoliberalisme vind ik altijd lastig, omdat het multi-interpretabele begrippen zijn. Er zijn weinig politieke partijen die openlijk neoliberaal zijn, is neoliberalisme niet eerder een maatschappelijk en economisch verschijnsel dan een politieke ideologie?

Afgelopen week las ik dit stuk van Ton Ribbens over neoliberaal “extremisme” in de zorg. Ribbens maakt een onderscheid tussen klassiek-liberalisme, waarbij de vrije keuze van het individu centraal staat, en neoliberalisme, dat in zijn ogen een vorm is van dictatuur. Ribbens meent dat de zorg in Nederland door het neoliberale beleid het exclusieve terrein is geworden van enkele grote zorgverzekeraars, die weinig kennis hebben van zaken. De echte stakeholders, zoals patiënten of artsen, hebben volgens Ribbens steeds minder in te brengen.

Een relevante discussie, want de SP heeft onlangs voorgesteld om de basisverzekering publiek te maken en 60% van de Nederlanders bleek dat voornemen te steunen. De zorgverzekeraars hebben zich kennelijk niet populair gemaakt de afgelopen jaren.

Nu ben ik zelf geen zorgdeskundige, maar ik weet wel dat sinds de invoering van Hoogervorst’s zorgstelsel in 2006 de kosten met een derde zijn gestegen, de bureaucratische chaos onbeschrijflijk is en de onvrede groot. Een kritisch debat is dan op zijn plaats. Ook als liberaal kun je nadenken over begrippen als globalisering, neoliberalisme, marktwerking, dominantie van enkele bedrijven, of een te grote verwevenheid van bedrijven en overheid. Te vaak zien we dat politici en bedrijven elkaar de bal toespelen, denk aan dikbetaalde bestuurder- of commissaris baantjes voor ex-politici.

De kern van het liberalisme is in mijn ogen de vrijheid en de verantwoordelijkheid van het individu; niet de vrijheid van grote bedrijven, overheden of kapitaalkrachtige partijen om hun wil op te leggen. Misschien zijn Nederlandse liberalen in slaap gesust door de “lachebekjes-cultuur” bij de VVD en de eeuwige beloftes (belastingverlaging!) van Mark Rutte. Wat dat betreft is een man als Frits Bolkestein een eenzame uitzondering: iemand die kritisch nadenkt over internationale ontwikkelingen, getuige ook zijn laatste artikel op Jalta (zie het stuk van Frank Verhoef hierover) waarin Bolkestein gehakt maakt van de monetaire unie. Bolkestein heeft misschien verkeerde inschattingen gemaakt in het verleden, maar geeft in ieder geval blijk van het vermogen zaken ter discussie te durven stellen.

Er is van alles aan de hand in de wereld en ook in Europa. Wat mij betreft is het zeker tijd om de ideologische veren eens goed op te schudden, ja ook voor liberalen!


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

16 reacties

  1. Witwas

    Sorry Jan, maar voor de mainstream linkse politici gaat alles naar wens, wat we nu plukken zijn de vruchten van willens en wetens gekozen beleid. En de meerderheid van het volk, goedgelovig als het is en anders wel voorgelogen door de media, denkt nog steeds dat deze politici het beste met ons voor hebben. Dus als je vrijheid je lief is probeer dan te emigreren. Vele honderduizenden gingen u al voor.

  2. Locke

    Goed artikel Jan

  3. Henk

    Het Nederlands zorgsysteem is liberaal noch neo-liberaal (wat op zich een betekenisloze term is). Met marktwerking heeft het weinig te maken. Het is puur corporatisme.

  4. halo1

    Waarom zou de wereldhandel toch afnemen bij protectionisme..dat sprookje wordt altijd maar verkocht.. alsof we opeens meer zouden gaan eten en drinken? Het zou heel goed zijn voor het milieu b.v. als we niet meer al die goedereen kriskras door Europa hoeven te vervoeren en ieder land zijn eigen varkens slacht en opeet. Geen oorlog, wel handel met iedereen, geen immigratie..iedereen eigen baas.. dat lijken mij de meest wenselijke dingen.. die “globalisering” is m.i. een ramp: onzekerheid, uitbuiting, chaos zijn het gevolg.

