De toekomst van de Atlantische alliantie

Het geo-politieke machtsevenwicht in de wereld is bezig langzaam maar zeker te verschuiven, zowel in economisch als in politiek opzicht. De BRIC(S) landen komen op. Wat is de toekomst van de EU en hoe zal de relatie tussen de EU en de VS zich de komende jaren ontwikkelen?

In een interessant artikel deze week op de website van Die Welt gaat de Duitse hoogleraar Internationale Betrekkingen Thomas Straubhaar in op deze problematiek. Kort gezegd komen de stellingen van Straubhaar erop neer dat ook in een veranderende wereld de VS en de EU alleen door samenwerking de westerse waarden kunnen verdedigen. Zonder de Atlantische alliantie (met de NAVO als militaire poot), ziet hij de toekomst van de EU somber in. Het handelsverdrag TTIP, waarover nu veel te doen is, ziet Straubhaar als een lakmoesproef voor de toekomstige betrekkingen tussen de VS en de EU.

Verval van de liberale democratie in VS en EU
Hierover is natuurlijk veel te zeggen. Ik merk op de social media dat veel mensen, ook aan de rechterzijde van het politieke spectrum, in toenemende mate kritisch staan tegenover de EU en de VS. Dat is alleszins begrijpelijk en die gevoelens heb ik zelf ook. We leven in een tijdperk waarin veel zaken die vroeger vanzelfsprekend waren, aan het schuiven zijn geraakt. Denk maar aan de grote instabiliteit in het Midden-Oosten of aan de oorlogsdreiging in Oost-Europa, die deels veroorzaakt lijkt te zijn door knullig optreden van de EU. Ook de sterke achteruitgang van welvaart en koopkracht in de EU, de falende eenheidseuro en het verlies van soevereiniteit door de toenemende macht van EU-bureaucratie en ECB, geven de gemiddelde EU-burger een onbehaaglijk gevoel.

Ondertussen zien we aan de andere kant van de oceaan dat zaken ook niet meer zo stabiel zijn als ze ooit waren. De grote ‘veranderaar’ Barack Obama is in de praktijk een linkse knuffelaar gebleken met despotische trekjes en met een falend internationaal beleid. De VS is onder Obama uit de top-10 van economisch meest vrije landen gekelderd. Westerse waarden zoals economische vrijheid en een gezond ondernemersklimaat voor zowel grote als kleine bedrijven, worden tegenwoordig sterker belichaamd door staten als Hong Kong, Singapore of Australië, dan door de EU of de VS.

Sterker nog, het democratische systeem in de VS lijkt in verval te zijn en wordt uitgehold door toenemende polarisatie en ook door juridisering, waarbij allerlei minderheidsgroepen via de rechter hun positie verbeteren, terwijl de kwaliteit van veel overheidsdiensten in schrikbarend tempo verslechtert. De bekende socioloog Francis Fukuyama, die begin jaren negentig toen hij The end of history and the last man schreef nog een stuk optimistischer was over de liberale democratie, heeft de afgelopen tijd een boek en veel artikelen geschreven over dit verval van de Amerikaanse democratie en instituties. Ik heb hier vorig jaar een beschouwing aan gewijd op DDS.

Fukuyama wijst ook op een duivels dilemma: in sommige opzichten lijdt de VS juist aan een overmaat aan democratie, in die zin, dat allerlei special interest groups steeds sterker worden en door invloed bij de media en ook via de rechter de politieke agenda kunnen bepalen. Fukuyama vreest dat het democratische systeem in de VS daarom niet meer in staat is zichzelf te hervormen en dat dit alleen nog kan gebeuren door een externe kracht, of een externe dreiging.

