Datacenters negeren de meldplicht voor hun stroomverbruik, en minister Van Veldhoven laat Big Tech voorgaan terwijl woonwijken wachten

Het blijkt uit onderzoek van Lighthouse Reports en Trouw, waar de NOS over bericht. Datacenters moeten hun energie- en watergebruik doorgeven aan de EU. Toch houdt veruit het grootste deel die informatie over hun milieubelasting geheim. Google, dat twee grote datacenters in Nederland heeft, geeft er helemaal geen openbare informatie over. De onderzoekers moeten nu een speciale procedure op basis van het Verdrag van Aarhus starten om de cijfers boven water te krijgen.

Zet die cijfers even naast elkaar. In 2024 leverde het net 5,1 miljard kilowattuur aan datacenters, bijna een verdubbeling in vijf jaar. Datzelfde stroomnet zit op veel plekken vol. Volgens de NOS leidt dat tot wachtlijsten voor bedrijven, instellingen en woonwijken.

In Amsterdam zie je wat dat betekent. In het Westelijk Havengebied komen drie datacenters voor Microsoft die samen net zoveel stroom slurpen als alle huishoudens van Haarlem. Tegelijk lopen in de regio zo'n 30.000 woningen ernstige vertraging op door netcongestie. Het Amerikaanse techbedrijf krijgt zijn aansluiting. De starter die een huis zoekt, mag wachten. Geen wonder dat Amsterdammers er deze zomer al tegen in verzet kwamen. Zij zien elke dag wat Den Haag kennelijk niet wil zien.

Het schrijnende is het verschil in behandeling. De gewone Nederlander krijgt van Den Haag de ene regel na de andere. Zijn gasrekening gaat omhoog door een hogere energiebelasting op gas. Hij moet zijn huis verduurzamen en zuinig zijn met energie. Zijn huis krijgt een energielabel, zijn verbruik wordt gemeten en belast.

Maar de datacenters van de grootste bedrijven ter wereld? Die hebben een Europese meldplicht en trekken zich er grotendeels niets van aan. En het kabinet-Jetten, dat de burger voortdurend oproept om te verduurzamen en te besparen, laat het gewoon gebeuren.

Grootverbruikers betalen bovendien per kilowattuur maar een fractie van de energiebelasting die een huishouden betaalt. Hoe meer je verbruikt, hoe lager het tarief. De gepensioneerde met een kleine flat betaalt dus per eenheid stroom veel meer belasting dan het datacenter dat een procent van het land opslokt.

Natuurlijk. Zonder datacenters geen internet, geen mail en geen online bankieren. Niemand wil ze verbieden. Maar de vraag is niet óf ze er mogen zijn. De vraag is waarom een paar Amerikaanse techreuzen voorrang krijgen op een vol stroomnet en waarom ze zich niet aan de meldplicht hoeven te houden. Microsoft zegt dat zijn centrum op groene stroom draait. Mooi. Maar ook groene stroom kan maar één keer worden gebruikt. Wat naar een serverhal gaat, gaat niet naar een nieuwbouwwijk.

Minister Stientje van Veldhoven (D66), verantwoordelijk voor energie en het stroomnet, dwingt de meldplicht per direct af: elk datacenter dat zijn stroom- en waterverbruik niet openbaar maakt, krijgt een boete. Nieuwe hyperscale datacenters krijgen pas een aansluiting als de woningbouw in dezelfde regio niet meer op de wachtlijst staat. En grootverbruikers gaan per kilowattuur niet langer minder energiebelasting betalen dan het gezin om de hoek.

Den Haag wil van de burger alles weten, tot zijn energielabel aan toe. Dan mag de burger ook weten hoeveel stroom Microsoft en Google van zijn net trekken.