    1. Nico

      Halo, protectionisme leidt vooral tot hogere kosten voor de consument. Dit betekent dat de consument minder koopt en dat de vraag gaat wegvallen. Historisch gezien zie je dat in periodes van protectionisme de welvaart stagneert en dat in periodes van vrijhandel de welvaart juist sterk toeneemt. Het bekendste voorbeeld is de periode 1870-1914 waarbij de welvaart explodeerde

  5. Nico

    Het is inderdaad de vraag hoe vrij de zorgmarkt in Nederland is en wat wenselijk is. Willen we naar een systeem als in de VS voordat ‘Obamacare’ bestond en waarin voor velen de premie onbetaalbaar is? Willen we terug naar het Ziekenfonds? Willen we het gewoon houden zoals het is, maar dan met meer toegankelijkheid van nieuwe verzekeraars? In het huidige stelsel weten we wel wat de kosten zijn. Bij het vroegere Ziekenfonds werden deze kosten grotendeels door de werkgever en de belastingbetaler opgebracht.
    De kosten van zorg nemen toe, ongeacht welk stelsel we hanteren. Er komen nu eenmaal meer nieuwe en dure technieken en het aantal ouderen met een grotere zorgbehoefte neemt toe. Hier kunnen we weinig aan veranderen helaas.

  6. NemTudom

    Halo 1

    Sta helemaal aan jou kant. Waarom de wereld verbeteren als je eigen land aan het vermolmen is. Wat let het om het te injecteren met eigen vindingen en de verrotting tegen te gaan. Bij overschot is de winst ook winst, het land is voldaan wat over is daar kan het land een ander product van kopen. Heb een poosje op de binnenvaart gevaren. Het inklaren van goederen, een loodje van de douanane. Richting België loodje, richting Duitsland loodje en weer terug van waar het vandaan kwam Nederland. Maar de zegels maakten uit waar het vandaan kwam. TE MAF. Het kost de koper drie maal het loodje wat een handel en dan de belasting?????

  7. jangajentaan

    Locke, dank voor compliment 😉
    Nico, één van de kritiekpunten die je op ons huidige zorgstelsel kunt hebben is dat iedereen in ideologisch opzicht gelijk is verklaard. In het oude systeem had je een basale, goedkope zorgverzekering in de vorm van het ziekenfonds (met verplichte bijdrage van wkn en wkg) en boven die grens werd het vrijgelaten.
    In Amerika had/heb je Medicare voor ouderen en gehandicapten en werd het voorheen verder vrijgelaten, ook daar probeert men nu e.e.a. gelijk te schakelen. Het klopt dat de uitgaven aan gezondheidszorg in de USA zeer hoog zijn en het is nog maar de vraag of Obamacare daarin verbetering brengt. Volgens het CBO (Congressional Budget Office) wordt het juist duurder, in tegenstelling tot de beloftes van Obama. Zie dit stuk. http://rt.com/usa/195948-budget-review-obamacare-costs/
    Terugkomens op Nederland: je kunt je afvragen of het oude systeem (ziekenfonds onder bepalde grens en daarboven particulier) zo slecht was. Sinds 2006 zijn de kosten enorm gestegen, de eigen bijdrage is voor velen onbetaalbaar geworden en over de kwaliteit is ook veel te doen.
    Wat ik wel moeilijk vind om te zeggen is of de fout zit in het systeemontwerp van Hoogervorst destijds, of in allerlei aanvullende eisen van de politiek (zoals bijv. persoonlijke budgetten e.d.). Hetzelfde speelt in Amerika, waar de politiek ook tal van amendementen heeft ingediend waardoor de rekening onbetaalbaar dreigt te worden.
    Wellicht is ons hele politieke systeem en cultuur aan vervanging toe. Aan iedere wens of verlangen wordt toegegeven (mede onder invloed van allerlei pressiegroepen) en als het vervolgens onbetaalbaar wordt, gaat men weer als een wilde bezuinigen.
    Het gevolg: totale chaos.

  8. Lieftinck

    Ofschoon ik het met veel punten van de PVV eens bent denk ik dat traditionele partijen veel beter in staat zijn om moeilijke hervormingen en maatregelen te nemen. Traditionele partijen zijn meer marathonlopers, ze kijken naar de winst, ook electoraal, op lange termijn. Van de populustische partijen sta ik dichter bij UKIP, al denk ik ook dat dit soort partijen het gevaar van de politieke islam onderschatten, waarbij de PVV weer te veel doorslaat op dit punt, al denk ik wel dat dit de enige partij is die de gevaren van de pollitieke islam onderkent.