TTIP als lakmoesproef
Te midden van deze zorgwekkende ontwikkelingen en uitholling van westerse waarden, is er een levendige discussie ontstaan over het handelsverdrag TTIP tussen de VS en de EU. Voorstanders zijn overtuigd van de voordelen en denken dat het verdrag economische groei en werkgelegenheid zal bevorderen, tegenstanders zeggen dat het tegenovergestelde het geval zal zijn en vrezen dat het verdrag zal leiden tot uitholling van nationale rechtssystemen, omdat multinationals te veel macht zouden krijgen. Ook vrezen zij voor commercialisering van de gezondheidszorg en bedreigingen voor de voedselveiligheid. Voorstanders brengen daar weer tegenin, dat er honderden van dit soort handelsverdragen zijn en dat de soep nooit zo heet wordt gegeten als deze is opgediend.

Zolang er nog geen concreet TTIP-verdrag is, vind ik het moeilijk hier een oordeel over te geven. Ik ben het eens met Thomas Straubhaar dat een mogelijke mislukking van TTIP een negatieve invloed zal hebben op de toekomstige relatie van VS en EU. Straubhaar heeft ook een punt wanneer hij stelt dat samenwerking van westerse landen – hoe zeer die misschien ook in verval zijn vanwege de hierboven genoemde ontwikkelingen – nog steeds onze enige kans is op een wereld, waarin individuele vrijheden en mensenrechten van doorslaggevende waarde zijn.

Als de Atlantische samenwerking verdwijnt en de EU geïsoleerd raakt, zal het makkelijker worden voor andere regeersystemen om op te rukken, zoals het reli-nationalistische en op persoonsverheerlijking gestoelde regeersysteem van Poetin, het éénpartijsysteem met een centraal aangestuurde economie zoals in China, of allerlei religieus geïnspireerde dictaturen in het Midden-Oosten. Dit gegeven noopt tot bezinning. Wat blijft er straks over van onze vrijheid als de klad komt in de Atlantische alliantie?


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

8 reacties

  1. W.H.J. Reiss

    U zegt: “het reli-nationalistische en op persoonsverheerlijking gestoelde regeersysteem van Poetin, het één partijsysteem met een centraal aangestuurde economie zoals in China, of allerlei religieus geïnspireerde dictaturen in het Midden-Oosten.”
    .
    Deze systemen zullen ongetwijfeld bij verwijdering van de EU met de USA oprukken, maar of deze zoveel slechter zijn als ons zogenaamde democratische systeem ligt louter en alleen aan de persoonlijke situatie van iemand of van groepen personen of hele gebieden ! Als voorbeeld: Velen in Oost-Duitsland zouden het hekwerk wel weer terug willen hebben. Er was geborgenheid, iedereen in die samenleving telde mee, goede pensioenregeling, altijd werk enz. Een Oostduitser zei:”Wat heb ik aan vrijheid van reizen als ik geen geld heb om te reizen”!
    De media heeft dit laatste systeem tot op het bot afgekraakt, maar nooit gekeken naar de individuele persoon of groep die het daadwerkelijk raakt.
    De media, ook bij DDS, laat duidelijk blijken wat zij ervan vinden. Maar dat is GEEN journalistiek. Dat is hun mening en vaak stemmingmakerij van een groep mensen uit de middenklasse !
    M.a.w. oordeel niet te snel en zeker niet in zijn algemeenheid !

    1. Nico

      “Een Oostduitser zei:”Wat heb ik aan vrijheid van reizen als ik geen geld heb om te reizen”!

      Die Oostduitser heeft nu ook de vrijheid om iets van zijn leven te maken en geld te verdienen zodat hij kan reizen. dat hij als een lapzwans blijft zitten is niet de schuld van het huidige systeem, maar van het communistische systeem dat elke zucht tot initiatief heeft gewurgd.

  2. Makropoelos

    Zeer duidelijk artikel waar naar mijn gedachten duidelijk uit naar voren komt dat Europa beter af zou zijn met een hechtere samenwerking met EURASIE (BRICS-landen) en in het bijzonder Rusland.

    Daar echter de USA er alles aan zal doen om de verbinding van vooral Duitsland en Rusland tegen te gaan. George Friedman “Stratfor Global Intelligence” is daar op Youtube zeer duidelijk over. Blijven we door de USA nog steeds in de gevarenzone van een gewapend conflict.