    Partijen als PVV en UKIP zijn weer ideaal om problemen bespreekbaar te maken die de traditionele partijen alleen voor de buhne benoemen, maar eenmaal aan de macht geen bal er aan doen. Kijk naar de verkiezingsprogrammaas van de jaren 80. Zogenaamd strenger, maar in werkelijkheid niet strenger.
    Al met al denk ik dat populistische partijen een nuttige rol kunnen spelen, echter, zij moeten ook verantwoordelijkheid durven nemen voor impopulaire maatregelen, ook als dat veel kiezers kost.

  9. toetssteen

    Eens met Henk en Witwas.
    Buiten dat ‘neoliberaal’ (Bizarre term) ‘is een vorm van dictatuur’. Maar dan kan het toch helemaal nooit liberaal zijn?!

    Ons zorgstelsel is over de top socialistisch, niet zo verwonderlijk want het werd planmatig opgesteld door Hans Simons (PvdA). Dat er direct verzet tegen kwam door verzekeraars en werkgevers die voor een forse lastenverzwaring vreesde.
    Mja, maar veel keuze was er niet uiteindelijk, want de kosten stegen de pan uit, dat hele ziekenfonds was absoluut onhoudbaar.

    Nu willen de socialisten opnieuw proberen om de zorg inkomensafhankelijk te maken. Wat betekent dat ik dezelfde zorg krijg, maar er drie keer zoveel voor moet betalen, want dat is ‘eerlijk’. Alsof er nog niet genoeg genivelleerd is.

    Vrije markt? Waar, waar? Nederland heeft geen vrije markt, de staat zit er tot aan de nek in, alles wordt gedicteerd en de specialisten maken uit hoeveel nieuwe specialisten/ tandartsen er mogen komen (Numerus fixus) . De overheid bepaalt de tarieven enzovoort.

    Staat los van het stelsel? Welnee! Overal duiken die overheidsbobo’s met nog geen begin van enig verstand overal in die zogenaamde ‘vrije markt’ op. Welke echt vrije markt zou zo stom zijn dit soort babbelaars voor veel teveel geld aan te stellen?

    Kan het anders? Ja hoor.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Healthcare_in_Singapore

    Dit is het systeem dat naar mijn idee bij Nederland past. En ja, de beter gesitueerden kunnen naar privéklinieken, nou en?

    Vrije markt, voor een deel beslist wel, want die privéklinieken zullen er alles aan doen om beter te zijn en daardoor zal de rest mee moeten.

  10. jangajentaan

    Lieftinck & Toetssteen, interessante bijdrages.
    Lieftick, ik ben het met je eens wb je analyse van nieuwe en traditionele partijen en de rol die deze kunnen spelen.
    De traditionele partijen zijn teveel vergroeid met het bestaande systeem en hebben teveel persoonlijke belangen. Verandering zal moeten komen van nieuwe partijen en/of bewegingeb, Daarvan raak ik ook steeds meer overtuigd.

    1. halo1

      Raar..dat u u de reacties kennelijk pas interessant vindt als ze in uw straatje passen…

  11. toetssteen

    @Halo
    Naar mijn idee heeft u eea toch niet helemaal begrepen.
    Nederland zucht onder het numerus ficus. Maar stel nu eens dat dat niet zo is en er om de vier straten (ik overdrijf wat) een tandarts zou zitten. Dan moet u erg hard werken en goed werk leveren om te overleven als tandarts. Rommel leveren betekent geen klanten. Beetje hoger tarief voor subliem werk waar de eerste twintig jaar geen omkijken naar is, ik doe het. Mijn vrouw heeft drie opbouwen in haar gebit op platina peilers die in de kaak zijn geboord. Daar zitten ze al meer dan dertig jaar. O, de ingreep was prijzig, je kon er een middenklasse auto voor kopen. Maar wat zou dat?
    30 jaar realiseert u zich wat dat al die tijd feitelijk bespaard heeft?

    1. Phoenix

      Numerus ficus, wat is dat voor een plant? En ik vraag me af wat die platina peilers toch peilen…

      1. toetssteen

        @Phoenix
        Numerus fixus is de hoeveelheid studenten die wordt toegestaan door de gevestigde orde waardoor concurrentie wordt geminimaliseerd.

        1. Phoenix

          @toetssteen: dat weet ik ook wel, maar dat stond er niet…

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.