    Veel gaat afhangen van de houding van Duitsland t.o.z van het zich als bezet land van de USA te gedragen en dus op alles wat de USA voorschrijft ja en amen te knikken, zelfs als het politiek en ecomomisch voor Duitsland slecht is.
    Merkel heeft door haar verbinding met de Bilderberg Group en Brussel vrijwel geen bewegingsvrijheid om de juiste beslissingen te nemen voor Duitsland.

    Er komen gelukkig steeds meer duidelijke aanwijzingen dat landen van de EU de agressieve machtshouding van de USA meer dan zat zijn en daar gaat een rondreis van Nuland (fuck the EU) ook niets meer aan veranderen.

  3. carthago

    Eerst maar eens brakke obama aflossen, vervolgens de relis en de communisten verbieden, en Europa zal weer een normale vrije samenleving worden; Maar wat is die weg nog akelig lang!

  4. Harrybr

    Kijk naar de economische kracht, en je zult zien: Putin’s bewind zal verslagen worden door de “banks”. Tanks waren voor de 20e eeuw. Heel veel Russen gaan de neergang voelen in hun portemonnee, maar vooral in hun voorraadkast en rammelauto.
    Vergeet niet: Putin’s macht rust op twee pijlers: olie en gas. Als daar EN de hoeveelheid EN de opbrengst per eenheid tegen gaat vallen, zit hij in no time met een begrotingsgat van 20-50%.
    Bertold Brecht zei al 65 jaar geleden: “Zuerst kommt das Fressen, dann die Moral”.
    China: heel veel mensen, die aan welvaart gewend geraakt zijn. Die willen dat niet voor politieke avonturen gaan riskeren.
    India: met z’n allen nog steeds een groot armoepakhuis. In vergelijk met China komt het steeds verder achterop.
    Brazilië: economisch nog nergens en met veel te veel delen.
    De Gaulle zei al: “de Rus ontdekt binnen 50 jaar, dat hij blank is”. Alleen die stomme EU + USA politici hebben dat in 1992-98 uit de vingers laten glippen.

  5. Nico

    Europa heeft kunnen groeien dankzij de transatlantische handel. Al vanaf 1600 heeft Noord Amerika bijgedragen aan de welvaart in Europa. daar komt het voedsel vandaan en daar komen andere artikelen vandaan. De industriële revolutie in Engeland had nooit kunnen plaatsvinden zonder de graanschuur in Amerika.
    De VS en Canada zijn dan ook Europese volksplantingen en zodanig ben ik voor veel meer banden tussen onze landen. Als Euro-Amerikaans blok kunnen we dan weer goede betrekkingen aangaan met landen als China en Japan.

    1. toetssteen

      @Nico
      Klopt niet helemaal. Piepers uit Amerika ja, maar graan was pas na 1900:

      http://www.bakkerijmuseum.nl/kalwiblo/index.php?t=2&h=4&s=2

      Overigens werd hier ten lande beslist geen brood gegeten zoals wij het nu kennen, maar rogge en haver. En dat was meer dan genoeg voor de toenmalige bevolking.

      1. Nico

        Wat Nederland betreft klopt het wel, Nederland importeerde het meeste graan uit de Baltische landen. Overigens kwam een groot deel van de calorieën in de vorm van suiker wel uit de Nieuwe wereld, alleen niet uit Noord Amerika. Engeland daarentegen voedde zich wel via Noord Amerika. Bovendien kwam een van de belangrijkste grondstoffen voor de industrialisatie, namelijk katoen, ook uit Noord Amerika. De Indiase katoen werd vooral na de Burgeroorlog in Amerika belangrijker.

        Of er genoeg was voor de toenmalige bevolking is te betwijfelen. Napoleon verloor mede van Engeland omdat door het continentaal stelsel structurele tekorten in Europa ontstonden van basisartikelen.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.